Για χρόνια μοιάζει άτρωτη. Είναι η γυναίκα που μετατρέπει την τέχνη του σπιτιού σε αυτοκρατορία δισεκατομμυρίων, η απόλυτη γκουρού του αμερικανικού lifestyle.
Όταν όμως χτυπά το τηλέφωνο ένα χειμωνιάτικο πρωινό του 2001, παίρνει μια απόφαση που μοιάζει ασήμαντη. Πουλά μερικές χιλιάδες μετοχές πριν από μια δυσάρεστη ανακοίνωση. Η κίνηση τής εξοικονομεί μόλις 45.000 δολάρια.
Το τίμημα, όμως, θα αποδειχθεί αδιανόητο. Μέσα σε λίγα χρόνια, η Μάρθα Στιούαρτ θα δει τη φήμη της να συντρίβεται, την εταιρεία της να αιμορραγεί στο χρηματιστήριο και τον εαυτό της πίσω από τα κάγκελα μιας ομοσπονδιακής φυλακής.
Η ημέρα της δίωξης
Στις 4 Ιουνίου 2003, το όνομα της Μάρθα Στιούαρτ βρίσκεται παντού. Όχι σε κάποιο εξώφυλλο περιοδικού διακόσμησης, ούτε σε τηλεοπτική εκπομπή μαγειρικής. Αυτή τη φορά βρίσκεται στα έγγραφα ενός ομοσπονδιακού δικαστηρίου της Νέας Υόρκης.
Οι εισαγγελείς της απαγγέλλουν κατηγορίες για απάτη, συνωμοσία και παρακώλυση της δικαιοσύνης. Μέσα σε λίγες ώρες, η γυναίκα που έχτισε από το μηδέν ένα επιχειρηματικό βασίλειο και έγινε η πρώτη αυτοδημιούργητη δισεκατομμυριούχος της Αμερικής, αναγκάζεται να παραιτηθεί από τη θέση της διευθύνουσας συμβούλου της εταιρείας της.
Η πτώση είναι τόσο θεαματική όσο και η άνοδός της. Κι όλα ξεκινούν από ένα τηλεφώνημα.
Η γυναίκα που μετέτρεψε το νοικοκυριό σε χρυσάφι
Η Μάρθα Στιούαρτ δεν γεννιέται πλούσια. Χτίζει βήμα-βήμα την εικόνα της τέλειας οικοδέσποινας και καταφέρνει κάτι που λίγοι θεωρούν δυνατό: μετατρέπει τις συμβουλές για μαγείρεμα, κηπουρική, διακόσμηση και οικογενειακή ζωή σε μια πολυεθνική επιχείρηση.
Βιβλία, περιοδικά, τηλεοπτικές εκπομπές, προϊόντα λιανικής. Το όνομά της γίνεται brand. Και όταν η Martha Stewart Living Omnimedia εισάγεται στο χρηματιστήριο το 1999, οι επενδυτές δεν αγοράζουν απλώς μια εταιρεία. Αγοράζουν την ίδια τη Μάρθα.
Η μετοχή εκτοξεύεται, η προσωπική της περιουσία αγγίζει το ένα δισεκατομμύριο δολάρια. Είνια η πρώτη αυτοδημιούργητη δισεκατομμυριούχος γυναίκα των ΗΠΑ. Το πρόσωπό της ταυτίζεται με την αξιοπιστία. Αλλά αυτό ακριβώς θα αποδειχθεί και η μεγαλύτερη αδυναμία της.
Η «χρυσή» πληροφορία που γίνεται παγίδα
Τον Δεκέμβριο του 2001, η φαρμακευτική εταιρεία ImClone Systems περιμένει με αγωνία την απόφαση του αμερικανικού Οργανισμού Τροφίμων και Φαρμάκων για ένα πολλά υποσχόμενο αντικαρκινικό φάρμακο.
Ο ιδρυτής της εταιρείας, Σάμιουελ Γουάκσαλ, βρίσκεται στο επίκεντρο της αγωνίας. Όταν μαθαίνει ότι η έγκριση δεν πρόκειται να δοθεί, προσπαθεί να ξεφορτωθεί τις μετοχές του πριν η είδηση γίνει δημόσια.
Οι κινήσεις του τραβούν την προσοχή.Κάπου εκεί μπαίνει στην ιστορία η Μάρθα Στιούαρτ.
Ο χρηματιστής της, ο Πίτερ Μπακάνοβιτς, την ενημερώνει ότι ο Γουάκσαλ και η οικογένειά του πωλούν μαζικά τις μετοχές τους. Η πληροφορία δεν είναι δημόσια. Είναι ακριβώς το είδος της γνώσης που μπορεί να δώσει σε κάποιον αθέμιτο πλεονέκτημα.
Η Στιούαρτ δεν διστάζει. Δίνει εντολή να πουληθούν και οι δικές της 3.928 μετοχές της ImClone. Την επόμενη ημέρα η κακή είδηση ανακοινώνεται επίσημα και η μετοχή καταρρέει.
Εκείνη έχει ήδη βγει από το παιχνίδι. Για μια στιγμή, η απόφαση μοιάζει ιδιοφυής. Στην πραγματικότητα είναι η αρχή του τέλους.
Το οικονομικό παράδοξο: Γλίτωσε ψίχουλα, έχασε μια περιουσία
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της υπόθεσης δεν είναι το μέγεθος του κέρδους.
Είναι το πόσο μικρό ήταν. Οι υπολογισμοί δείχνουν ότι η Μάρθα Στιούαρτ απέφυγε ζημίες περίπου 45.000 δολαρίων. Για έναν μέσο επενδυτή, το ποσό είναι σημαντικό, αλλά για μια δισεκατομμυριούχο, είναι σχεδόν αμελητέο.
Όταν όμως η υπόθεση βγαίνει στη δημοσιότητα, η αγορά αντιδρά με τρόπο αμείλικτο. Οι επενδυτές δεν βλέπουν απλώς μια ύποπτη συναλλαγή. Βλέπουν μια γυναίκα που έχει χτίσει ολόκληρη την επιχειρηματική της αξία πάνω στην εμπιστοσύνη.Και η εμπιστοσύνη αρχίζει να εξατμίζεται.
Η μετοχή της Martha Stewart Living Omnimedia βυθίζεται. Εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια χρηματιστηριακής αξίας εξαφανίζονται και η προσωπική περιουσία της συρρικνώνεται δραματικά.
Η ειρωνεία είναι σχεδόν σκληρή. Στην προσπάθειά της να αποφύγει μια απώλεια δεκάδων χιλιάδων δολαρίων, προκαλεί μια καταστροφή εκατοντάδων εκατομμυρίων.
Η Wall Street δεν συγχωρεί το insider trading
Καθώς οι αρχές ερευνούν την υπόθεση, το πρόβλημα για τη Στιούαρτ δεν είναι μόνο η πώληση των μετοχών.
Είναι όσα ακολουθούν. Οι εισαγγελείς υποστηρίζουν ότι προσπάθησε να καλύψει τα ίχνη της και να παρουσιάσει μια ψευδή εκδοχή των γεγονότων.
Η υπόθεση μετατρέπεται σε εθνικό θέαμα, με κάμερες, πρωτοσέλιδα, ατελείωτες αναλύσεις.
Η γυναίκα που δίδασκε στους Αμερικανούς πώς να στρώνουν το γιορτινό τραπέζι βρίσκεται τώρα στο επίκεντρο μιας δίκης για εταιρική απάτη. Το 2004 καταδικάζεται.
Η ποινή περιλαμβάνει πέντε μήνες φυλάκισης, πέντε μήνες κατ’ οίκον περιορισμού και δύο χρόνια επιτήρησης.
Για τη Wall Street, το μήνυμα είναι σαφές. Το insider trading δεν θεωρείται απλώς μια παραβίαση κανόνων. Θεωρείται επίθεση στην ίδια την έννοια της δίκαιης αγοράς.
Και όταν ένας διάσημος επιχειρηματίας χάνει την αξιοπιστία του, η τιμωρία δεν μετριέται μόνο σε δικαστικές αποφάσεις. Μετριέται και σε χαμένη εμπιστοσύνη.
Το σκληρό μάθημα της φήμης
Η ιστορία της Μάρθα Στιούαρτ διδάσκεται ακόμη σήμερα σε σχολές διοίκησης επιχειρήσεων, νομικές σχολές και μαθήματα εταιρικής διακυβέρνησης.
Όχι επειδή πρόκειται για το μεγαλύτερο σκάνδαλο insider trading στην ιστορία. Υπήρξαν πολύ μεγαλύτερα. Ούτε επειδή το οικονομικό όφελος ήταν τεράστιο.Δεν ήταν.
Διδάσκεται επειδή αποκαλύπτει κάτι βαθύτερο. Στη σύγχρονη οικονομία, το πολυτιμότερο περιουσιακό στοιχείο μιας εταιρείας συχνά δεν είναι τα εργοστάσια, τα ταμειακά διαθέσιμα ή οι πατέντες της. Είναι η φήμη της.
Και όταν το πρόσωπο που ενσαρκώνει το brand χάσει την αξιοπιστία του, η καταστροφή μπορεί να είναι ταχύτερη από οποιοδήποτε χρηματιστηριακό κραχ.
Η Μάρθα Στιούαρτ γλίτωσε 45.000 δολάρια. Το κόστος, όμως, αποδείχθηκε ανυπολόγιστο.
Γιατί η αγορά μπορεί να συγχωρήσει μια κακή επένδυση, αλλά σπάνια συγχωρεί την απώλεια εμπιστοσύνης.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
