© Απαγορεύεται από το δίκαιο της Πνευμ. Ιδιοκτησίας η καθ΄οιονδήποτε τρόπο παράνομη χρήση/ιδιοποίηση του παρόντος, με βαρύτατες αστικές και ποινικές κυρώσεις για τον παραβάτη
Μετά τα επιτυχημένα ανέβασματά της στη Βόρεια Ελλάδα, η παράσταση «Η αγάπη άργησε μια μέρα», σε σκηνοθεσία Ένκε Φεζολλάρι -ο οποίος, επίσης, συνυπογράφει μαζί με τη Ροδή Στεφανίδου τη διασκευή- δραματουργική επεξεργασία, παρουσιάζεται έως και την Κυριακή 10 Μαΐου στο αθηναϊκό θέατρο «Πτι Παλαί» [Ριζάρη 24, Αθήνα].
Το έργο, βασισμένο στο εμβληματικό ομώνυμο μυθιστόρημα της Λιλής Ζωγράφου, γραμμένο το 1994, το οποίο έγινε τηλεοπτική επιτυχία το 1997, αποτελεί έναν ύμνο στην ελευθερία και τον έρωτα.
Στο Νεοχώρι της Κρήτης, την περίοδο της Κατοχής, η πολυμελής οικογένεια Φτενούδου, ζει υπό το βάρος της ενοχής, της θρησκευτικής καταπίεσης και των άκαμπτων ηθικών κανόνων της επαρχίας. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, όπου κάθε μορφή αγάπης και έρωτα αποκλείεται, ποινικοποιείται και διώκεται, κι όπου κάθε ανάγκη για ζωή μαραίνεται, η μικρότερη κόρη, Ερατώ, η πολυαγαπημένη της μητέρας της, ερωτεύεται έναν Ιταλό στρατιώτη, που κρύβεται στο υπόγειο του σπιτιού τους· σύντομα, περιμένει το παιδί τους.
Την Ερατώ ενσαρκώνει, επί σκηνής, η Υρώ Λούπη· μιλήσαμε μαζί της.
Η Ερατώ μεγαλώνει σε ένα βαθιά καταπιεστικό και ενοχικό περιβάλλον. Πώς προσεγγίσατε ψυχολογικά έναν χαρακτήρα που δεν έχει χώρο για προσωπική ελευθερία;
«Την Ερατώ τη διακρίνει η ανεξαρτησία της αθωότητας και η ελευθερία που έχει από τη φύση της. Αυτό είναι που την ξεχωρίζει από όλους τους υπόλοιπους ήρωες του έργου, άνδρες και γυναίκες. Είναι απαλλαγμένη από τον φόβο και την υποκρισία και βλέπει πάντα το καλό στους ανθρώπους. Αυτή είναι η μεγαλύτερη ευλογία της και, συνάμα, αυτό που την οδηγεί στην καταστροφή της.
Η μεγαλύτερη πρόκληση στην προσέγγιση αυτής της ηρωίδας είναι η αγνότητα που τη διακρίνει· ποιότητα, που σπανίζει στις μέρες μας. Προσπάθησα, λοιπόν, αυτά τα χαρακτηριστικά της να αναδειχθούν. Η αλληλεπίδραση με το πατριαρχικό και ουσιαστικά φασιστικό περιβάλλον που μεγαλώνει, την καθιστά τραγικό πρόσωπο».
Ο έρωτάς της είναι, τελικά, μια πράξη ανάγκης ή μια σιωπηλή μορφή εξέγερσης;
«Το ένα δεν αναιρεί το άλλο. Η Ερατώ φωνάζει, ότι θέλει κάποιον να αγαπά. Ότι γεννήθηκε για να αγαπάει και να αγαπιέται. Όμως, στο σκληρό πατριαρχικό περιβάλλον που ζει, μέσα στο οποίο το άτομο δεν έχει κανένα δικαίωμα για αυτοδιάθεση, η αγάπη είναι εξέγερση· και όσον αφορά στην ίδια, καθόλου σιωπηλή. Την απαιτεί, τη διεκδικεί και την κατακτά με όλο της το είναι, αδιαφορώντας για τις συνέπειες».
Η εγκυμοσύνη της λειτουργεί ως σημείο αφύπνισης ή την εγκλωβίζει ακόμη περισσότερο μέσα στην οικογένεια;
«Η Ερατώ διανύει μια μεγάλη πορεία μέσα στο έργο. Από πολύ μικρή, βλέπουμε να ρωτάει τη μητέρα της επίμονα για τη ζωή και τον έρωτα, στην προσπάθειά της να ανακαλύψει τον κόσμο. Όμως, η μητέρα της παγιδευμένη και η ίδια στον καθωσπρεπισμό και τους σκληρούς κανόνες της επαρχίας, δεν της απαντά με ειλικρίνεια, με τραγικές συνέπειες για τη ζωή της. Η εγκυμοσύνη της Ερατώς, προκύπτει από την αγνή αγάπη της για έναν άνδρα. Ενώ αρχικά δέχεται με αγάπη αυτό το πλάσμα που μεγαλώνει μέσα της, η μητέρα της την ενοχοποιεί και της το στερεί με βίαιο τρόπο, με συνέπεια να ακρωτηριάσει το μητρικό της ένστικτο και να την οδηγήσει στη δυστυχία».
Τι είναι αυτό που κάνει το έργο της Λιλής Ζωγράφου να παραμένει τόσο ζωντανό και επίκαιρο σήμερα;
«Η Λιλή Ζωγράφου ήταν ένας άνθρωπος πολύ μορφωμένος, πολύ ευαίσθητος· πολυκατοικημένος, όπως έλεγε και η ίδια, πολύ παθιασμένος. Αγαπούσε πολύ τον άνθρωπο, τις γυναίκες, τους άνδρες, τα παιδιά, τους αδύναμους. Υπερθεματίζω γιατί θέλω να αναδείξω αυτό τον υπέροχο πνευματικό άνθρωπο, που εκτός από το ταλέντο του στη ζωή και την τέχνη του, δούλευε πολύ. Έτσι, γέννησε αυτό το σπουδαίο έργο. Τα σπουδαία έργα είναι διαχρονικά και αγγίζουν τη ραχοκοκαλιά της ανθρώπινης ύπαρξης. Μιλάνε για το διαγενεακό τραύμα που όλοι μας κουβαλάμε και, δυστυχώς, για τις παθογένειες της αγίας ελληνικής οικογένειας, που είναι ο καθρέφτης και η μήτρα της κοινωνίας μας, που, ακόμα τριάντα κάτι χρόνια μετά από τη συγγραφή αυτού του έργου, δεν καταφέραμε να αποτινάξουμε».
Πόσο σύγχρονα θεωρείτε τα ζητήματα που αναδεικνύει το έργο, όπως η κοινωνική υποκρισία, ο έλεγχος της γυναικείας επιθυμίας και ο φόβος απέναντι στο «διαφορετικό»;
«Με πόνο ψυχής συναντάμε καθημερινά στα δελτία ειδήσεων όλα αυτά τα θέματα που θίγει το έργο. Η κακοποίηση σε όλες της μορφές της, σωματική, ψυχική, κατάχρηση εξουσίας, εκφοβισμός, παραμέληση παιδιών και το αντίστροφο, γονική κακοποίηση από τα παιδιά προς τους γονείς, κακοποίηση αδερφών, αορατότητα παιδιών με αναπηρία, δολοφονίες χαρακτήρων, φόβος για το διαφορετικό, την προκατάληψη , τις κοινωνικές ανισότητες, η γυναίκα που γίνεται αντικείμενο κτήσης· ο κατάλογος, δυστυχώς, είναι μακρύς. ΄Ολα αυτά τα θέματα είναι μέσα στο έργο και στην καθημερινότητά μας».
Με ποιους τρόπους η παράσταση φωτίζει τη βία που κρύβεται πίσω από την επιφανειακή «κανονικότητα» της οικογένειας;
«Έχει γίνει, κατά τη γνώμη μου, μια έξοχη διασκευή από τη Ροδή Στεφανίδου και τον ΄Ενκε Φεζολλάρι -ο οποίος έχει κάνει μια πολύ ουσιαστική σκηνοθεσία, ακολουθώντας τον λόγο της Λιλής Ζωγράφου. Αναδεικνύονται με ωμότητα όλα τα παραπάνω θέματα του έργου που ανέφερα, χωρίς κανένα εξωραϊσμό. Αυτό που κάνουμε, επτά γυναίκες πάνω στη σκηνή, είναι να λέμε την ιστορία χωρίς να κάνουμε καμία έκπτωση. Ό,τι γίνεται στη σκηνή είναι αληθινό, ωμό, απέριττο. Καταθέτουμε τη δική μας ψυχή, για αυτά που σαν καλλιτέχνες και σαν γυναίκες μας πλήγωσαν και μας πληγώνουν στο εδώ και τώρα. Γι’αυτό και κάθε παράσταση είναι ένα στοίχημα προσωπικό για την καθεμία μας. Γι’αυτό και η αποδοχή είναι τόσο θερμή και από το κοινό».
Σε έναν κόσμο όπου η αγάπη μοιάζει να «ποινικοποιείται», τι σημαίνει για εσάς η φράση «Η αγάπη άργησε μια μέρα», μέσα από τη ματιά της ηρωίδας που υποδύεστε;
«Η αγάπη ποτέ δεν θα ποινικοποιηθεί. Είναι μέσα στο DNA μας. Είναι σε κάθε κύτταρο, σε κάθε πλάσμα που έχει ζωή. Είναι ποιότητα που υπάρχει και θα υπάρχει παντού. Οι μεμονωμένες περιπτώσεις που αριθμητικά είναι πολλές, δεν αντιλέγω, όμως στην μεγάλη εικόνα παραμένουν σταγόνες στον ωκεανό και επιβεβαιώνουν τον παραπάνω κανόνα. Στα σκληρά χρόνια που έζησε η Ερατώ, δυστυχώς, άργησε μια μέρα, να ολοκληρωθεί. Όμως, την είχε πάντα μέσα της και ζούσε μέσα σε αυτή και αυτό δεν πρέπει να το παραβλέψουμε».
Υπάρχει μια συγκεκριμένη στιγμή στο έργο όπου νιώθετε ότι η Ερατώ «σπάει» οριστικά;
«Ναι, υπάρχει μια στιγμή που καθορίζει την ηρωίδα για όλη την υπόλοιπη ζωή της. Εκεί που αντιλαμβάνεται, πότε σταματά να είναι ελεύθερη. Γιατί η Ερατώ, αν και μεγάλωσε σε απάνθρωπες συνθήκες, μέσα σε μια φασιστική και πατριαρχική κοινωνία, αισθανόταν ελεύθερη και πάλευε για αυτό. Μετά τον βιασμό της, δίνει ορισμό για την Ελευθερία που χάνει… “ελευθερία είναι η αθωότητα να μη γνωρίζεις την ασχήμια των ανθρώπων· μόνο ως τότε είσαι ελεύθερος”. Το ποτήρι ξεχειλίζει, οι άνθρωποι που κατασπάραξαν με μένος της ζωή της έγιναν πολλοί. Συνειδητοποιεί ότι έχασε τη μάχη της. Εκεί σπάει».
Αν το κοινό φύγει από την παράσταση με μία μόνο σκέψη ή αίσθηση, ποια θα θέλατε να είναι αυτή;
«Να αντιληφθεί τι κακό κάνει αυτό το σαθρό πατριαρχικό καθεστώς, που μέσα σε αυτό συνεχίζουμε να υπάρχουμε και να μεγαλώνουμε τα παιδιά μας. Πώς συνθλίβονται, διαστρεβλώνονται, διαμελίζονται όλων οι ζωές, και των γυναικών και των ανδρών, κάτω από τη “σβάστικα” της πατριαρχίας. Να αναλάβουμε όλοι δράση στον βαθμό που μας αναλογεί, φροντίζοντας και εκπαιδεύοντας τον εαυτό μας και τους συνανθρώπους μας, τα παιδιά κυρίως, στην Αγάπη και την Ελευθερία».
Τι κρατάτε εσείς προσωπικά από την Ερατώ μετά από κάθε παράσταση;
«Την Ερατώ την πονάω, την αγαπώ και ζω μαζί της χρόνια. Αν και πιστεύω πως η δουλειά μας είναι επιστημονική και βασίζεται στην αποστασιοποίηση από τον χαρακτήρα που υποδύεσαι, υπάρχουν κάποιοι ρόλοι που σε αγγίζουν βαθύτερα. Ίσως, είναι που μαχόμαστε σε όλη μας την ζωή και εγώ και αυτή, για δύο κοινές αξίες: την Αγάπη και την Ελευθερία. Μετρήστε πόσες φορές είπα τις λέξεις Αγάπη και Ελευθερία μιλώντας για αυτή ή για μένα· είναι νομίζω, ενδεικτικό».
Ταυτότητα Παράστασης
Διασκευή- Δραματουργική επεξεργασία: Ροδή Στεφανίδου, Ένκε Φεζολλάρι
Σκηνοθεσία: Ένκε Φεζολλάρι
Σκηνικά-κοστούμια: Δανάη Πανά
Μουσική: Κωνσταντίνος Ευαγγελίδης
Φωτισμοί: Σεμίνα Παπαλεξανδροπούλου
Βίντεο: Άντα Λιάκου
Βοηθός Σκηνοθέτη: Χριστόφορος Μαριάδης
Οργάνωση Παραγωγής: Ηλίας Κοτόπουλος
Φωτογραφίες: Mike Rafail | That long black cloud
Διανομή
Υρώ Λούπη
Ιωάννα Παγιατάκη
Λίλιαν Παλάντζα
Πολυξένη Σπυροπούλου
Δανάη Σταματοπούλου
Άννη Τσολακίδου
Μαρία Χατζηιωαννίδου
Πληροφορίες
«Πτι Παλαί»: Ριζάρη 24, Αθήνα
Τηλ.: 21 0722 3948
Διάρκεια παράστασης: 130 λεπτά
Παραστάσεις έως: Κυριακή 10 Μαΐου.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
