Της Αναστασίας Σπυρούλη, γενική γραμματέας του Συλλόγου Επιθεωρητών Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία και Υπαλλήλων Επιθεώρησης Εργασίας και εν ενεργεία επιθεωρήτρια Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία
ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ψηφιακή εποχή του έντονου ανταγωνισμού και των διαρκών οικονομικών πιέσεων, η Ασφάλεια και Υγεία στην Εργασία (ΑΥΕ) συχνά αντιμετωπίζεται ως μία ακόμη μεταβλητή στη «λογιστική εξίσωση» της επιχείρησης.
Η ΑΥΕ δεν μειώνει την παραγωγικότητα αλλά τη θεμελιώνει. Δεν αποτελεί εμπόδιο στην ανάπτυξη αλλά είναι προϋπόθεση βιωσιμότητας.
Επιχειρήσεις που επενδύουν σε κουλτούρα ασφάλειας ενισχύουν την εμπιστοσύνη, τη δέσμευση και την απόδοση των ανθρώπων τους κι έτσι γίνονται πραγματικά ανταγωνιστικές.
Εάν η πρόληψη αντιμετωπίζεται ως «κόστος» και όχι ως «επένδυση», τότε αυτόματα δημιουργείται ένα επικίνδυνο περιβάλλον, όπου κυριαρχεί το ρίσκο, με ανυπολόγιστες συνέπειες σε ανθρώπινο και οικονομικό επίπεδο.
ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, αρμόδιος φορέας για τον έλεγχο της εφαρμογής της εργατικής νομοθεσίας τόσο στον ιδιωτικό όσο και στον δημόσιο φορέα είναι η Επιθεώρηση Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία.
Οι επιθεωρητές ΑΥΕ δεν αποτελούν απλώς έναν γραφειοκρατικό μηχανισμό, αλλά είναι ο βασικός κρίκος που διασφαλίζει ότι οι κανόνες για την υγεία και ασφάλεια τηρούνται στην πράξη.
Αυτό εφαρμόζεται με καθημερινούς τακτικούς και έκτακτους ελέγχους (ατύχημα, καταγγελία), για την πρόληψη των εργατικών ατυχημάτων και των επαγγελματικών ασθενειών, αλλά και την προαγωγή μιας κουλτούρας πρόληψης
στους χώρους εργασίας.
ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ κάθε οργανωμένης επιχείρησης λειτουργούν συγκεκριμένα θεσμικά όργανα, που διασφαλίζουν την εφαρμογή των μέτρων προστασίας και πρόληψης.
Πρώτος και βασικός υπεύθυνος είναι ο εργοδότης. Η ευθύνη του δεν μεταβιβάζεται, ακόμη και όταν αναθέτει επιμέρους καθήκοντα σε ειδικούς.
Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει ο τεχνικός Ασφαλείας και η παρουσία ιατρού Εργασίας, ενώ ιδιαίτερη σημασία έχει και η συμμετοχή των ίδιων των εργαζομένων, μέσω της σύστασης Επιτροπής Υγείας και Ασφάλειας των Εργαζομένων
(ΕΥΑΕ) και μέσω της εκλογής εκπροσώπων των εργαζομένων για θέματα ασφάλειας.
Μέσα από αυτούς τους θεσμούς ενισχύεται ο κοινωνικός διάλογος και η συλλογική ευθύνη.
ΩΣΤΟΣΟ, τα τελευταία χρόνια, η αποχώρηση έμπειρων και καταρτισμένων επιθεωρητών ΑΥΕ λόγω συνταξιοδότησης, σε συνδυασμό με τον περιορισμό νέων προσλήψεων, έχει οδηγήσει σε συρρίκνωση του ανθρώπινου δυναμικού.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, την επόμενη πενταετία θα αποχωρήσουν πάνω από 60 επιθεωρητές. Το 2024 οι επιθεωρητές ανέρχονταν σε 233, έχοντας να καλύψουν έναν τεράστιο αριθμό επιχειρήσεων.
ΣΥΜΦΩΝΑ με τα επίσημα στοιχεία του Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ για το έτος 2025, οι επιχειρήσεις με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου ανέρχονταν 355.509, με σύνολο εργαζομένων 2.591.842. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι σε κάθε επιθεωρητή ΑΥΕ αντιστοιχούν 1.525 επιχειρήσεις και 11.124 εργαζόμενοι.
Εάν προσθέσουμε και τον δημόσιο τομέα, η αναλογία θα ξεπεράσει τους 14.000 εργαζομένους ανά επιθεωρητή.
Η αναδιοργάνωση της Επιθεώρησης Εργασίας με την κατάργηση κενών οργανικών θέσεων και τη συγχώνευση τμημάτων (5 Περιφερειακών Διευθύνσεων / 42 Τμημάτων ΑΥΕ) είχε ως αποτέλεσμα οι επιθεωρητές να διανύουν αρκετές δεκάδες χιλιόμετρα, ακόμα και σε δύσβατες περιοχές, χωρίς να εξασφαλίζεται η ύπαρξη διαθέσιμων οχημάτων και οδηγών.
Άραγε, πρόκειται για μια αναγκαία διοικητική μεταρρύθμιση ή για αποδυνάμωση ενός θεμελιώδους μηχανισμού προστασίας των εργαζομένων;
ΑΠΟ ΤΗΝ ΆΛΛΗ πλευρά, η πολιτεία επικαλείται συχνά την ανάγκη εκσυγχρονισμού και καλύτερης αξιοποίησης του ανθρώπινου δυναμικού.
Η ψηφιοποίηση διαδικασιών, η ενιαία διοικητική δομή και η κεντρικοποίηση υπηρεσιών μπορούν θεωρητικά να αυξήσουν την αποτελεσματικότητα.
Ωστόσο, η εμπειρία δείχνει ότι δίχως επαρκές προσωπικό (επιθεωρητών και διοικητικό), η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί, καθώς η ΑΥΕ δεν ελέγχεται από απόσταση.
ΣΗΜΕΡΑ τα εργατικά ατυχήματα στην Ελλάδα επανέρχονται δυναμικά στη δημόσια συζήτηση. Αρχικά, οι επιθεωρητές ΑΥΕ για όλα τα δηλωθέντα εργατικά ατυχήματα ακολουθούν μια αποτελεσματική και πληρέστατη διερεύνηση των αιτιών και των συνθηκών, μέσα στις οποίες συνέβησαν, σε εργαζόμενους με εξαρτημένη σχέση εργασίας (πεδίο αρμοδιοτήτων ΑΥΕ), συντάσσουν σχετικές εκθέσεις και υποβάλλουν μηνυτήριες αναφορές (σοβαρά, θανατηφόρα).
Στη συνέχεια, ακολουθώντας συγκεκριμένη μεθοδολογία (ESAW) γίνεται η ταξινόμηση των εργατικών ατυχημάτων.
ΚΑΤΑ ΤΟ ΈΤΟΣ 2024 καταγράφηκαν 17.359 εργατικά ατυχήματα, εκ των οποίων 48 θανατηφόρα, ιδιαίτερα σε κλάδους υψηλής επικινδυνότητας όπως οι κατασκευές, η βιομηχανία τροφίμων, αλλά και στον δημόσιο τομέα, όπως στη δημόσια διοίκηση και στην υγεία.
Ένας ακόμη σιωπηλός παράγοντας κινδύνου, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, για τα θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα είναι οι ηλικιακές ομάδες άνω των 55 ετών σε σύγκριση με νεότερους εργαζόμενους.
ΩΣΤΟΣΟ, δεν εμπίπτουν στις αρμοδιότητες της Επιθεώρησης Εργασίας τα εργατικά ατυχήματα που λαμβάνουν χώρα στα λατομεία & μεταλλεία, ναυτικά, αλλά στις αντίστοιχες αρμόδιες υπηρεσίες (Επιθεώρηση Μεταλλείων κ.λπ).
Περαιτέρω, για τα ατυχήματα που αφορούν μη μισθωτούς και ασφαλισμένους στον ΟΓΑ η αναγγελία και η διερεύνηση γίνεται από τις υπηρεσίες του ΕΦΚΑ.
ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ, όμως, να γίνει με τις επαγγελματικές ασθένειες; Οι αναγγελίες επαγγελματικών ασθενειών μέχρι σήμερα στην Επιθεώρηση Εργασίας είναι ελάχιστες. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι ο εργοδότης, για να προβεί σε αναγγελία εντός 5 ημερών (ν. 5239/2025), θα πρέπει πρώτα να ενημερωθεί από τον γιατρό εργασίας ή μετά την προσκόμιση διάγνωσης που θα έχει γίνει από ιατρό του ΕΣΥ.
Μέσω αυτής, θα εντοπίζονται οι επικίνδυνοι χώροι και οι παράγοντες που θέτουν σε κίνδυνο την υγεία, ενώ ταυτόχρονα θα διασφαλίζονται τα δικαιώματα των εργαζομένων για αποζημίωση και αναρρωτική άδεια.
Ο εντοπισμός και η παρακολούθηση των δυσμενών συνθηκών μπορεί να πραγματοποιείται μέσω της επίβλεψης και του ελέγχου της επαγγελματικής υγείας.
Δεδομένου ότι οι πληροφορίες αυτές είναι εμπιστευτικές, ο εργοδότης ενημερώνεται μόνο σχετικά με την ικανότητα των εργαζομένων για εργασία και με τυχόν μέτρα που πρέπει να ληφθούν στον χώρο εργασίας.
Για να εξασφαλιστεί απόλυτα η αναγγελία τους, θα πρέπει να υπάρχει διασύνδεση όλων των φορέων (ΕΣΥ, ΕΦΚΑ, Επιθεώρηση Εργασίας κ.λπ.).
Η «ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΗ εξίσωση» μπορεί να λυθεί μόνο αν μηδενίσουμε την ανοχή στην αμέλεια. Όσο η ασφάλεια αντιμετωπίζεται ως «δευτερεύουσα», το αποτέλεσμα της εξίσωσης θα γράφεται με μελανά γράμματα στις ειδήσεις της επόμενης μέρας. Η ασφάλεια δεν είναι τύχη, είναι επιλογή.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
