Φεύγοντας από το Ηρώδειο, μετά την εξαιρετική παράσταση «Εκάβη – Στη σκιά της Πολιτείας» του Ευριπίδη, σε σκηνοθεσία του Στάθη Λιβαθινού, αισθάνθηκα ότι δεν είχα παρακολουθήσει απλώς μια αρχαία τραγωδία, αλλά έναν καθρέφτη της εποχής μας. Ο Ευριπίδης με την Εκάβη και ο Πλάτωνας με την Πολιτεία, συναντήθηκαν επί σκηνής για να μας θυμίσουν μια αλήθεια που η σύγχρονη κοινωνία μοιάζει να ξεχνά: η παρακμή ενός λαού δεν αρχίζει από την οικονομία αλλά από την παρακμή της Πολιτείας. Η Εκάβη δεν είναι απλώς μια δυστυχισμένη μάνα.
Είναι η προσωποποίηση μιας κοινωνίας που έχασε την πατρίδα, την ασφάλεια, τους νόμους, την εμπιστοσύνη και τελικά την ίδια την πίστη στη δικαιοσύνη. Όταν καταρρέει η Πολιτεία, καταρρέει και ο άνθρωπος. Αυτό είναι το μεγάλο μήνυμα του Ευριπίδη.
Ο Πλάτωνας, στην «Πολιτεία», επιχειρεί να απαντήσει στο ίδιο ερώτημα από την αντίθετη πλευρά: πώς οικοδομείται μια κοινωνία ώστε να μη γεννά νέες Εκάβες; Με δίκαιους νόμους, παιδεία, ηγεσία που υπηρετεί το κοινό καλό, ισονομία και θεσμούς που εμπνέουν εμπιστοσύνη.
Η Ελλάδα του 2026 δεν είναι η Τροία. Είναι όμως μια χώρα που συχνά αναρωτιέται αν οι θεσμοί της λειτουργούν όπως θα έπρεπε. Η δημόσια συζήτηση περιστρέφεται γύρω από την ποιότητα της δημοκρατίας, τη λειτουργία των θεσμών, την ταχύτητα και την αποτελεσματικότητα της δικαιοσύνης, τις κοινωνικές ανισότητες, την αξιοπιστία του κράτους και την εμπιστοσύνη των πολιτών. Παράλληλα, η κοινωνία συγκλονίζεται κάθε φορά που μια ακόμη γυναίκα χάνει τη ζωή της από έμφυλη βία ή όταν η ανθρώπινη ζωή απαξιώνεται από την εγκληματικότητα. Κάθε τέτοιο γεγονός δεν είναι μόνο μια προσωπική τραγωδία.
Η ευθύνη της Πολιτείας
Είναι μια υπενθύμιση ότι η Πολιτεία οφείλει διαρκώς να εξετάζει αν προστατεύει αποτελεσματικά την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, την ασφάλεια και την ισότητα όλων απέναντι στον νόμο.
Δεν είναι μόνο η οικονομία που χρειάζεται μεταρρυθμίσεις. Χρειάζεται να μεταρρυθμίσουμε την ίδια τη σχέση του πολίτη με την Πολιτεία, να ξαναχτίσουμε την εμπιστοσύνη, να αποκαταστήσουμε την ισονομία, να περιορίσουμε τις ανισότητες που διχάζουν την κοινωνία, να ενισχύσουμε μια παιδεία,την ηθοπαιδεια του εμείς,που διαμορφώνει ελεύθερους και υπεύθυνους ανθρώπους και, πάνω απ’ όλα, να αποδείξουμε στην πράξη ότι κανείς δεν βρίσκεται πάνω από τον νόμο.
Ως φαρμακοποιός, αλλά και ως άνθρωπος που αφιερώνει πλέον μεγάλο μέρος της ζωής του στη μελέτη της ιπποκρατικής φιλοσοφίας, δεν μπορώ να μη διακρίνω μια ακόμη βαθύτερη σύνδεση. Ο Ιπποκράτης δίδαξε ότι δεν θεραπεύεται μόνο το σύμπτωμα αλλά η αιτία που το δημιουργεί. Το ίδιο ισχύει και για μια χώρα.
Οι κοινωνικές εντάσεις, η βία, η απογοήτευση, η απαξίωση των θεσμών και η δυσπιστία δεν είναι οι ασθένειες.Είναι τα συμπτώματα. Η πραγματική ασθένεια βρίσκεται βαθύτερα: στην αποδυνάμωση της εμπιστοσύνης, στην υποχώρηση της παιδείας, στην αίσθηση άνισης μεταχείρισης και στη διάρρηξη του κοινωνικού συμβολαίου.
Κατανόηση της αιτίας
Ο Ευριπίδης μάς δείχνει το αποτέλεσμα. Ο Πλάτωνας προτείνει το πολιτικό πρότυπο. Ο Ιπποκράτης μας υπενθυμίζει τη μέθοδο: πριν θεραπεύσεις, πρέπει να κατανοήσεις την αιτία. Η Ελλάδα έχει φτάσει σε μια στιγμή που χρειάζεται λιγότερες κομματικές αντιπαραθέσεις και περισσότερη εθνική αυτογνωσία. Χρειάζεται Εθνική Συννενόηση .Χρειάζεται μια νέα συμφωνία εμπιστοσύνης ανάμεσα στον πολίτη και στην Πολιτεία, μια Πολιτεία που δεν θα μετρά την επιτυχία της μόνο με ρυθμούς ανάπτυξης και δημοσιονομικούς δείκτες, αλλά με τη δικαιοσύνη που απονέμεται, την ασφάλεια που παρέχει, τις ευκαιρίες που δημιουργεί, την αξιοπρέπεια που προστατεύει και την εμπιστοσύνη που εμπνέει.
Η «Εκάβη» δεν είναι ένα έργο για την αρχαία Ελλάδα. Είναι μια προειδοποίηση για κάθε κοινωνία που πιστεύει ότι μπορεί να διατηρήσει την ευημερία της χωρίς ισχυρούς θεσμούς, χωρίς παιδεία και χωρίς δικαιοσύνη. Ίσως, τελικά, το μεγαλύτερο μήνυμα που πήρα φεύγοντας από το Ηρώδειο να συνοψίζεται σε μία μόνο φράση:
η υγεία ενός ανθρώπου εξαρτάται από την ισορροπία του οργανισμού του και η υγεία μιας χώρας εξαρτάται από την ισορροπία της Πολιτείας της. Και αυτή είναι μια ευθύνη που ανήκει σε όλους μας.
*Ιδρυτής SYMBEEOSIS,
Ιδρυτής APIVITA
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
