Πρόσφατα διάβασα σε ευρωπαϊκό ειδησεογραφικό ιστότοπο ένα άρθρο σχετικά με τις ανησυχίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη συνεργασία της Κίνας με ευρωπαϊκά λιμάνια. Το δημοσίευμα εστίαζε στην Ισπανία, όπου μια κινεζική αυτοκινητοβιομηχανία κατασκευάζει εργοστάσιο δίπλα σε σημαντικό ισπανικό στρατιωτικό λιμάνι που χρησιμοποιείται και για επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ.
Σύμφωνα με αυτό το άρθρο, αυτές οι ανησυχίες ώθησαν την ΕΕ να καταρτίσει κατευθυντήριες γραμμές που θα βοηθούν τα κράτη-μέλη να αξιολογούν την επιρροή τρίτων χωρών στις λιμενικές δραστηριότητες σε ολόκληρη την Ένωση. Ειδικοί προειδοποιούν για κινδύνους όπως η επιχειρησιακή εξάρτηση, η πρόσβαση σε ευαίσθητες πληροφορίες που αφορούν κρίσιμες εφοδιαστικές αλυσίδες και η δυνατότητα επηρεασμού των ροών logistics.
Το άρθρο μού θύμισε ένα δημοσιογραφικό ταξίδι που πραγματοποίησα το 2023, όταν η εφημερίδα μου μού ανέθεσε να καλύψω τον τρόπο με τον οποίο είχαν υλοποιηθεί στο εξωτερικό, κατά τη διάρκεια της προηγούμενης δεκαετίας, έργα της κινεζικής πρωτοβουλίας Belt and Road Initiative – BRI. Ένας από τους προορισμούς που επέλεξα ήταν η Ελλάδα. Στο γραφείο του στην Αθήνα, ο Ευάγγελος Κυριαζόπουλος, γενικός γραμματέας Λιμένων, Λιμενικής Πολιτικής και Ναυτιλιακών Επενδύσεων του υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, δήλωσε σε εμένα και τους συναδέλφους μου ότι η συνεργασία με την Κίνα για την αναβάθμιση του λιμανιού του Πειραιά και η σύνδεσή του με την πρωτοβουλία BRI μέσω του Νοτιοανατολικού Ευρωπαϊκού Διαδρόμου αποτελούν σημαντικό παράγοντα για τις μελλοντικές προοπτικές της ελληνικής οικονομίας.
«Ο εταίρος μας στο πλαίσιο της BRI παραμένει προσηλωμένος σε μια ανοικτή παγκόσμια οικονομία. Το όραμα αυτής της πρωτοβουλίας είναι να κατευθύνει την οικονομική παγκοσμιοποίηση προς αμοιβαία επωφελή αποτελέσματα και μεγαλύτερη συμπεριληπτικότητα», ανέφερε.
Ο Πειραιάς έχει εξελιχθεί σε χαρακτηριστικό παράδειγμα των δυνατοτήτων που προσφέρει η συνεργασία Κίνας–Ευρώπης στον λιμενικό τομέα. Κατά τη διάρκεια της ελληνικής κρίσης χρέους, όταν η χώρα αντιμετώπιζε σοβαρές οικονομικές δυσκολίες και είχε επείγουσα ανάγκη από ξένα κεφάλαια, η COSCO, ένας από τους μεγαλύτερους ναυτιλιακούς ομίλους της Κίνας, απέκτησε το πλειοψηφικό πακέτο των μετοχών του Οργανισμού Λιμένος Πειραιώς, εγκαινιάζοντας έναν μετασχηματισμό με ευρύτερο αντίκτυπο σε ολόκληρη τη Μεσόγειο.
Σήμερα, το λιμάνι του Πειραιά αποτελεί το τέταρτο μεγαλύτερο λιμάνι εμπορευματοκιβωτίων στην Ευρώπη, το δεύτερο μεγαλύτερο λιμάνι αφετηρίας κρουαζιέρας (homeport), το μεγαλύτερο επιβατικό λιμάνι της ηπείρου, καθώς και σημαντικό κέντρο μεταφόρτωσης οχημάτων (roll-on/roll-off) και ναυπηγοεπισκευαστικών δραστηριοτήτων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Παρατηρείται, ωστόσο, μια εμφανής αντίθεση ανάμεσα στις ανησυχίες που εκφράζουν ορισμένοι κύκλοι χάραξης πολιτικής της ΕΕ και στα απτά οφέλη που έχει αποφέρει η συνεργασία Κίνας–Ευρώπης στα λιμάνια. Το τελευταίο διάστημα έχουν αναζωπυρωθεί οι συζητήσεις εντός της ΕΕ σχετικά με τις κινεζικές επενδύσεις στις ευρωπαϊκές λιμενικές υποδομές. Πρόσφατα, το ανεξάρτητο ολλανδικό ινστιτούτο διεθνών σχέσεων Clingendael δημοσίευσε έκθεση με τίτλο «Κινεζικές επενδύσεις στα λιμάνια της ΕΕ: Αναζητώντας τα σημεία καμπής». Οι συντάκτες της υποστηρίζουν ότι, όσον αφορά τα ζητήματα εθνικής ασφάλειας, οι κίνδυνοι ενδέχεται να υπερβαίνουν τα οφέλη. Παράλληλα, όμως, αναγνωρίζουν ότι αυτό δεν σημαίνει πως οι κινεζικές επενδύσεις στα ευρωπαϊκά λιμάνια θα πρέπει εκ προοιμίου να απορρίπτονται ή να περιορίζονται.
Εδώ και χρόνια, οι Βρυξέλλες κινούνται ανάμεσα στην επιθυμία προσέλκυσης ξένων επενδύσεων και στην επιβολή περιορισμών που συχνά βασίζονται σε υποθετικές ανησυχίες. Η υπερβολική διόγκωση πιθανών κινδύνων ασφαλείας γύρω από νόμιμες επενδύσεις που πραγματοποιούνται με οικονομικά και εμπορικά κριτήρια δεν ενισχύει την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Αντίθετα, διαβρώνει την αμοιβαία εμπιστοσύνη, υπονομεύει τη διασυνοριακή επιχειρηματική συνεργασία και τελικά βλάπτει το επενδυτικό περιβάλλον και τα οικονομικά συμφέροντα της ίδιας της Ευρώπης. Οι κινεζικές επενδύσεις κάλυψαν ένα κενό που το ευρωπαϊκό κεφάλαιο, για διάφορους λόγους, δεν μπορούσε ή δεν επιθυμούσε να καλύψει. Η Ευρώπη δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζει με φόβο την κινεζική παρουσία στα λιμάνια της· χρειάζεται να τη διαχειρίζεται με σαφείς κανόνες, αυτοπεποίθηση και ισορροπία, διασφαλίζοντας παράλληλα τα νόμιμα συμφέροντα όλων των πλευρών.
Νωρίτερα φέτος, η εφημερίδα στην οποία εργάζομαι, η Global Times, δημοσίευσε ειδική σειρά άρθρων για τη συνεργασία Κίνας-Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένου ενός αφιερώματος στη συνεργασία των δύο πλευρών στον λιμενικό τομέα, με παραδείγματα τον Πειραιά στην Ελλάδα και το Αμβούργο στη Γερμανία.
Κατά την επιμέλεια του σχετικού άρθρου, σχηματίστηκε στο μυαλό μου η εξής εικόνα: Ένα φορτηγό πλοίο αναχωρεί από τη Σαγκάη, πλέει νότια μέσω της Νότιας Σινικής Θάλασσας, διέρχεται από τα Στενά της Μαλάκκας και διασχίζει τον Ινδικό Ωκεανό προτού εισέλθει στην Ερυθρά Θάλασσα. Αφού περάσει από τη Διώρυγα του Σουέζ, συνεχίζει το ταξίδι του στη Μεσόγειο και καταλήγει στον Πειραιά – μια διαδρομή που συνδέει την καρδιά της κινεζικής βιομηχανίας με τη νότια πύλη της Ευρώπης.
Στην πραγματικότητα, αυτή η εικόνα επαναλαμβάνεται καθημερινά και αποτυπώνει την ολοένα βαθύτερη συνεργασία μεταξύ κινεζικών και ευρωπαϊκών λιμανιών. Από τον Πειραιά έως το Αμβούργο, οι κινεζικές επενδύσεις και η επιχειρησιακή τεχνογνωσία συνέβαλαν στον εκσυγχρονισμό των υποδομών, στην ταχύτερη διακίνηση φορτίων και στην αναζωογόνηση βιομηχανικών ζωνών, αναβαθμίζοντας τον ρόλο των ευρωπαϊκών θαλάσσιων πυλών. Για την Κίνα, οι συνεργασίες αυτές δημιούργησαν αξιόπιστες βάσεις πρόσβασης στις ευρωπαϊκές αγορές και ενίσχυσαν την ενσωμάτωσή της στα παγκόσμια δίκτυα εφοδιαστικής.
Ο λόγος που επιλέξαμε να εστιάσουμε στη συνεργασία των λιμανιών είναι απλός: τα λιμάνια είναι το σημείο όπου η αφηρημένη έννοια της «συνδεσιμότητας» αποκτά χειροπιαστή υπόσταση. Αποτελούν τους φυσικούς κόμβους μέσα από τους οποίους διέρχεται το εμπόριο, υλοποιούνται οι επενδύσεις και δημιουργούνται τοπικές θέσεις εργασίας. Σε μια περίοδο αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων και διαταραχών στις εφοδιαστικές αλυσίδες, οι
περιπτώσεις του Πειραιά και του Αμβούργου προσφέρουν ένα διαφορετικό αφήγημα: ένα αφήγημα αμοιβαίου οφέλους, επιχειρησιακής συνέργειας και μακροπρόθεσμης εμπιστοσύνης.
Τα λιμάνια δεν είναι πιόνια σε μια γεωπολιτική σκακιέρα· είναι μοχλοί κοινής ανάπτυξης. Και αυτή, πιστεύω, είναι μια ιστορία που αξίζει να ειπωθεί.
* Διευθύντρια του Τμήματος Γνώμης της Global Times, της μεγαλύτερης αγγλόφωνης εφημερίδας με έδρα το Πεκίνο
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
