Τoυ Ιωάννη Μισύρη, μηχανολόγου μηχανικού MSc, εκλεγμένου μέλους κεντρικής αντιπροσωπείας ΤΕΕ
Η ΤΡΑΓΩΔΙΑ των Τεμπών δεν ήταν ούτε ατυχές συμβάν ούτε μεμονωμένο ανθρώπινο λάθος. Ήταν το αναμενόμενο αποτέλεσμα ενός κράτους που επί δεκαετίες λειτουργεί με όρους ανοχής στην ανεπάρκεια, υποβάθμισης της ασφάλειας και συστηματικής αποφυγής λογοδοσίας.
Ήταν ένα έγκλημα με σαφή θεσμικά και πολιτικά χαρακτηριστικά, το οποίο αποκάλυψε με τον πιο ωμό τρόπο το πραγματικό πρόσωπο της δημόσιας διοίκησης πίσω από τη βιτρίνα του «σύγχρονου ευρωπαϊκού κράτους».
ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ αν τα Τέμπη μπορούν να θεωρηθούν το «νέο Πολυτεχνείο» δεν αφορά τη σύγκριση ανόμοιων ιστορικών γεγονότων. Δεν αφορά εποχές, αριθμούς ή μορφές εξουσίας.
Αφορά τη συλλογική σημασία ενός γεγονότος και τη δυνατότητά του να λειτουργήσει ως σημείο καμπής στη δημόσια συνείδηση.
Το Πολυτεχνείο υπήρξε σύμβολο αντίστασης απέναντι σε ένα αυταρχικό καθεστώς. Τα Τέμπη, αντιθέτως, φανερώνουν τη βαθιά θεσμική αποσύνθεση ενός κράτους που δηλώνει δημοκρατικό, αλλά αποτυγχάνει να εγγυηθεί το στοιχειώδες: την ασφάλεια της ανθρώπινης ζωής.
ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ δεδομένα είναι αμείλικτα και πλήρως καταγεγραμμένα. Σιδηροδρομικές υποδομές χωρίς λειτουργικά και πιστοποιημένα συστήματα τηλεδιοίκησης και σηματοδότησης, κρίσιμες συμβάσεις ασφάλειας που καθυστέρησαν επί χρόνια ή δεν ολοκληρώθηκαν ποτέ, επαναλαμβανόμενες προειδοποιήσεις από εργαζόμενους, συνδικαλιστικούς και τεχνικούς φορείς που αγνοήθηκαν συστηματικά. Όλα ήταν γνωστά. Τίποτα δεν ήταν απρόβλεπτο.
Όταν ο κίνδυνος είναι καταγεγραμμένος και η πρόληψη παραλείπεται συνειδητά, δεν μιλάμε για ατύχημα.
ΓΙΑ ΝΑ ΑΠΟΤΡΑΠΕΙ επανάληψη μιας τραγωδίας τύπου Τεμπών, το κράτος οφείλει να κινηθεί σε συστημικό επίπεδο, όχι επικοινωνιακό.
Απαιτείται δέσμη θεσμικών, διοικητικών και τεχνικών παρεμβάσεων με μετρήσιμα αποτελέσματα.
1. Καθαρή ανάληψη της ευθύνης
- Πολιτική ευθύνη με συνέπειες, όχι μόνο ποινική αναζήτηση χαμηλόβαθμων στελεχών.
- Υποχρεωτική παραίτηση διοικήσεων οργανισμών σε περιπτώσεις σοβαρών συστημικών αστοχιών.
2. Υποχρεωτική λειτουργία συστημάτων ασφαλείας
- Καμία υποδομή σε λειτουργία χωρίς πιστοποιημένα και ενεργά συστήματα ασφαλείας.
- Νομική πρόβλεψη ότι η απενεργοποίηση ή μη ολοκλήρωση κρίσιμων συστημάτων συνιστά βαριά παράβαση καθήκοντος.
- Τακτικός έλεγχος από ανεξάρτητη αρχή, όχι από τον ίδιο τον φορέα λειτουργίας.
3. Ανεξάρτητος τεχνικός και θεσμικός έλεγχος
- Δημιουργία πραγματικά ανεξάρτητης αρχής ασφάλειας μεταφορών, με διοικητική και οικονομική αυτονομία.
- Υποχρεωτική δημοσιοποίηση πορισμάτων, χωρίς πολιτική έγκριση ή φιλτράρισμα.
- Ενσωμάτωση των συστάσεων σε δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα εφαρμογής.
4. Διαφάνεια στις συμβάσεις και στην υλοποίηση έργων
- Πλήρης ιχνηλασιμότητα συμβάσεων: χρονοδιάγραμμα, υπεύθυνοι, αποκλίσεις.
- Αυτόματη ενεργοποίηση ελέγχων σε περιπτώσεις καθυστερήσεων κρίσιμων έργων ασφαλείας.
- Τερματισμός της πρακτικής «παρατάσεων χωρίς συνέπειες».
5. Προστασία καταγγελλόντων
- Νομική και υπηρεσιακή θωράκιση εργαζομένων που προειδοποιούν για κινδύνους.
- Υποχρεωτική διερεύνηση κάθε τεκμηριωμένης καταγγελίας εντός προκαθορισμένου χρόνου.
- Κυρώσεις για διοικήσεις που αγνοούν ή συγκαλύπτουν προειδοποιήσεις.
6. Αλλαγή κουλτούρας διοίκησης
- Μετάβαση από τη λογική τού «πάμε κι όπου βγει» στη λογική risk management.
- Εκπαίδευση στελεχών σε διαχείριση κινδύνου, ασφάλεια και λογοδοσία.
- Αξιολόγηση διοικήσεων με βάση την ασφάλεια και όχι μόνο την απορρόφηση κονδυλίων.
7. Κοινωνικός και θεσμικός έλεγχος
- Διαρκής κοινοβουλευτικός έλεγχος κρίσιμων υποδομών.
- Η μνήμη των Τεμπών να μετατραπεί σε μόνιμο μηχανισμό πίεσης, όχι σε επετειακή ρητορική.
Η ΜΕΤΑΤΡΑΥΜΑΤΙΚΗ διαχείριση υπήρξε εξίσου αποκαλυπτική. Η άμεση και σχεδόν αυτόματη επίκληση του «ανθρώπινου λάθους», η στοχευμένη αναζήτηση αποδιοπομπαίων τράγων χαμηλής ιεραρχίας και η επικοινωνιακή προσπάθεια αποσύνδεσης του δυστυχήματος από τις πολιτικές αποφάσεις, συνιστούν πάγια πρακτική ενός συστήματος που φοβάται τη λογοδοσία.
Σε ένα κράτος δικαίου, όμως, η ευθύνη δεν εξαντλείται στην ποινική διάσταση. Είναι πρωτίστως πολιτική και διοικητική.
Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ αντίδραση που ακολούθησε τα Τέμπη δεν ήταν συγκυριακή ούτε συναισθηματική. Ήταν βαθιά πολιτική.
Χιλιάδες πολίτες, με αιχμή τη νεότερη γενιά, βγήκαν στον δρόμο όχι για ιστορικά σύμβολα ή ιδεολογικά αφηγήματα, αλλά για ένα απολύτως συγκεκριμένο αίτημα: να πάψει η κρατική ανεπάρκεια να θεωρείται κανονικότητα.
Οι νέοι δεν αμφισβητούν απλώς πρόσωπα ή κυβερνήσεις. Αμφισβητούν ένα μοντέλο διακυβέρνησης που αντιμετωπίζει την ασφάλεια ως κόστος και τη λογοδοσία ως πολιτικό ρίσκο.
ΣΕ ΑΥΤΟ το πλαίσιο, η αναφορά στο Πολυτεχνείο αποκτά ουσιαστικό περιεχόμενο. Αν το Πολυτεχνείο εξέφρασε το αίτημα για δημοκρατία, τα Τέμπη εκφράζουν το αίτημα για ουσιαστική δημοκρατία.
Για θεσμούς που λειτουργούν, για δημόσιες υποδομές που δεν είναι παγίδες θανάτου, για ευθύνες με ονοματεπώνυμο και όχι διάχυτες σε ένα διοικητικό κενό.
ΤΟ ΚΡΙΣΙΜΟ ερώτημα δεν είναι αν τα Τέμπη θα αναχθούν σε σύμβολο. Είναι αν η κοινωνία θα επιτρέψει να ξεχαστούν. Αν η οργή θα μετατραπεί σε διαρκή πίεση για διαφάνεια, λογοδοσία και θεσμική ανασυγκρότηση.
Αν όχι, τότε τα Τέμπη δεν θα είναιτο «νέο Πολυτεχνείο», αλλά ακόμη μία χαμένη ευκαιρία. Και αυτή τη φορά, το κόστος θα είναι συλλογικό.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
