Του Γεωργίου Δ. Μπάκου, μέλους του Δ.Σ. της Ελληνικής Λέσχης Μη Εκτελεστικών Μελών Διοικητικών Συμβουλίων «NED Club» και πιστοποιημένου συμβούλου οικογενειακών επιχειρήσεων
ΟΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ οικογενειακές επιχειρήσεις δεν δυσκολεύονται επειδή λείπει το ταλέντο ή η εργατικότητα.
Δυσκολεύονται όταν η ανάπτυξη ξεπερνά τη δομή τους. Κι όμως, ορισμένες οικογενειακές επιχειρήσεις καταφέρνουν όχι μόνο να επιβιώνουν επί δεκαετίες, αλλά και να υπεραποδίδουν συστηματικά απέναντι σε μεγαλύτερους και καλύτερα χρηματοδοτούμενους ανταγωνιστές.
ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΈΡΕΥΝΕΣ από οργανισμούς όπως το Family Business Network (FBN), αλλά και από συμβουλευτικούς οίκους όπως οι PwC, KPMG και McKinsey, δείχνουν ότι οι ισχυρές οικογενειακές επιχειρήσεις εμφανίζουν συχνά μεγαλύτερη ανθεκτικότητα σε περιόδους κρίσεων, υψηλότερη προσαρμοστικότητα και μακροπρόθεσμα καλύτερες αποδόσεις.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν ορισμένες οικογενειακές επιχειρήσεις υπεραποδίδουν. Το πραγματικό ερώτημα είναι: τι ακριβώς κάνουν διαφορετικά οι καλύτερες από αυτές;
Η λογική πίσω από την υπεραπόδοση
Η διεθνής εμπειρία συγκλίνει σε ένα σαφές μοτίβο. Οι επιχειρήσεις που ξεχωρίζουν δεν βασίζονται μόνο στα παραδοσιακά πλεονεκτήματα της οικογενειακής επιχειρηματικότητας – όπως η ευελιξία, οι ισχυρές σχέσεις εμπιστοσύνης ή η ταχύτητα λήψης αποφάσεων.
Συνδυάζουν έναν διαφορετικό τρόπο σκέψης με πειθαρχημένες στρατηγικές επιλογές. Αυτός ο συνδυασμός είναι που δημιουργεί, υπό προϋποθέσεις, μακροχρόνια υπεραξία.
Οι τέσσερις λογικές που κάνουν τη διαφορά
1. Σκοπός πέρα από το κέρδος: Οι πιο ανθεκτικές οικογενειακές επιχειρήσεις δεν λειτουργούν αποκλειστικά με βάση τα βραχυπρόθεσμα οικονομικά αποτελέσματα. Ο σκοπός -είτε ως συνέχεια της οικογένειας είτε ως αποτύπωμα στην αγορά- λειτουργεί ως σταθερός οδηγός αποφάσεων.
2. Μακροπρόθεσμη οπτική: Σκέφτονται σε ορίζοντα γενεών και όχι τριμήνων. Αυτό τους επιτρέπει να επενδύουν με μεγαλύτερη υπομονή, να αντέχουν περιόδους πίεσης και να αξιοποιούν ευκαιρίες που άλλοι αποφεύγουν.
3. Συντηρητική χρηματοοικονομική στάση: Συνήθως διατηρούν χαμηλότερη μόχλευση και μεγαλύτερη προσοχή στο ρίσκο. Αυτή η στάση δημιουργεί μεγαλύτερη ανεξαρτησία και αυξημένη ανθεκτικότητα σε περιόδους αβεβαιότητας.
4. Δομημένη λήψη αποφάσεων: Παρά το οικογενειακό στοιχείο, οι αποφάσεις δεν αφήνονται αποκλειστικά στη διαίσθηση ή στις προσωπικές ισορροπίες. Οι επιχειρήσεις που αντέχουν δημιουργούν σταδιακά διαδικασίες, ρόλους και μηχανισμούς που επιτρέπουν ταχύτητα χωρίς σύγχυση.
Από τη νοοτροπία στη στρατηγική πράξη
Οι νοοτροπίες από μόνες τους δεν αρκούν. Οι οικογενειακές επιχειρήσεις που υπεραποδίδουν μετατρέπουν αυτή τη λογική σε συγκεκριμένες στρατηγικές κινήσεις.
Διαφοροποιούν δραστηριότητες και δεν εξαρτώνται από έναν μόνο πυλώνα. Μετακινούν κεφάλαια και προσοχή εκεί όπου δημιουργούνται οι μεγαλύτερες προοπτικές – όχι εκεί όπου υπήρχαν ιστορικά.
Συνδυάζουν επενδυτική και λειτουργική πειθαρχία. Επενδύουν συστηματικά στο ανθρώπινο κεφάλαιο, εντός και εκτός οικογένειας.
Και, κυρίως, δεν θεωρούν ποτέ τη διακυβέρνηση δεδομένη. Την προσαρμόζουν ώστε να υποστηρίζει την επόμενη φάση ανάπτυξης.
Το ελληνικό παράδοξο
Το ενδιαφέρον είναι ότι πολλές ελληνικές οικογενειακές επιχειρήσεις διαθέτουν ήδη τα βασικά «συστατικά» της ανθεκτικότητας:
- ισχυρή ταυτότητα,
- προσωπική δέσμευση,
- βαθιά γνώση της αγοράς και
- μακροπρόθεσμη αντίληψη.
Εκεί που συχνά υστερούν δεν είναι στη φιλοδοξία. Είναι στη μετάφραση αυτών των χαρακτηριστικών σε δομές, διαδικασίες και μηχανισμούς λήψης αποφάσεων που μπορούν να υποστηρίξουν την επόμενη φάση ανάπτυξης.
Και εκεί είναι που αλλάζει το παιχνίδι:
- από τον ιδρυτή ➜ στη δομή
- από τη διαίσθηση ➜ στη διαδικασία
- από την προσωπική ηγεσία ➜ στη θεσμική συνέχεια.
Επίλογος
Οι οικογενειακές επιχειρήσεις διαθέτουν ένα φυσικό πλεονέκτημα: μπορούν να σκέφτονται μακροπρόθεσμα σε έναν κόσμο που λειτουργεί ολοένα και πιο βραχυπρόθεσμα.
Όμως η μακροβιότητα δεν είναι αποτέλεσμα τύχης ή παράδοσης. Είναι αποτέλεσμα δομής. Και όσο μεγαλώνει η πολυπλοκότητα τόσο η επιτυχία εξαρτάται λιγότερο από τον ιδρυτή – και περισσότερο από την ικανότητα της επιχείρησης να θεσμοθετεί τον τρόπο με τον οποίο αποφασίζει, αναπτύσσεται και μεταβαίνει στην επόμενη γενιά.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
