Του Δημήτρη Δημητρίου, επίκουρου καθηγητή στο Τμήμα Λογιστικής & Χρηματοοικονομικής & μέλους του
Εργαστηρίου «Ηγεσία & Καινοτομία» του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής και του Αλέξανδρου Τσιούτσιου, μεταδιδάκτορα ερευνητή, Τμήμα Οικονομικών Επιστημών, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
ΜΠΟΡΕΙ ένα έργο τέχνης να προστατέψει το κεφάλαιό σας σε περίοδο οικονομικής κρίσης; Η απάντηση είναι: υπό προϋποθέσεις, ναι.
Η νέα μελέτη των Δημήτρη Δημητρίου, Αλέξανδρου Τσιούτσιου & Shaen Corbet (δημοσιευμένη στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό International Review of Financial Analysis – Vol 104, Part 1, 104194, 2025) εξετάζει τη συμπεριφορά της αγοράς τέχνης σε σύγκριση με τον χρηματιστηριακό δείκτη S&P 500 και τον χρυσό, κατά τη διάρκεια τριών μεγάλων κρίσεων: της τεχνολογικής φούσκας dot-com (2001-2002), της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης (2007-2009) και της πανδημίας COVID-19 (2020).
Τα ευρήματα έχουν ενδιαφέρον για κάθε επενδυτή που επιδιώκει διαφοροποίηση και ασφάλεια, αλλά και προσωπική ευχαρίστηση από ένα έργο τέχνης.
Η τέχνη «σπάει» τη συσχέτιση με τις αγορές
ΣΕ ΑΝΤΙΘΕΣΗ με τις μετοχές, η τέχνη φαίνεται να μην ακολουθεί τις καθοδικές πορείες των αγορών. Ιδιαίτερα έργα ζωγραφικής και γλυπτικής, όπως και έργα τέχνης του 19ου αιώνα, παρουσιάζουν σημαντική σταθερότητα στις τιμές τους, ακόμη και όταν οι χρηματιστηριακοί δείκτες καταρρέουν.
Αυτό σημαίνει πως η τέχνη μπορεί να λειτουργήσει ως ασπίδα έναντι της αβεβαιότητας, όχι απαραίτητα αυξάνοντας την αξία της, αλλά διατηρώντας την, σε μια περίοδο που άλλα περιουσιακά στοιχεία υποχωρούν σημαντικά.
Πιο συγκεκριμένα, τα αποτελέσματα της μελέτης δείχνουν ότι βραχυπρόθεσμα οι δείκτες τέχνης έχουν σχεδόν μηδενική συσχέτιση με τον δείκτη S&P 500.
Αυτό σημαίνει ότι όταν οι χρηματιστηριακές αγορές κινούνται έντονα, θετικά ή αρνητικά, η αγορά τέχνης συχνά δεν ακολουθεί. Άρα, σε τέτοιες περιπτώσεις, η τέχνη μπορεί να λειτουργήσει ως αντιστάθμιση κινδύνου (hedge).
Ωστόσο, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα η συσχέτιση γίνεται θετική, κάτι που μειώνει τα οφέλη αυτής της προστασίας.
Είναι καθολικά τα αποτελέσματα για όλους τους τομείς της τέχνης;
ΙΔΙΑΙΤΕΡΟ ενδιαφέρον παρουσιάζουν ορισμένες κατηγορίες έργων τέχνης. Η ζωγραφική και η γλυπτική φαίνεται
ότι διατηρούν πιο σταθερά χαρακτηριστικά αντιστάθμισης ακόμη και σε μεγαλύτερους χρονικούς ορίζοντες.
Αντίθετα, η σύγχρονη τέχνη εμφανίζεται πιο ευάλωτη σε οικονομικές κρίσεις, με έντονη μεταβλητότητα και μεγαλύτερη εξάρτηση από τη διάθεση των επενδυτών.
Η τιμή της φαίνεται να επηρεάζεται από μόδες, δημόσια προβολή καλλιτεχνών και πολιτιστικές τάσεις.
Σε περιόδους κρίσης οι επενδυτές αποσύρονται από τέτοιου είδους «φιλόδοξες» και επικίνδυνες επενδύσεις.
Αντίθετα, οι παραδοσιακές μορφές τέχνης φαίνεται να διατηρούν την αξία τους ή και να την ενισχύουν.
Τέχνη ή χρυσός;
Ο ΧΡΥΣΟΣ είναι εδώ και δεκαετίες το «παραδοσιακό» ασφαλές καταφύγιο σε καιρούς κρίσης.
Η τέχνη, ωστόσο, προσφέρει ένα διαφορετικό πλεονέκτημα: είναι λιγότερο συσχετισμένη με την πορεία των υπόλοιπων αγορών σε σχέση με τον χρυσό, κάτι που την καθιστά πιο αξιόπιστο εργαλείο διαφοροποίησης.
Με απλά λόγια, η τέχνη και ο χρυσός δεν κινούνται μαζί, γεγονός που δημιουργεί πρόσθετες δυνατότητες διαφοροποίησης.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, η σύγχρονη τέχνη κινήθηκε αντίθετα από τον χρυσό κατά την κρίση του 2008 2009, προσφέροντας εναλλακτικό τρόπο διαφοροποίησης.
Ένα καλάθι επενδύσεων που περιλαμβάνει και τέχνη μπορεί να αντέξει καλύτερα τις κρίσεις, ειδικά όταν στηρίζεται σε πιο παραδοσιακές μορφές τέχνης (όπως ζωγραφική ή γλυπτική).
Τι σημαίνει αυτό για τους επενδυτές;
ΤΟ ΒΑΣΙΚΟ συμπέρασμα είναι ότι η τέχνη δεν αντικαθιστά πλήρως τον ρόλο των παραδοσιακών ασφαλών καταφυγίων.
Ωστόσο, μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στη στρατηγική διαφοροποίησης ενός χαρτοφυλακίου, ειδικά για επενδυτές με μακροπρόθεσμο ορίζοντα και ανοχή στη χαμηλότερη ρευστότητα.
Επίσης, η αγορά τέχνης δεν προσφέρεται για βραχυχρόνιες αποδόσεις. Έχει υψηλό κόστος συναλλαγών, χαμηλή ρευστότητα και χρειάζεται γνώση και εμπειρία.
Όμως, προσφέρει ορισμένα πλεονεκτήματα που σπάνια συναντώνται μαζί, όπως η πολιτισμική απόλαυση και
ανθεκτικότητα σε περιόδους κρίσης.
Σε αντίθεση με τις μετοχές, τα ομόλογα ή τον χρυσό που υπάρχουν μόνο ως αριθμοί σε έναν λογαριασμό, η τέχνη είναι απτή και ορατή.
ΜΕ ΆΛΛΑ λόγια, όχι μόνο προσφέρει οφέλη διαφοροποίησης, αλλά μπορεί να ανταποκριθεί και στις ανάγκες ενός
επενδυτή που δεν αξιολογεί μια επένδυση αποκλειστικά με βάση την απόδοση και το ρίσκο, αλλά λαμβάνει υπόψη και άυλους παράγοντες.
Βιβλιογραφία:
Dimitrios Dimitriou, Alexandros Tsioutsios, Shaen Corbet (2025). «Analysing Art as a Safe-Haven Asset in Times of Crisis».
International Review of Financial Analysis, Vol. 104A, 104194.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
