Τoυ Aντώνη Λιανού, Ph.D. νομικού, πολιτικού επιστήμονα, διευθυντή γραφείου υφυπουργού Κοινωνικής Ασφάλισης Άννας Ευθυμίου
ΚΑΘΩΣ διανύουμε τη μετανεωτερική εποχή, στο περιβάλλον των πολλαπλών κρίσεων και της επαυξανόμενης αβεβαιότητας, η Δύση βρίσκεται μπροστά σε μια από τις πιο επικίνδυνες δοκιμασίες των τελευταίων δεκαετιών.
Οι πρόσφατες επιθέσεις της Ρωσίας σε Πολωνία και Εσθονία, οι κυβερνοεπιθέσεις σε αεροδρόμια και ενεργειακές υποδομές, δεν αποτελούν απλώς μεμονωμένα περιστατικά, αλλά στοιχεία ενός ευρύτερου στρατηγικού σχεδίου και συνθέτουν ένα νέο τοπίο απειλών που ξεπερνά τα παραδοσιακά όρια του πολέμου, ή μάλλον σηματοδοτούν μια νέα μορφή υβριδικού πολέμου, όπου η πληροφορία, η ψυχολογία και η ενέργεια χρησιμοποιούνται ως όπλα.
Η Μόσχα ακολουθεί μια υβριδική στρατηγική ισχύος, η οποία προφανώς δεν στοχεύει στην άμεση στρατιωτική κατάκτηση, αλλά στη διάβρωση του ψυχολογικού και πολιτικού μετώπου της Δύσης, στην πρόκληση ρηγμάτων τόσο σε επίπεδο πράξεων όσο και σε επίπεδο ιδεολογίας.
Πιο συγκεκριμένα, πίσω από τις κινήσεις της διακρίνονται τρεις βασικές επιδιώξεις:
I. ΔΙΑΣΠΑΣΗ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΝΑΤΟ
Η ρωσική ηγεσία γνωρίζει ότι η άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση με τη Συμμαχία είναι αδύνατη. Αντί γι’ αυτό προσπαθεί να διαβρώσει τη συνοχή και την εμπιστοσύνη μεταξύ των μελών της.
Κυβερνοεπιθέσεις, ψευδείς ειδήσεις και προπαγάνδα αξιοποιούνται για να ενισχύσουν τον διχασμό και να καλλιεργήσουν αμφιβολίες για τη χρησιμότητα της Συμμαχίας.
Ειδικότερα, η Ρωσία επιδιώκει να υπονομεύσει τη συνοχή της Συμμαχίας, γνωρίζοντας ότι ο πιο αδύναμος κρίκος δεν βρίσκεται στα σύνορα, αλλά στο εσωτερικό των δημοκρατιών.
II. ΑΠΟΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΚΡΑΝΙΑ
Έπειτα από σχεδόν τρία χρόνια πολέμου, η Μόσχα δεν έχει επιτύχει τους στρατιωτικούς στόχους της.
Μεταφέροντας την ένταση εκτός Ουκρανίας, το Κρεμλίνο προσπαθεί να αναδιαμορφώσει την ατζέντα της Δύσης και να επιβάλει την εικόνα μιας Ρωσίας που ακόμη επιτελεί έναν καθοριστικό ρόλο στο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Στην περίπτωση αυτή το «σύνδρομο της ανωτερότητας» από την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου και της ισορροπίας του τρόμου φαίνεται αξεπέραστο, αν και η πραγματικότητα διαρκώς διαψεύδει και οριοθετεί ξανά τις διεθνείς σχέσεις.
Το αντίπαλον δέος της Δύσης είναι άλλο, η ισχύς έχει μεταφερθεί στην Ανατολή και ο ρόλος της Κίνας είναι καθοριστικός όχι μόνο για το οικονομικό περιβάλλον, αλλά και για τις γεωστρατηγικές εξελίξεις.
III. ΑΠΟΣΤΡΟΦΗ ΠΡΟΣ ΤΙΣ ΦΙΛΕΛΕΎΘΕΡΕΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΕΣ
Πίσω από το στρατιωτικό επίπεδο εξελίσσεται ένας ιδεολογικός πόλεμος. Η Μόσχα παρουσιάζει τον εαυτό της ως «φύλακα των παραδοσιακών αξιών» απέναντι σε μια «παρηκμασμένη» Δύση.
Ουσιαστικά, η Ρωσία προβάλλει το αφήγημα ότι η Δύση είναι σε παρακμή, με έλλειμμα στρατηγικού προσανατολισμού και αποκομμένη από τις «παραδοσιακές αξίες».
Πρόκειται για έναν πολιτισμικό πόλεμο, ο οποίος τροφοδοτείται από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στοχεύει στην αποδυνάμωση της εμπιστοσύνης των πολιτών στους δημοκρατικούς θεσμούς.
Κίνα: Ο σιωπηλός ωφελημένος
ΤΗΝ ΏΡΑ που η Ρωσία επιλέγει τη σύγκρουση, η Κίνα επιλέγει τη σιωπηλή διείσδυση. Επιδιώκει να αξιοποιήσει την αποσταθεροποίηση για να ενισχύσει τη δική της γεωπολιτική θέση.
Η Κίνα αποτελεί τον μεγάλο ωφελημένο της ρωσικής επιθετικότητας. Ενώ εμφανίζεται ουδέτερη, επωφελείται από τη
διάσπαση της Δύσης και ενισχύει την επιρροή της στον παγκόσμιο Νότο ως σημαντικός στρατηγικός παράγοντας.
Η Κίνα, χωρίς να εμπλέκεται άμεσα, κερδίζει χρόνο, επιρροή και στρατηγικό βάθος, με πρωταρχικό στόχο όχι την παρουσία της ως αντίπαλον δέος της Δύσης, αλλά την πρωτοκαθεδρία και τον ηγεμονικό ρόλο.
Η Ινδία και ο Παγκόσμιος Νότος
Η ΙΝΔΙΑ ακολουθεί πολιτική ισορροπίας: συνεργάζεται με τη Δύση, αλλά αγοράζει ρωσική ενέργεια.
Με άλλα λόγια, επιχειρεί να κρατήσει ισορροπία ανάμεσα σε Δύση και Ρωσία, στο πλαίσιο μιας πολιτικής ενεργητικής ουδετεροφιλίας.
Επωφελείται από τη φθηνή ενέργεια της Μόσχας, αλλά διατηρεί στενές σχέσεις με τις ΗΠΑ.
Η ΑΠΟΔΥΝΑΜΩΣΗ της δυτικής επιρροής στον λεγόμενο Παγκόσμιο Νότο ίσως αποδειχθεί πιο επικίνδυνη από κάθε στρατιωτική σύγκρουση.
Η γεωπολιτική δεν παίζεται πλέον μόνο με όπλα, αλλά με εμπιστοσύνη, επενδύσεις και αφηγήματα. Αυτός ο «πολυπολικός κόσμος» δημιουργεί γεωπολιτική αστάθεια και στρατηγική ασάφεια.
Η απάντηση της Δύσης
Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ δεν μπορεί να είναι αποκλειστικά στρατιωτική. Η Δύση χρειάζεται μια ολιστική στρατηγική ανθεκτικότητας, που να ενώνει τα κράτη και τους πολίτες της, που είναι αναγκαίο να στηρίζεται σε τέσσερις άξονες:
I. Ασφάλεια και τεχνολογία: ενίσχυση κυβερνοάμυνας, προστασία κρίσιμων υποδομών, επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη και την καινοτομία.
II. Ενεργειακή ανεξαρτησία: απεξάρτηση από αυταρχικά καθεστώτα και ενίσχυση των πράσινων επενδύσεων.
III. Κοινωνική συνοχή: αντιμετώπιση των κοινωνικών ανισοτήτων που γεννούν λαϊκισμό, τροφοδοτούν την εσωτερική φθορά και υπονομεύουν τη δημοκρατία.
IV. Επανεπιβεβαίωση αξιών: η δημοκρατία, η ελευθερία και το κράτος δικαίου πρέπει να ξαναγίνουν πηγή ισχύος, δύναμη σταθερότητας και όχι πολυτέλεια.
Η σχέση Ε.Ε. – ΗΠΑ
Η ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ του Ντόναλντ Τραμπ στη διεθνή σκηνή φέρνει νέα ερωτήματα. Η αμφισβήτησή του προς το ΝΑΤΟ και η αποστασιοποίησή του από την Ουκρανία μπορούν να επιταχύνουν την ανάγκη ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας.
Η Ευρώπη θα πρέπει να προετοιμαστεί για το ενδεχόμενο μειωμένης αμερικανικής εμπλοκής, ενισχύοντας τις δικές της αμυντικές δομές και την πολιτική της συνοχή.
Το στοίχημα της Δύσης
Η ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ που βιώνει η Δύση δεν είναι μόνο γεωπολιτική, αλλά υπαρξιακή. Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν μπορεί να αντιμετωπίσει τη Ρωσία ή να περιορίσει την Κίνα, αλλά αν μπορεί να επανασυνδεθεί με τις ίδιες της τις αξίες: τη δημοκρατία, την ανοιχτή κοινωνία, την ελευθερία του λόγου.
Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΗΣ δεν βρίσκεται μόνο στα όπλα ή στην οικονομία, αλλά στην ικανότητά της να εμπνέει. Αν χαθεί αυτό, τότε ο πόλεμος έχει ήδη κερδηθεί – χωρίς να πέσει ούτε μια σφαίρα.
Η δοκιμασία της Δύσης είναι βαθύτερη από μια γεωπολιτική σύγκρουση. Είναι δοκιμασία ταυτότητας και αξιών.
Αν η Δύση θέλει να παραμείνει σημείο αναφοράς για τον κόσμο, πρέπει να ξαναβρεί το ηθικό και πολιτικό της σθένος.
Ο πραγματικός της εχθρός δεν είναι μόνο οι εξωτερικές απειλές, αλλά η εσωτερική της αμφιβολία για το αν οι αξίες της αξίζουν ακόμη να υπερασπιστούν.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
