Όταν ο Γεβγκένι Πριγκόζιν σκοτώθηκε σε αεροπορικό δυστύχημα τον Αύγουστο του 2023, δύο μήνες μετά την αποτυχημένη ανταρσία του κατά της στρατιωτικής ηγεσίας της Ρωσίας, πολλοί θεώρησαν ότι η μισθοφορική ομάδα Wagner θα πέθαινε μαζί του. Κι όμως όχι.
Πρόσφατη έρευνα των Financial Times, που επικαλούνται δυτικούς αξιωματούχους των μυστικών υπηρεσιών, δείχνει ότι η Wagner δεν έχει εξαφανιστεί από το χάρτη και την δράση. Έχει όμως αναδιαμορφωθεί.
Η μισθοφορική ομάδα είχε βρεθεί στο μέτωπο της Ουκρανίας ενώ είχε επίσης σημαντική παρουσία στην Αφρική. Οι μαχητές της πλέον δεν βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, αλλά τα δίκτυα που βρίσκονται πίσω τους εξακολουθούν να είναι ενεργά και πλέον εξυπηρετούν ρωσικά συμφέροντα εντός των χωρών του ΝΑΤΟ.
Η Wagner δεν είναι πλέον ο ημιανεξάρτητος στρατός που ήταν κάποτε. Αλλά το λειτουργικό του μοντέλο, το οποίο είναι ευέλικτο και αμφισβητήσιμο, έχει επιβιώσει.
Αυτό που ξεκίνησε ως μισθοφορική δύναμη που δρούσε σε μακρινά πεδία μαχών έχει γίνει μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής που στοχεύει στη δοκιμή της ενότητας της Δύσης εκ των έσω. Ο Πριγκόζιν έχει φύγει. Το σκιώδες σύστημα που έχτισε όμως είναι ακόμα εδώ.
Από ιδιωτικός στρατός σε εργαλείο του Κρεμλίνου
Υπό τον Πριγκόζιν, η Wagner ήταν κάτι μεταξύ κρατικού και ιδιωτικού στρατού. Το Κρεμλίνο δεν παραδεχόταν ότι χρηματοδοτούσε και ήλεγχε την ομάδα, ωστόσο η Wagner προωθούσε τα ρωσικά συμφέροντα στο εξωτερικό προστατεύοντας φιλικά καθεστώτα, εξασφαλίζοντας συμβάσεις εξόρυξης και πολεμώντας στην Ουκρανία.
Τα θολά όρια ήταν αποτέλεσμα σκοπιμότητας. Ένοπλοι μαχητές και πράκτορες επέκτειναν την εμβέλεια της Μόσχας χωρίς να αναπτυχθούν επίσημα ρωσικά στρατεύματα.
Η εξέγερση του Πριγκόζιν τον Ιούνιο του 2023 άλλαξε αυτή την ισορροπία.
Η Ρωσία επιβεβαίωσε ότι ο Πριγκοζίν πέθανε στο αεροπορικό δυστύχημα της 23ης Αυγούστου 2023, μαζί με άλλα (σημαντικά) στελέχη της Wagner, συμπεριλαμβανομένου του Ντμίτρι Ούτκιν. Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτίμησαν ότι το δυστύχημα πιθανότατα προκλήθηκε σκόπιμα ως τιμωρία για την ανταρσία του Πριγκοζίν που είχε λάβει χώρα μόλις δύο μήνες νωρίτερα.
Μετά τον θάνατό του, το ρωσικό κράτος παραδέχθηκε ότι χρηματοδοτούσε την ομάδα και προσπάθησε να πάρει τον έλεγχό της. Η διοικητική δομή της Wagner διαλύθηκε και οι μαχητές κλήθηκαν να υπογράψουν νέα συμβόλαια με το υπουργείο Άμυνας ή να αποσυρθούν.
Στην πορεία το Κρεμλίνο προήγαγε έναν διοικητή της Wagner, τον συνταγματάρχη Αντρέι Τρόσεφ, ο οποίος ανέλαβε τον Σεπτέμβριο του 2023 να «ασχοληθεί με τη δημιουργία εθελοντικών μονάδων» για «μάχες στην Ουκρανία». Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ επιβεβαίωσε ότι ο Τρόσεφ «εργάζεται πλέον για το υπουργείο Άμυνας, αποδεικνύοντας ότι το ανθρώπινο δυναμικό της Wagner θα «τεθεί υπό κρατική διοίκηση αντί να λειτουργεί ως προσωπικός στρατός του Πριγκόζιν».
Ωστόσο, το σύστημα που δημιούργησε ο Πριγκόζιν δεν καταστράφηκε. Οι επιχειρήσεις στην Αφρική υπάγονται πλέον σε νέες κρατικά ελεγχόμενες δομές, όπως το Africa Corps, το οποίο διατηρεί πλέον την παραστρατιωτική παρουσία της Ρωσίας σε περιοχές του Σαχέλ που κάποτε κυριαρχούνταν από τον Wagner. Η εικόνα μπορεί να άλλαξε, αλλά το προσωπικό, οι επαφές και οι μέθοδοι όχι.
Τι αναφέρουν οι Financial Times
Οι Financial Times αναφέρουν ότι οι δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών πιστεύουν πλέον ότι τμήματα του δικτύου της Wagner έχουν αναλάβει μυστικές επιχειρήσεις στην Ευρώπη.
Αντί δηλαδή να στρατολογούνται μαχητές για την πρώτη γραμμή του πολέμου, οι μεσάζοντες πιστεύεται ότι εντοπίζουν οικονομικά ευάλωτους νέους άνδρες εντός των χωρών του ΝΑΤΟ και ενθαρρύνουν πράξεις δολιοφθοράς σε βάρος αυτών των χωρών.
Για την μεταξύ τους επικοινωνία φαίνεται να χρησιμοποιούνται πλατφόρμες με ισχυρή κρυπτογράφηση, ειδικά το Telegram. Η μορφή αυτή δημιουργεί την απαραίτητη απόσταση μεταξύ των στόχων και των ρωσικών υπηρεσιών πληροφοριών, γεγονός που επιτρέπει στη Μόσχα να αρνηθεί την εμπλοκή της.
Οι Financial Times αναφέρουν περιπτώσεις με άτομα που ριζοσπαστικοποιήθηκαν στο διαδίκτυο και πραγματοποίησαν εμπρηστικές επιθέσεις που συνδέονταν με στόχους που σχετίζονταν με την Ουκρανία. Δεν επρόκειτο για επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακας, ωστόσο, δείχνουν πώς αυτού του τύπου η στρατολόγηση μπορεί γρήγορα και εύκολα να οδηγήσει σε δράση στον πραγματικό κόσμο.
Γιατί είναι σημαντικό για το ΝΑΤΟ
Τα παραδοσιακά δίκτυα κατασκοπείας της Ρωσίας στην Ευρώπη έχουν αποδυναμωθεί μετά την εισβολή στην Ουκρανία. Εκατοντάδες άτομα που θεωρήθηκαν πως είναι αξιωματικοί των ρωσικών μυστικών υπηρεσιών απελάθηκαν και οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες ασφαλείας ενίσχυσαν την επιτήρηση.
Σε απάντηση, η Μόσχα φαίνεται να βασίζεται περισσότερο σε πιο χαλαρά και πιο δύσκολο να εντοπιστούν δίκτυα. Η χρήση μεσαζόντων είναι φθηνότερη, λιγότερο επικίνδυνη και συχνά αποτελεσματική. Ο στόχος δεν είναι η μεγάλη καταστροφή, αλλά μικρές πράξεις που δημιουργούν φόβο, διχόνοια και αβεβαιότητα.
Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειωθεί ότι το Associated Press, το οποίο δημιούργησε μια βάση δεδομένων βασισμένη σε συνεντεύξεις με περισσότερους από 40 Ευρωπαίους και ΝΑΤΟϊκούς αξιωματούχους, έχει παρακολουθήσει 145 περιστατικά που οι δυτικοί αξιωματούχοι αποδίδουν στη Ρωσία (ή σε πληρεξούσιους ή στη Λευκορωσία) από την εισβολή στην Ουκρανία το 2022.
Σε αυτήν τη βάση δεδομένων του AP, τα περιστατικά εμπρησμού και εκρήξεων αυξήθηκαν από ένα το 2023 σε 26 το 2024 (με περισσότερες να καταγράφονται το 2025).
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
