Υπάρχει παντού αλλά δεν φαίνεται πουθενά: Eνα ξενοδοχείο στο κέντρο της Αβάνας ή στις βόρειες παραλίες της Κούβας, είναι πολύ πιθανό να ανήκει στην Gaesa. Όποιο μεγάλο κατάστημα κι αν επισκεφθεί κανείς στο νησί -ιδιαίτερα όσα δέχονται δολάρια- πιθανότατα το διαχειρίζεται η Gaesa.
Κι αν κανείς στείλει δολάρια σε φίλους ή συγγενείς στην Κούβα, η τράπεζα που θα επεξεργαστεί την πληρωμή πιθανότατα θα είναι ανήκει στην Gaesa (Γκαέσα).
Στην κομμουνιστική Κούβα, σχολιάζουν οι Financial Times, όλοι οι δρόμοι οδηγούν τελικά στη Grupo de Administración Empresarial SA, όπως είναι η επίσημη ονομασία της εταιρείας.
Ο όμιλος της Gaesa διοικείται από τον στρατό. Αναδείχθηκε με τη στήριξη του Ραούλ Κάστρο (που παραμένει ο «ύπατος ηγέτης» της Κούβας) και αποτελεί ένα μυστήριο.
Δεν διαθέτει ιστοσελίδα, δεν δημοσιεύει στοιχεία για τα οικονομικά της, δεν γνωστοποιεί ποια κέρδη της μεταφέρει στο δημόσιο ταμείο.
Ακόμη και η δομή της ιδιοκτησίας της παραμένει μυστική.
Και όμως Κουβανοί οικονομολόγοι, διαρρεύσαντα έγγραφα αλλά και αμερικαμνικές εκτιμήσεις, θεωρούν ότι η Gaesa αντιπροσωπεύει έως και το 40% του ΑΕΠ της χώρας.
Αναπόφευκτα, η κυρίαρχη θέση της την καθιστά κομβικό ζήτημα στις συνομιλίες μεταξύ της κουβανικής και της κυβέρνησης Τραμπ.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, την έχει στοχοποιήσει δημόσια. «Έχουν μια στρατιωτικά ελεγχόμενη εταιρεία συμμετοχών που λέγεται Gaesa, η οποία ελέγχει το 40% του ΑΕΠ τους και τίποτα από τα χρήματα που διαχιερίζεται δεν καταλήγει στα κρατικά ταμεία (…) Τίποτα δεν πηγαίνει σε σχολεία, δρόμους ή στη σίτιση του πληθυσμού.
Την Πέμπτη, οι ΗΠΑ επέβαλαν νέες κυρώσεις στη Gaesa, δίνοντας στις ξένες εταιρείες προθεσμία ενός μήνα για να τερματίσουν κάθε συναλλαγή με τον όμιλο.
Κυρώσεις επιβλήθηκαν επίσης στην ταξίαρχο Ανία Γκιγιερμίνα Λάστρες Μορέρα, (φωτογραφία) επικεφαλής της Gaesa και μέλος της κεντρικής επιτροπής του Κομμουνιστικού Κόμματος Κούβας.
Οι κυρώσεις αποτελούν μέρος της πιο σκληρής στάσης που έχουν υιοθετήσει οι ΗΠΑ τις τελευταίες εβδομάδες απέναντι στις συνομιλίες με την Κούβα, Oρισμένοι αναλυτές θεωρούν ότι ίσως χρησιμοποιείται για να ενισχυθεί το επιχείρημα υπέρ στρατιωτικής δράσης.
Μ’ αυτούς, δεν γίνεται
Ο Ρούμπιο υποστηρίζει ότι η σημερινή ηγεσία της Αβάνας αδυνατεί να αναστρέψει την οικονομική κατάσταση του νησιού. «Σοβαρές οικονομικές μεταρρυθμίσεις είναι αδύνατες με αυτούς τους ανθρώπους στην εξουσία. Δεν γίνεται», έχει πει προσφατα.
🇺🇸🇨🇺 pic.twitter.com/nwEePVJ1lX
— Secretary Marco Rubio (@SecRubio) May 20, 2026
Σύμφωνα με ορισμένους Κουβανούς οικονομολόγους, η Gaesa έχει εξελιχθεί σε ισχυρό δεκανίκι για τις ένοπλες δυνάμεις και τις μυστικές υπηρεσίες -το εν γένει κουβανικό στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα- που με τη σειρά του χρησιμοποιείται για να εδραιώνει την εξουσία του καθεστώτος και αποτελεί πιθανή πηγή διαφθοράς.
Κάτι σαν παράλληλο κράτος
«Έχουν βάλει χέρι σε πολλούς από τους πιο κερδοφόρους τομείς της οικονομίας που λειτουργούν σε ξένο νόμισμα, αλλά λειτουργούν χωρίς δημόσιο έλεγχο», λέει ο Πάβελ Βιδάλ, πρώην στέλεχος της κεντρικής τράπεζας της Κούβας. «Είναι κάτι σαν ένα παράλληλο οικονομικό κράτος».
Ειδικοί επί των κουβανικών θεμάτων Κούβα λένε ότι οποιαδήποτε διαπραγμάτευση με στόχο την απελευθέρωση του ιδιωτικού τομέα στο νησί θα πρέπει να αντιμετωπίσει την τεράστια πολιτική και οικονομική αντίθεση της Gaesa.
«Οποιοδήποτε σχέδιο οικονομικής μεταρρύθμισης, πρέπει να περάσει μέσα από τη διάλυση της Gaesa», πιστεύει ο Ρικάρδο Ερέρο, επικεφαλής του Cuba Study Group.
Γόνος τoυ τέλους της ΕΣΣΔ
Η Gaesa δημιουργήθηκε κατά τη λεγόμενη «Ειδική Περίοδο» μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, όταν ο Φιντέλ Κάστρο αποφάσισε ότι δεν είχε άλλη επιλογή από το να ανοίξει τη χώρα στον τουρισμό και στα εμβάσματα.
Αποτέλεσμα; Στρατιωτικές ιδιοκτησίες στις όμορφες κουβανικές ακτές μετετράπησαν σε ξενοδοχεία, και δύο ρωσικά αεροσκάφη βγήκαν από τη ναφθαλίνη για να μεταφέρουν τουρίστες.
Η εταιρεία επεκτάθηκε ραγδαία όταν ο Ραούλ Κάστρο έγινε πρόεδρος το 2008: Υπουργός Άμυνας τότε ο αδελφός του Φιντέλ, πίστευε ότι ο στρατός είναι πιο αποτελεσματικός από κάθε άλλο κρατικό όργανο στη διαχείριση επιχειρήσεων.
Η Gaesa ανέλαβε λοιπόν τον έλεγχο σημαντικού αριθμού ξενοδοχείων της χώρας, καθώς και επιχειρήσεων εισαγωγών-εξαγωγών, σούπερ μάρκετ και πρατηρίων καυσίμων.
Οι δραστηριότητές της περιλαμβάνουν επίσης ειδική οικονομική ζώνη με βιομηχανική παραγωγή και εμπορευματικό λιμάνι, ενώ ελέγχει και μία από τις μεγάλες εμπορικές τράπεζες της χώρας.
Έτσι, η Gaesa κυριαρχεί σε πολλούς από τους τομείς που αποφέρουν ξένο συνάλλαγμα. Κάτι που η Κούβα χρειάζεται απελπισμένα, εν μέσω κατάρρευσης των τουριστικών εσόδων και αμερικανικής πίεσης.
Τουρισμός και μπλακ άουτ
Ορισμένοι οικονομολόγοι πιστεύουν ότι η ισχύς της Gaesa αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους της σοβαρής ενεργειακής κρίσης στην Κούβα, η οποία προκαλεί επαναλαμβανόμενα μπλακ άουτ σε όλη τη χώρα.
Γιατί; Σύμφωνα με έρευνα του Κουβανού οικονομολόγου Ρικάρδο Τόρες Πέρες, οι επενδύσεις στον τουρισμό ξεπέρασαν κατά πολύ τις επενδύσεις στην ενέργεια την τελευταία δεκαετία εν μέρει λόγω και της έντονης οικοδόμηση ξενοδοχείων από τη Gaesa.
Μεταξύ 2019 και 2024, περίοδο στην οποία η οικονομία βρισκόταν σε κρίση, το 40% των επενδύσεων της χώρας κατευθύνθηκε στον τουρισμό, συμπεριλαμβανομένης της κατασκευής ξενοδοχείων. Στα ίδια χρόνια, οι επενδύσεις σε βασικές υποδομές, όπως η ενέργεια και το νερό, ήταν κάτω από το 10% του συνόλου.
Στις επενδύσεις αυτές περιλαμβάνεται και ο πύργος K23 Tower της Gaesa, ένα ξενοδοχείο 42 ορόφων, το ψηλότερο κτίριο στην Κούβα. Ανοιξε πέρυσι, ακριβώς τη στιγμή που οι αφίξεις τουριστών άρχισαν να καταρρέουν.
Υπάρχει ελάχιστη διαφάνεια σχετικά με τα οικονομικά ή τις δραστηριότητες της Gaesa. Το 2024, η γενική ελεγκτής της Κούβας, δήλωσε σε ισπανικό μέσο ότι η υπηρεσία της δεν είχε αρμοδιότητα να ελέγχει τη Gaesa. Λίγο αργότερα έχασε τη θέση της.
Ρευστότητα 18 δισ.;
Μία κάποια υποψία για τα οικονομικά του Ομίλου προήλθε από διαρροή εγγράφων που δημοσίευσε πέρυσι η Miami Herald. Σύμφωνα με αυτά, ο όμιλος είχε κέρδη 2,1 δισ. δολαρίων μόνο στο πρώτο τρίμηνο του 2024. Άλλο έγγραφο ανέφερε ότι η εταιρεία διέθετε 18 δισ. δολάρια σε ρευστότητα, αν και άλλες πηγές υποστηρίζουν ότι τα πραγματικά διαθέσιμα σε δολάρια είναι πολύ χαμηλότερα.
Αυτός ο συνδυασμός πλούτου και μυστικότητας καθιστά την εταιρεία εύκολο στόχο για τους επικριτές του κουβανικού καθεστώτος. «Η Gaesa είναι καθαρή κλεπτοκρατία», λέει ο Εμίλιο Μοράλες, πρόεδρος της Havana Consulting Group στο Μαϊάμι. «Είναι η μεγάλη μαύρη τρύπα που κατέστρεψε την κουβανική οικονομία»
Ο όμιλος συνδέεται άμεσα με την κορυφή του κουβανικού συστήματος εξουσίας. Ο πρωθυπουργός Μανουέλ Μαρέρο Κρους ήταν παλαιότερα επικεφαλής της ξενοδοχειακής εταιρείας του ομίλου. Μέχρι τον θάνατό του το 2021, τη Gaesa διοικούσε επί περισσότερο από μία δεκαετία ένας στρατηγός που ήταν γαμπρός του Ραούλ Κάστρο.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η μυστική δομή του ομίλου ίσως σχεδιάστηκε εν μέρει για την αποφυγή κυρώσεων. Ωστόσο, πολλοί ειδικοί πιστεύουν ότι η Gaesa πλέον λειτουργεί ως μέσο χρηματοδότησης του στρατού και των μυστικών υπηρεσιών εκτός επίσημου προϋπολογισμού. Παράλληλα, έχει εξελιχθεί σε σημαντικό δίκτυο πελατειακών σχέσεων μεταξύ στρατιωτικών και κρατικών αξιωματούχων.
Ευκαιρίες διαφθοράς
Η εταιρεία λειτουργεί ως μηχανισμός απομύζησης πόρων για λίγους ή ως εργαλείο του κράτους για να παρακάμπτει τις κυρώσεις», εκτιμά δήλωσε η Έμιλι Μόρις του University College London.
Ο Βιδάλ υποστηρίζει ότι η Gaesa είναι ένα από τα πιο πολιτικά δύσκολα ζητήματα στις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ.
«Δεν θα μπορέσουμε να εφαρμόσουμε ουσιαστικές οικονομικές μεταρρυθμίσεις αν δεν διαλύσουμε τις δομές της Gaesa», λέει.
«Αλλά φυσικά, λόγω της οικονομικής και πολιτικής της ισχύος, αυτό είναι το τελευταίο πράγμα που θα ήθελε να συζητήσει η κουβανική κυβέρνηση σε μια διαπραγμάτευση».
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
