Έχετε «κατεβάσει» μια νέα εφαρμογή διανομής φαγητού, περιηγείστε στα διάφορα εστιατόρια και μενού, επιλέγετε τι θέλετε, ολοκληρώνετε την παραγγελία σας και παρακολουθείτε την πορεία της. Όμως το φαγητό δεν φτάνει ποτέ και στην πραγματικότητα δεν περιμένατε να φτάσει.
Όλο αυτό στους περισσότερους ακούγεται μια παράλογη διαδικασία ωστόσο πρόκειται για μια νέα διαδικτυακή τάση που αποκτά ολοένα και περισσότερους φίλους. Κυκλοφορούν διάφορες τέτοιου είδους εφαρμογές εικονικών παραγγελιών φαγητού και ενδεικτικό της αυξανόμενης δημοφιλίας τους είναι ότι μια από αυτές, η FoodNeverComes, έχει καταγράψει περισσότερες από ένα εκατομμύριο τέτοιες παραγγελίες.
Γιατί όμως κάποιος να αφιερώνει χρόνο σε εφαρμογές ή ιστοσελίδες που είναι σχεδιασμένες έτσι ώστε να μην παραδίδουν ποτέ τίποτα; Η απάντηση βρίσκεται κυρίως στην έκκριση ντοπαμίνης της ουσίας που συνδέεται με την αίσθηση της ανταμοιβής. Με την πρώτη ματιά μοιάζει με ακίνδυνη διασκέδαση: οι χρήστες «αγοράζουν» φαγητό, ρούχα ή άλλα προϊόντα χωρίς πραγματικό κόστος καθώς οι περισσότερες από αυτές τις εφαρμογές είναι δωρεάν.
Ωστόσο ακόμη κι όταν μια εφαρμογή ή ιστοσελίδα δεν σας κοστίζει χρήματα υπάρχουν ορισμένα μειονεκτήματα. Ένα από αυτά είναι ότι οι επιλογές σας μπορούν να χρησιμοποιηθούν από διαφημιστές για να σας προβάλλουν πιο στοχευμένες διαφημίσεις στην πραγματική ζωή.
Από τη Νότια Κορέα στον υπόλοιπο κόσμο
Η FoodNeverComes είναι ένα παράδειγμα δωρεάν εφαρμογής και ιστοσελίδας που χρηματοδοτείται από διαφημίσεις και μιμείται μια υπηρεσία διανομής φαγητού. Υπάρχουν όμως και άλλες παρόμοιες εφαρμογές.
Μία από αυτές είναι το Dopamine Shop ένα δωρεάν εικονικό ηλεκτρονικό κατάστημα. Εκεί οι χρήστες μπορούν να περιηγηθούν σε προϊόντα από αντικείμενα διακόσμησης του ενός δολαρίου έως πράγματα αξίας 99 εκατομμυρίων δολαρίων να τα προσθέσουν στο καλάθι αγορών τους χωρίς ποτέ να πληρώσουν ή να παραλάβουν οτιδήποτε.
Υπάρχουν ακόμη και εφαρμογές εικονικού καπνίσματος όπως η No Smoke Zone ή Virtual Smok η οποία περιγράφει τον εαυτό της ως μια ρεαλιστική προσομοίωση τσιγάρου που επιτρέπει στον χρήστη να απολαμβάνει την εικόνα και την αίσθηση του καπνίσματος χωρίς νικοτίνη ή άλλες βλαβερές συνέπειες. Απευθύνεται κυρίως σε όσους προσπαθούν να διακόψουν το κάπνισμα να μειώσουν το άγχος ή απλώς να διασκεδάσουν.
Αυτές οι νέες πλατφόρμες είναι γνωστές ως «εφαρμογές ντοπαμίνης» ή «ιστοσελίδες ντοπαμίνης». Παρότι η ιδέα ξεκίνησε στη Νότια Κορέα, το Dopamine Shop ανήκει και αναπτύσσεται από τη Fenwick Holdings LLC, μια μικρή ανεξάρτητη εταιρεία στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτό δείχνει ότι η νέα αυτή κατηγορία εφαρμογών εξαπλώνεται πλέον διεθνώς.
Γιατί προκαλούν ευχαρίστηση;
Η ντοπαμίνη είναι ένας ισχυρός νευροδιαβιβαστής και νευρορυθμιστής που μεταφέρει χημικά σήματα στον εγκέφαλο και επηρεάζει τη λειτουργία του. Διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στα κίνητρα βοηθώντας μας να επιδιώκουμε στόχους και να μαθαίνουμε ποιες ενέργειες οδηγούν σε θετικά αποτελέσματα.
Οι εφαρμογές αυτές ενεργοποιούν τρία βασικά στάδια:
• την προσμονή («ίσως βρω κάτι που μου αρέσει»)
• την επιλογή («εγώ αποφασίζω τι θα διαλέξω»)
• την επιβεβαίωση («η παραγγελία μου ολοκληρώθηκε»).
Το μόνο στοιχείο που λείπει σε σύγκριση με μια πραγματική αγορά είναι η παραλαβή του προϊόντος. Ακόμη και πριν εμφανιστούν αυτές οι εφαρμογές, αρκετοί άνθρωποι είχαν διαπιστώσει ότι μπορούσαν να απολαύσουν μια παρόμοια αίσθηση δημιουργώντας λίστες επιθυμιών ή γεμίζοντας το καλάθι αγορών τους και στη συνέχεια διαγράφοντάς το χωρίς να ολοκληρώνουν την αγορά.
Παρόμοια εμπειρία προσφέρει και η δημιουργία πινάκων έμπνευσης στο Pinterest για το σπίτι των ονείρων σας ή ο σχεδιασμός ενός ιδανικού ταξιδιού μέσω εφαρμογών προγραμματισμού διακοπών χωρίς να πραγματοποιηθεί τελικά κανένα από αυτά.
Μπορεί να λειτουργήσουν ως «πύλη» για άλλες συμπεριφορές; Θα μπορούσε η προσποίηση μιας παραγγελίας φαγητού μιας αγοράς ή ακόμη και ενός εικονικού τσιγάρου να έχει αρνητικές συνέπειες; Οι συγκεκριμένες εφαρμογές είναι πολύ νέες και δεν υπάρχουν ακόμη επιστημονικές μελέτες που να εξετάζουν κατά πόσο μπορούν να λειτουργήσουν ως «συμπεριφορές-πύλη», δηλαδή ως δραστηριότητες που αυξάνουν την πιθανότητα να ακολουθήσουν άλλες παρόμοιες συμπεριφορές.
Ωστόσο, η επιστημονική έρευνα σε τομείς όπως ο τζόγος και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια δείχνει ότι υπάρχει λόγος για προβληματισμό ιδιαίτερα επειδή πολλές από αυτές τις εφαρμογές αξιοποιούν στοιχεία παιχνιδοποίησης.
Οι έρευνες και οι διαφημίσεις
Μια μελέτη του 2014 στην οποία συμμετείχαν 409 άτομα που έπαιζαν δωρεάν παιχνίδια προσομοίωσης καζίνο χωρίς να στοιχηματίζουν πραγματικά χρήματα έδειξε ότι μέσα σε έξι μήνες περίπου το 26% είχε μεταβεί στον πραγματικό διαδικτυακό τζόγο.
Άλλη έρευνα το 2016 με 521 χρήστες παρόμοιων παιχνιδιών, διαπίστωσε ότι το 19% ξεκίνησε να παίζει με πραγματικά χρήματα εξαιτίας της εμπειρίας αυτής. Αντίστοιχα μελέτη του 2018 σε 1,178 Γερμανούς εφήβους ηλικίας 11 έως 19 ετών έδειξε ότι η ενασχόληση με προσομοιώσεις τζόγου αύξανε την πιθανότητα να στραφούν αργότερα σε πραγματικά τυχερά παιχνίδια.
Υπάρχει η γνωστή φράση ότι «δεν υπάρχει δωρεάν γεύμα». Παρότι αυτές οι εφαρμογές και οι ιστοσελίδες είναι δωρεάν οι εικονικές επιλογές σας έχουν σημαντική αξία για τους διαφημιστές. Οι περισσότερες δωρεάν εφαρμογές χρηματοδοτούνται μέσω διαφημίσεων. Όσες χρησιμοποιούν υπηρεσίες όπως το Google AdSense βασίζονται στα cookies, τα μικρά αρχεία που αποθηκεύονται στον φυλλομετρητή σας (browser) και καταγράφουν τις διαδικτυακές σας συνήθειες.
Έτσι διαφημιστικές εταιρείες, συμπεριλαμβανομένης της Google, μπορούν να χρησιμοποιήσουν το ιστορικό των επιλογών σας για να σας προβάλλουν εξατομικευμένες διαφημίσεις. Συνήθως υπάρχει η δυνατότητα απενεργοποίησης της προσωποποιημένης διαφήμισης κάτι που αναφέρεται στους όρους χρήσης των υπηρεσιών.
Επομένως, αν «αγοράσετε» ένα φανταστικό μπουφάν ή παραγγείλετε εικονικά μεξικανικά τάκος, μην εκπλαγείτε αν λίγο αργότερα αρχίσετε να βλέπετε περισσότερες διαφημίσεις για τα πραγματικά αντίστοιχα προϊόντα.
Naftemporiki.gr με πληροφορίες από το The Conversation
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
