Οι άλλοτε εύποροι γερμανικοί δήμοι βρίσκονται αντιμέτωποι με τη σοβαρότερη δημοσιονομική κρίση της μεταπολεμικής ιστορίας της χώρας, καθώς η επιβράδυνση της βιομηχανίας, η εκτόξευση του κόστους και οι ολοένα αυξανόμενες κοινωνικές δαπάνες οδηγούν τα τοπικά ταμεία σε ασφυξία.
Σε ανάλυσή του, ο Economist προειδοποιεί ότι οι οικονομικές δυσκολίες δεν απειλούν μόνο σχολεία, δρόμους και δημόσιες υπηρεσίες, αλλά ενδέχεται να έχουν και σοβαρές πολιτικές συνέπειες, τροφοδοτώντας περαιτέρω την άνοδο της ακροδεξιάς στη Γερμανία.
Η πόλη της Audi που έμεινε χωρίς χρήματα
Η Ίνγκολστατ, μια πόλη περίπου 145.000 κατοίκων στη Βαυαρία, είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την Audi. Το αποτύπωμα της αυτοκινητοβιομηχανίας είναι παντού: από το μουσείο και τις πολιτιστικές εκδηλώσεις που χρηματοδοτεί μέχρι τις δεκάδες χιλιάδες εργαζομένους που απασχολεί ή συντηρεί έμμεσα.
Η επιτυχία της Audi μετέτρεψε μια μικρή επαρχιακή πόλη των 30.000 κατοίκων μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο σε ένα από τα σημαντικότερα βιομηχανικά κέντρα της Γερμανίας. Σήμερα όμως η ίδια αυτή εξάρτηση εξελίσσεται σε σοβαρό πρόβλημα.
Καθώς τα κέρδη της Audi και της μητρικής Volkswagen μειώνονται και το προσωπικό περιορίζεται, τα φορολογικά έσοδα του δήμου έχουν σχεδόν υποδιπλασιαστεί μέσα σε λίγα χρόνια και υπάρχει ο κίνδυνος χρεοκοπίας.
Η κατάσταση έχει φτάσει σε τέτοιο σημείο ώστε η περιφερειακή διοίκηση της Άνω Βαυαρίας απέρριψε τον προϋπολογισμό της πόλης, απαγορεύοντας νέες επενδύσεις.
Έργα όπως η ανακαίνιση του εμβληματικού θεάτρου της πόλης έχουν παγώσει, ενώ μαθητές αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν σχολικό κτίριο που είχε καταστεί επικίνδυνο, επειδή ο δήμος δεν διέθετε τα χρήματα για τις απαραίτητες επισκευές.
«Η Audi είναι ταυτόχρονα ευλογία και κίνδυνος για την πόλη μας», παραδέχεται ο δήμαρχος Μίχαελ Κερν.
Όταν αρρωσταίνει η βιομηχανία, αρρωσταίνουν και οι δήμοι
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην Ίνγκολστατ.
Για δεκαετίες, το μοντέλο χρηματοδότησης των γερμανικών δήμων βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό στους φόρους που κατέβαλλαν οι μεγάλες επιχειρήσεις της περιοχής.
Όσο η βιομηχανία ευημερούσε, οι δήμοι απολάμβαναν πλούτο που συχνά έφτανε στα όρια της υπερβολής. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα μιας πόλης κοντά στη Στουτγάρδη, όπου οι διαβάσεις πεζών είχαν στρωθεί με μάρμαρο Καράρας χάρη στα έσοδα από εργοστάσιο της Daimler.
Όταν όμως η βιομηχανία επιβραδύνεται, η κρίση μεταφέρεται αμέσως στα δημοτικά ταμεία.
Η αυτοκινητοβιομηχανία έχει πλήξει πολλές πόλεις της Βάδης-Βυρτεμβέργης, ενώ στο Λούντβιχσχαφεν τα οικονομικά προβλήματα του χημικού κολοσσού BASF αντικατοπτρίζονται άμεσα στα οικονομικά του δήμου.
Ωστόσο, πλέον ούτε οι πόλεις με πιο διαφοροποιημένη οικονομία καταφέρνουν να ξεφύγουν.
Έλλειμμα-ρεκόρ 32 δισ. ευρώ
Σύμφωνα με νέα μελέτη του Ιδρύματος Bertelsmann, τα περίπου 10.000 γερμανικά δημοτικά διαμερίσματα κατέγραψαν το 2025 συνολικό δημοσιονομικό έλλειμμα 32 δισεκατομμυρίων ευρώ, το υψηλότερο στην ιστορία της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας.
Το έλλειμμα αυξήθηκε σχεδόν κατά 30% μέσα σε έναν μόλις χρόνο και οι περισσότεροι δήμοι εκτιμούν ότι η κατάσταση θα επιδεινωθεί περαιτέρω.
Ο Ρενέ Γκάισλερ, καθηγητής Δημόσιας Διοίκησης στο Πανεπιστήμιο Εφαρμοσμένων Επιστημών του Βιλντάου, κάνει λόγο για τη σοβαρότερη κρίση δημοτικών οικονομικών που έχει γνωρίσει ποτέ η μεταπολεμική Γερμανία.
Οι τρεις αιτίες της κρίσης
Κατά τον Γκάισλερ, τρεις βασικοί παράγοντες βρίσκονται πίσω από την κατάρρευση των δημοτικών προϋπολογισμών.
- Πρώτον, η εκτίναξη του πληθωρισμού, ιδιαίτερα στον κατασκευαστικό κλάδο, έχει πολλαπλασιάσει το κόστος των δημοσίων έργων.
- Δεύτερον, οι αυξήσεις στο μισθολογικό κόστος των εργαζομένων στους δήμους επιβαρύνουν σημαντικά τους προϋπολογισμούς.
- Τρίτον, το ομοσπονδιακό κοινοβούλιο έχει θεσπίσει σειρά κοινωνικών παροχών –ιδίως για νέους και άτομα με αναπηρία– των οποίων το κόστος καλούνται να καλύψουν οι δήμοι.
Στην Ίνγκολστατ, οι υποχρεωτικές αυτές δαπάνες απορροφούν πλέον περίπου το 80% του συνολικού προϋπολογισμού, αφήνοντας ελάχιστο περιθώριο για επενδύσεις ή νέες πρωτοβουλίες.
Σχολεία που καταρρέουν και έργα που ακυρώνονται
Οι συνέπειες της οικονομικής ασφυξίας γίνονται πλέον ορατές σε ολόκληρη τη χώρα.
Στο Μπαϊρόιτ ακυρώθηκαν οι εκδηλώσεις για τα 150 χρόνια από το πρώτο φεστιβάλ του Ρίχαρντ Βάγκνερ.
Σε συνοικίες του Βερολίνου οι τοπικές αρχές δυσκολεύονται ακόμη και να αντιμετωπίσουν επιδημία τοξικών κάμπιων.
Πολλοί δήμοι αναγκάζονται να καλύπτουν τις καθημερινές τους ανάγκες μέσω βραχυπρόθεσμου δανεισμού, ενώ σχολεία, δρόμοι, αθλητικά κέντρα και δημόσιες υποδομές εγκαταλείπονται καθώς οι επενδύσεις αναβάλλονται διαρκώς.
Το συνολικό επενδυτικό κενό των γερμανικών δήμων έχει πλέον εκτιναχθεί στα 231 δισεκατομμύρια ευρώ, επίσης ιστορικό υψηλό.
Ο φόβος για την άνοδο του AfD
Οι δήμοι ζητούν από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση να χρηματοδοτεί κάθε νέα υποχρέωση που τους αναθέτει, ενώ διεκδικούν και έκτακτη οικονομική ενίσχυση ύψους 30 δισ. ευρώ.
Ο Economist σημειώνει ότι, παρά τους δημοσιονομικούς περιορισμούς του Βερολίνου, είναι πιθανό να υπάρξει κάποια παρέμβαση μέσα στη χρονιά. Ωστόσο, αυτό που ανησυχεί περισσότερο δεν είναι μόνο η οικονομική διάσταση της κρίσης, αλλά οι πολιτικές της προεκτάσεις.
Σε πολλές περιοχές υπάρχει η εκτίμηση ότι η διαρκής υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών ενισχύει την απογοήτευση των πολιτών και δημιουργεί πρόσφορο έδαφος για το ακροδεξιό κόμμα, Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD).
«Κάθε σχολική στέγη που στάζει και μένει τρία χρόνια χωρίς επισκευή ενισχύει τους δεξιούς λαϊκιστές», δηλώνει ο επικεφαλής Παιδείας και Πολιτισμού της Ίνγκολστατ, Μαρκ Γκράντμονταν.
Το βρετανικό περιοδικό καταλήγει ότι η κρίση των δημοτικών οικονομικών δεν αποτελεί πλέον απλώς ένα λογιστικό πρόβλημα για τη Γερμανία. Είναι μια εξέλιξη που μπορεί να επηρεάσει την κοινωνική συνοχή και τις πολιτικές ισορροπίες της μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρώπης.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
