Από το 1999 έως σήμερα, το Ιράν βιώνει επαναλαμβανόμενα κύματα κοινωνικής αμφισβήτησης που, παρά τις διαφορετικές αφορμές τους, αποκαλύπτουν το ίδιο βαθύ ρήγμα ανάμεσα στην κοινωνία και το θεοκρατικό κράτος.
Οι φοιτητικές διαδηλώσεις του 1999, το Πράσινο Κίνημα του 2009, οι οικονομικές εξεγέρσεις του 2017-2018, οι κινητοποιήσεις για τα καύσιμα το 2019 και, κορυφαία στιγμή, το «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» του 2022 συνθέτουν μια συνεχόμενη αλυσίδα αντίστασης – όχι με ενιαία ηγεσία, αλλά με κοινό υπόβαθρο.
Σε αυτήν προστίθενται και οι σημερινές διαδηλώσεις, που πυροδοτούνται από την οικονομική κατάρρευση, την ακρίβεια, τη νομισματική κρίση και τη γενικευμένη αίσθηση αδιεξόδου, επιβεβαιώνοντας ότι η κοινωνική ένταση δεν εκτονώθηκε ποτέ.
Το καθεστώς αντλεί τη σταθερότητά του από τρεις πυλώνες.
- Ο πρώτος είναι η καταστολή και ο έλεγχος των θεσμών.
- Ο δεύτερος είναι το πετρέλαιο: με αποθέματα περίπου 155 δισ. βαρελιών και παραγωγή άνω των 3,5 εκατ. βαρελιών ημερησίως, οι υδρογονάνθρακες αποτελούν βασικό εργαλείο επιβίωσης του κράτους, παρά τις κυρώσεις. Οι εξαγωγές, κυρίως προς την Κίνα, επιτρέπουν στο Ιράν να διατηρεί κρίσιμα έσοδα, ακόμη κι όταν η εσωτερική οικονομία πιέζεται από πληθωρισμό, ανεργία και υποτίμηση του ριάλ.
- Ο τρίτος πυλώνας είναι το πυρηνικό πρόγραμμα. Δεν λειτουργεί μόνο ως διαπραγματευτικό χαρτί απέναντι στη Δύση, αλλά και ως εσωτερικό όπλο ισχύος. Η προσέγγιση του «breakout time» –του χρόνου δηλαδή που θα απαιτούνταν για την κατασκευή πυρηνικού όπλου– ενισχύει τη θέση της ηγεσίας, προσφέροντας στρατηγική αποτροπή και πολιτικό χρόνο. Την ίδια στιγμή, όμως, αυξάνει τη διεθνή πίεση και περιορίζει τα περιθώρια οικονομικής ανάσας.
Το παράδοξο είναι ότι, ενώ το κράτος εμφανίζεται ισχυρό στο εξωτερικό, στο εσωτερικό δείχνει όλο και πιο εύθραυστο. Οι διαδηλώσεις δεν ρίχνουν το καθεστώς, αλλά επιστρέφουν ξανά και ξανά, αποδεικνύοντας ότι το πρόβλημα δεν είναι συγκυριακό. Είναι δομικό.
Και όσο το Ιράν στηρίζεται στο πετρέλαιο και στα πυρηνικά για να κερδίζει χρόνο, τόσο η κοινωνία του δείχνει ότι ο χρόνος αυτός δεν λύνει το βασικό ερώτημα: ποιος πληρώνει τελικά το κόστος της επιβίωσης του συστήματος.
Σήμερα, η ιρανική ηγεσία κερδίζει χρόνο με πετρέλαιο, πυρηνικά και καταστολή. Όμως ο χρόνος αυτός δεν μεταφράζεται σε σταθερότητα.
Με κάθε νέο κύμα διαμαρτυρίας, γίνεται σαφές ότι η κοινωνία δεν ζητά απλώς οικονομικές ανάσες, αλλά αλλαγή προοπτικής. Και όσο το σύστημα επενδύει στην επιβίωσή του αντί στη συναίνεση, τόσο το ερώτημα επιστρέφει πιο πιεστικό: πόσο ακόμη μπορεί να κυβερνά ένα κράτος που επιβιώνει χωρίς να πείθει.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
