Της δρ. Βιβής Βασιλοπούλου, αρχαιολόγου, επίτιμης γενικής διευθύντριας Αρχαιοτήτων & Πολιτιστικής Κληρονομιάς
ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ τη mega Δίκη που άρχισε και συζητείται ευρέως, τις διάφορες Δίκες που εκκρεμούν χρόνια ή διεκπεραιώνονται καθυστερημένα και με παραπομπή στη θεατρική Δίκη του Άρη Μπινιάρη, επόμενο είναι να ενθαρρύνονται δυναμικά ορισμένες σκέψεις εφ’ όλης της ύλης, με την παραδοχή ότι η Δίκη, θεία ή ανθρώπινη, αρχαιόθεν είχε αποστολή να αποκαταστήσει τη διασαλευμένη τάξη του κόσμου και να την αντικαταστήσει με τη δική της αταξία, σε νέα διάταξη…
Η ΔΙΚΗ, ως διαδεικασία (η ανορθογραφία μου ανήκει) θεωρείται ότι διεκπεραιώνεται από ένα αδέκαστο σώμα με αντικειμενικότητα και αδυναμίες, by the book ή by pass, αντίστοιχα, χωρίς ίδιον όφελος, με βάση τους νόμους, το κοινωνικό συμφέρον και χρέος να αποδώσει τα «οφειλόμενα» πάσης φύσεως.
ΩΣΤΟΣΟ, παραμένει πάντα η επιφύλαξη προς τους θεσμούς και η αμφισβήτηση κάποιας ετυμηγορίας, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα: από τη Δίκη του Ορέστη ως την Ιερά Εξέταση, από την υπόθεση Ντρέιφους ως τη Δίκη των Έξι και την αναθεώρησή της το 2008, ως τις πρόσφατες και επικείμενες Δίκες, δίκαιες ή άδικες.
Ακόμη και αναθεώρηση της Δίκης του Σωκράτη έχουμε τολμήσει στις μέρες μας και επιστημονική αναψηλάφηση της Δίκης του Ιησού, με νομικούς όρους, και όχι μόνον.
ΠΑΝΤΩΣ, το σπουδαίο είναι πως μια οικογενειακή Ιστορία (του Κάφκα) κατόρθωσε να γίνει οικουμενική υπόθεση για έναν ολόκληρο αιώνα και να πάρει τέτοιες διαστάσεις, καλύπτοντας όλα τα είδη, αλληγορικά, μεταφορικά, συνειρμικά, και να συνεχίζει να αφορά όλους μας.
Αυτό είναι το σπουδαίο. Παρακολουθώντας κανείς την παράσταση (Θέατρο Αrk) ή διαβάζοντας το βιβλίο, ανακαλεί γνώριμες, οικείες μνήμες, στην οικογένεια, στην εξουσία -κυρίως σ’ αυτήν- με όποια μορφή, περιένδυση και μάσκα, ανοικτές σε διάφορες ερμηνείες.
ΓΙ’ ΑΥΤΟ και η Δίκη θα παραμένει «ημιτελής», για να μπορεί ο καθένας να την ολοκληρώσει με το δικό
του δράμα, ατομικό ή συλλογικό, συνειδητό ή ασυνείδητο.
ΦΑΙΝΕΤΑΙ ότι η παράβαση έλκει τον πολίτη και η παρανομία την εξουσία, δοκιμάζοντας τα όρια
εκατέρωθεν, ενώ η πολυνομία συμπαρίσταται και στους δύο με αφοσίωση.
Η καταδίκη έχει συγκεκριμένους αποδέκτες-πρόσωπα. Το απρόσωπο δεν τιμωρείται, παρά μόνον από τις μεταρρυθμίσεις που ψηφίζει το ίδιο και τις παρενέργειες που αυτές προκαλούν. Οι αρρυθμίες είναι επικίνδυνες και για την καρδιά της εξουσίας.
Χρειάζεται «βηματοδότης» και σχέδιο καταστολής των παλμικών διεγέρσεων, πριν χρειαστεί το… carpa να καρπωθεί το αποτέλεσμα του εγχειρήματος, αν είναι βέβαια θετικό.
ΒΑΣΙΚΗ δύναμη της εξουσίας στο θέμα που εξετάζουμε είναι, με όρους αγοράς, η μετακύλιση της ενοχής
στον κάθε αδύναμο και ευάλωτο.
Χρειάζεται δεξιοτεχνία, τέχνη, υπομονή και οργάνωση, ώστε το όποιο σύστημα να την εμφυτεύσει μέσα μας, όπως άλλοι «ειδικοί» φυτεύουν διάφορα «χόρτα» σε ξένους κήπους…
ΤΟ ΝΑ ΠΙΣΤΕΥΕΙ κανείς ξαφνικά
ότι είναι «ένοχος χωρίς
αιτία», αναπτύσσοντας μια
ενοχική συνείδηση και
κατά συνέπεια μια ακόμη
πιο ενοχική συμπεριφορά,
είναι μια παθολογία ή κάτι
τέλος πάντων που εξετάζει
ένας ειδικός, εάν δεν έχει
προηγηθεί η μαγική
«ανασκαφή» του ψυχαναλυτή,
ως προς το ατομικό ή
συλλογικό φαινόμενο.
ΤΟ ΝΑ ΕΙΣΑΙ θεονήστικος, να σου λέει κάποιος ότι «όλοι μαζί τα φάγαμε» και να σε κάνει να ψάχνεις τη
μαρτυρία της γεύσης σου για των λόγων το (αν)αληθές, νορμάλ πάντως δεν είναι. Αλλά τι θα πει κανονικό
και τι κανονικότητα; Και τι επιστροφή σ’ αυτήν; Δεν μάθαμε ποτέ.
Η ΤΕΛΙΚΗ αποδοχή της
κατηγορίας, για να
αποφύγεις τον θάνατο, σε
φέρνει πιο κοντά του, από
εσωτερική αυτοχειρία και
παραίτηση. Υπάρχει μέθοδος
και γι’ αυτό. Σου θυμίζουν
ολίγον κατ’ ολίγον τα ένοχα
«πραγματικά περιστατικά» που
είχες… ξεχάσει. Τους ευχαριστείς
γι’ αυτά, τα υιοθετείς χωρίς πολλές
διατυπώσεις, που σου ενεργοποιούν
τη μνήμη, και τα κάνεις δικά σου με
συνοπτικές διαδικασίες, λιγότερο
συνοπτικές από αυτές που δεν θα
αργήσουν να σε καταδικάσουν.
Κυνικά και αμετάκλητα
ΟΙ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ γιγαντώνονται τεχνηέντως και τα τεχνάσματα δεν λείπουν. Σε μια δυσδιάγνωστη ψυχολογική διαδικασία, οι δικαστές δείχνουν να εμπιστεύονται τον κατηγορούμενο και τον ελευθερώνουν… την ώρα που εκείνος χειρίζεται αδέξια την ελευθερία του και δεν μπορεί να εμπιστευτεί την αθωότητά του, ούτε να συνηθίσει την απροσδόκητη διακοπή μιας… τιμητικής σχέσης με το Δίκαιον.
Αρχίζει να αμφιβάλλει και ο ίδιος, ενώ έχει αρχίσει να αναπτύσσει μια σχέση εξάρτησης, ίσως και
ευχαρίστησης, στην ασφάλεια του δικαστικού περιβάλλοντος, σε σχέση με τους κινδύνους και την
ανασφάλεια του έξω κόσμου και των αφύλακτων χώρων…
ΠΑΛΙΑ, στην καλή επαρχία ήταν τιμή να σε καλεί ο εισαγγελεύς στο σπίτι του. Τώρα, είναι ακόμη πιο «τιμητικό» να σε φωνάζει στο γραφείο του…
Η ΚΑΤΑΔΙΚΗ ήταν πάντοτε εκεί. Είναι πάντοτε εδώ, ο Κάφκα δεν την εφηύρε. Απλώς, αλλά καθόλου απλά, μας έδωσε ανάγλυφα την κυνική πλευρά της.
«Σαν το σκυλί, Γιόζεφ Κ.», σαν το σκυλί σε σκότωσαν γνωστοί άγνωστοι θύτες. Βοήθησες, όμως, κι εσύ αδικημένε, χωρίς να το καταλάβεις. Ελπίζω να το κατάλαβες, έστω λίγο πριν. Έχουν δίκιο: ακόμη και το μήλο της Εδέμ, όλοι μαζί το φάγαμε. Άρα, δίκαια πάσχομεν…; Κρίνεται καθημερινά.
ΔΕΝ ΞΕΡΩ αν έγιναν κατανοητά τα παραπάνω. Ίσως ενδόμυχα, δεν ήθελα να γίνουν πλήρως, για να μην προδώσουν το πνεύμα του έργου, τις γραμμές της παράστασης και τη σκοτεινιά των κακών μας των καιρών, με την ασάφεια των αποφάσεων που σκεπάζει τα πάντα και εμάς.
Το θέμα είναι τι μπορούμε να κάνουμε, εμείς οι «άνθρωποι της ομίχλης», όπως θα έλεγε ο Tenessee Williams. Πάντως, πολύ περισσότερα από όσα κάνουμε.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
