«Για να έχουμε ελληνικές σημαίες, πρέπει να έχουμε και Έλληνες ναυτικούς πάνω στα πλοία μας». Με τη φράση αυτή, στην πρόσφατη συνέντευξη Τύπου στο πλαίσιο της διεθνούς ναυτιλιακής έκθεσης Ποσειδώνια, η πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών, Μελίνα Τραυλού, εξήγησε το βασικό ζήτημα που ταλανίζει το ελληνικό νηολόγιο εδώ και δεκαετίες.
Δεν υπάρχουν αρκετοί Έλληνες ναυτικοί. Οι οποίοι δεν είναι σημαντικοί μόνο για να στελεχώσουν τα ελληνόκτητα πλοία, ο αριθμός των οποίων προσεγγίζει τα 5.900 στη θάλασσα και περισσότερα από 950 υπό ναυπήγηση. Είναι το ίδιο σημαντικοί σε δεύτερο χρόνο, αφότου «ξεμπαρκάρουν», και για τα γραφεία των ναυτιλιακών εταιρειών, προκειμένου να περάσουν το ναυτικό DNA που διαθέτουν και στη στεριά.
Όσον αφορά την προσέλευση Ελλήνων ναυτικών, όπως παραδέχθηκε η κ. Τραυλού, «δεν πάμε καλά». Όπως εξήγησε, οι διεθνείς συγκυρίες δεν βοηθούν. Πολεμικές συγκρούσεις, επιθέσεις σε πλοία και αυξημένοι κίνδυνοι σε κρίσιμες θαλάσσιες περιοχές δημιουργούν ένα περιβάλλον αβεβαιότητας που λειτουργεί αποτρεπτικά για τους νέους.
Η πρόεδρος της ΕΕΕ υπογράμμισε την ανάγκη συντονισμένης δράσης όλων των εμπλεκόμενων πλευρών, πολιτείας, εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και συνδικαλιστικών φορέων, επισημαίνοντας ότι απαιτείται «να καθίσουμε όλοι στο ίδιο τραπέζι» και να ξεπεραστούν στερεότυπα που κρατούν πίσω τον κλάδο.
Η Ημέρα του Ναυτικού
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα του Ναυτικού, τα στατιστικά του Ναυτικού Απομαχικού Ταμείου είναι ενδεικτικά. Σύμφωνα με τα δεδομένα για το 2025, το εγγεγραμμένο ναυτικό δυναμικό διαρθρώνεται σε δύο κατηγορίες: οι αξιωματικοί αποτελούν το 47,7% (48,2% το 2024) / 12.841 το 2025 και 12.650 το 2024, τα μέλη κατώτερου πληρώματος αποτελούν το 52,3% (51,8% το 2024) / 14.061 το 2025 και 13.582 το 2024. Ο συνολικός αριθμός των εγγεγραμμένων ναυτικών (μέλη συγκροτημένων πληρωμάτων για τα οποία υποβλήθηκαν εντός του 2025 έστω και για μία ημέρα ασφάλισης) ανέρχεται σε 26.902, παρουσιάζοντας αύξηση 2,6% σε σχέση με το 2024.
Όμως για το 2025 ο συνολικός αριθμός των δοκίμων/εκπαιδευόμενων ναυτικών που απασχολήθηκαν σε πλοία ελληνικής σημαίας, πλοία με σημαία Ε.Ε. που δραστηριοποιούνται στον ελληνικό θαλάσσιο χώρο και πλοία ξένης σημαίας συμβεβλημένα με το ΝΑΤ ανήλθε στα 3.114 άτομα, δηλαδή λιγότεροι σε σχέση με το 2024 που ήταν 3.140.
Την ίδια στιγμή, τα πλοία της ποντοπόρου ναυτιλίας, υπό ελληνική σημαία παραμένουν σε σταθερά αλλά χαμηλά επίπεδα. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, τα πλοία χωρητικότητας άνω των 30.000 κοχ είναι 373, τρία περισσότερα από το περσινό αντίστοιχο διάστημα, αλλά 16 λιγότερα σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα (Απρίλιος) του 2024.
Στατιστικά στοιχεία
Τα βασικά πορίσματα της Έκθεσης ως προς την κατάσταση της εγγεγραμμένης ναυτικής απασχόλησης το 2025 και τις διαφαινόμενες τάσεις της δείχνουν, μεταξύ άλλων, ότι:
- Η μεγάλη πλειονότητα (70,4%) του εγγεγραμμένου ναυτικού ανθρώπινου δυναμικού είναι ηλικίας 18-45 ετών και ένα σημαντικό μέρος (34,7%) είναι νεαρά άτομα ηλικίας 18-30 ετών.
- Ο συνολικός αριθμός των γυναικών εγγεγραμμένων ναυτικών για το 2025 (2.190 άτομα) παρουσιάζει ετήσια αύξηση 6,9% σε σχέση με το 2024 (2.048 άτομα) και συνολική αύξηση 77% εντός της τελευταίας 6ετίας.
- Το εγγεγραμμένο ανθρώπινο ναυτικό δυναμικό αποτελείται κατά 47,7% από αξιωματικούς πληρώματος (12.841 άτομα) και 52,3% από μέλη κατώτερων πληρωμάτων (14.061 άτομα).
- Οι πολυπληθέστερες ειδικότητες ναυτολόγησης το 2025 ήταν οι ειδικότητες του πλοιάρχου (2.431 άτομα) και του ανθυποπλοιάρχου (2.180 άτομα) στους αξιωματικούς πληρώματος, ενώ οι ειδικότητες του ναύτη (4.456 άτομα συμπεριλαμβανομένων των ναυτοπαίδων και αντλιωρών) και του θαλαμηπόλου (2.808 άτομα) στα κατώτερα πληρώματα.
Κώδων κινδύνου για το παγκόσμιο έλλειμμα πιστοποιημένων αξιωματικών
Σοβαρό και διευρυνόμενο έλλειμμα σε ναυτικούς, κυρίως σε αξιωματικούς, καταγράφει η νέα έκθεση «Seafarer Workforce Report 2026» των BIMCO και ICS, ενώ ταυτόχρονα εκπέμπει σήμα κινδύνου, καθώς -όπως επισημαίνεται- όσο ο παγκόσμιος εμπορικός στόλος μεγαλώνει και οι ανάγκες σε πιστοποιημένους ναυτικούς αυξάνονται, η προσφορά αξιωματικών δεν επαρκεί για να καλύψει τη ζήτηση.
Σύμφωνα με την έκθεση, σήμερα υπηρετούν στον παγκόσμιο εμπορικό στόλο περίπου 2,57 εκατ. ναυτικοί σε 85.148 πλοία. Από αυτούς, οι 1.048.980 είναι αξιωματικοί και οι 1.516.600 κατώτερα πληρώματα. Ωστόσο, η ζήτηση για πιστοποιημένους ναυτικούς (βάσει της Διεθνούς Σύμβασης για τα Πρότυπα Εκπαίδευσης, Πιστοποίησης και Τήρησης Φυλακών των Ναυτικών – STCW) ανέρχεται σε 2.547.790, εκ των οποίων 1.088.080 αξιωματικοί και 1.459.710 κατώτερα πληρώματα. Το αποτέλεσμα είναι μια έντονη ανισορροπία: έλλειμμα 39.100 αξιωματικών το 2026, την ώρα που στα πληρώματα καταγράφεται πλεόνασμα 56.890 ναυτικών.
Η εικόνα γίνεται πιο πιεστική με ορίζοντα το 2030. Το βασικό σενάριο της έκθεσης προβλέπει ότι η παγκόσμια ναυτιλία θα χρειάζεται τότε 1.162.716 αξιωματικούς. Για να καλυφθεί αυτή η ανάγκη, θα πρέπει να εισέρχονται στο εργατικό δυναμικό 22.747 επιπλέον αξιωματικοί κάθε χρόνο, δηλαδή αύξηση περίπου 2% ετησίως. Σε σωρευτικούς όρους, αυτό σημαίνει ανάγκη για περίπου 22.747 αξιωματικούς το 2026, 45.494 έως το 2027, 68.241 έως το 2028, 90.988 έως το 2029 και 113.735 έως το 2030. Αντίστοιχα, για τα κατώτερα πληρώματα απαιτούνται 8.475 επιπλέον ναυτικοί ετησίως, με πολύ χαμηλότερο ρυθμό αύξησης, περίπου 0,5%.
Ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα έχει η θέση των Ελλήνων αξιωματικών στην παγκόσμια κατάταξη. Με βάση τα στοιχεία που συλλέχθηκαν από ναυτιλιακές εταιρείες, οι Έλληνες αξιωματικοί εμφανίζονται στην πέμπτη θέση μεταξύ των βασικών εθνικοτήτων πιστοποιημένων αξιωματικών που απασχολούνται στον παγκόσμιο στόλο, μαζί με Ολλανδούς και Ρώσους. Τις πρώτες θέσεις καταλαμβάνουν -κατά σειρά κατάταξης- οι Φιλιππινέζοι, οι Ουκρανοί, οι Ινδοί και οι Ρουμάνοι.
Εθνική προτεραιότητα η επένδυση στη ναυτική εκπαίδευση
Εθνική προτεραιότητα θα πρέπει να αποτελέσει η επένδυση στη ναυτική εκπαίδευση στην Ελλάδα. Όπως επισημαίνει στη «Ν» ο Capt. Δημήτρης Ματθαίου, CEO της Arcadia Shipmanagement και πρόεδρος του Green Award Foundation, η ναυτιλία στη χώρα χρειάζεται σύγχρονες Ακαδημίες Εμπορικού Ναυτικού με προηγμένους εξομοιωτές και ψηφιακές τεχνολογίες. Χρειάζεται στενότερη συνεργασία μεταξύ ναυτιλιακών εταιρειών και εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, αλλά και περισσότερες θέσεις πρακτικής άσκησης (cadet berths) στα πλοία. Θέλει υποτροφίες και οικονομικά κίνητρα για νέους αξιωματικούς και ισχυρότερη προβολή των ναυτικών επαγγελμάτων στα σχολεία και τα πανεπιστήμια, καθώς και συνεχή επαγγελματική κατάρτιση και διά βίου εκπαίδευση των αξιωματικών.
«Η τεχνολογία μπορεί να αλλάζει τα πλοία. Οι άνθρωποι όμως θα συνεχίσουν να τα διοικούν», σημειώνει χαρακτηριστικά, ο Capt Δημήτρης Ματθαίου και προσθέτει: «Το μέλλον της ναυτιλίας δεν θα εξαρτηθεί μόνο από πιο “έξυπνα” πλοία, αλλά κυρίως από πιο ικανούς ανθρώπους».
Η ευκαιρία
Ο κ. Ματθαίου, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ναυτικού, επισημαίνει ότι η παγκόσμια έλλειψη ναυτικών μπορεί να αποτελέσει ευκαιρία για τη χώρα. «Έως το 2030 η παγκόσμια ναυτιλία ενδέχεται να αντιμετωπίσει έλλειψη άνω των 113.000 πιστοποιημένων αξιωματικών» σημειώνει χαρακτηριστικά και προσθέτει: «Μέχρι το 2030, η ναυτιλία θα χρειάζεται περίπου 1,16 εκατ. αξιωματικούς, γεγονός που σημαίνει ότι σχεδόν 23.000 νέοι αξιωματικοί θα πρέπει να εισέρχονται κάθε χρόνο στο επάγγελμα μόνο και μόνο για να καλύπτεται η αναμενόμενη ζήτηση. Για την Ελλάδα, τη μεγαλύτερη ναυτιλιακή δύναμη του κόσμου, η πρόκληση αυτή θα πρέπει να αντιμετωπιστεί και ως μια σημαντική εθνική ευκαιρία: μια ευκαιρία να επενδύσουμε στο ισχυρότερο ανταγωνιστικό μας πλεονέκτημα, δηλαδή στη μακραίωνη ναυτική μας παράδοση και κυρίως στους ανθρώπους μας».
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
