Η NASA έδωσε στη δημοσιότητα μια εκπληκτική εικόνα που κατέγραψε το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble από ένα σφαιρωτό αστρικό σμήνος στην καρδιά του γαλαξία μας.
Τα σφαιρωτά σμήνη είναι ομάδες δεκάδων χιλιάδων έως και εκατομμύρια άστρων τα οποία συγκρατούνται μεταξύ τους από τη δύναμη της βαρύτητας σε ένα σφαιρικό σχηματισμό. Στο γαλαξία μας υπάρχουν περισσότερα από 150 γνωστά σφαιρωτά σμήνη αν και είναι πιθανό να υπάρχουν και άλλα που παραμένουν αθέατα κρυμμένα πίσω από διαστρική σκόνη ή μέσα σε ιδιαίτερα πυκνά πεδία άστρων.
Το συγκεκριμένο σφαιρωτό σμήνος, το NGC 6723, γνωστό και ως «Σμήνος του Πολυελαίου» θυμίζει πράγματι το όνομά του καθώς λάμπει με αμέτρητα φωτεινά σημεία. Ωστόσο κάθε μία από αυτές τις «λάμπες» είναι στην πραγματικότητα ένα ξεχωριστό άστρο. Το σμήνος βρίσκεται περίπου 27.000 έτη φωτός μακριά στον αστερισμό του Τοξότη στην κατεύθυνση του κέντρου του γαλαξία μας όπου βρίσκεται και ο Τοξότης Α*, η υπερμεγέθης μαύρη τρύπα που εκτιμάται ότι έχει μάζα περίπου 4 εκατ. φορές μεγαλύτερη από αυτή του Ήλιου.
Τα σφαιρωτά σμήνη, όπως το NGC 6723, περιέχουν μερικά από τα αρχαιότερα άστρα του Γαλαξία μας. Η ηλικία τους συχνά ξεπερνά τα 10 δισεκατομμύρια χρόνια ενώ ορισμένα είναι σχεδόν τόσο παλιά όσο και το ίδιο το Σύμπαν. Οι αστρονόμοι θεωρούν ότι τα σφαιρωτά σμήνη συγκαταλέγονται στις πρώτες δομές που σχηματίστηκαν στο γαλαξία μας πιθανώς δισεκατομμύρια χρόνια πριν από τον λεπτό δίσκο άστρων στον οποίο περιφέρεται ο Ήλιος. Ωστόσο ο ακριβής τρόπος με τον οποίο σχηματίστηκαν παραμένει άγνωστος.
Αρχικά, οι επιστήμονες πίστευαν ότι όλα τα άστρα ενός σφαιρωτού σμήνους δημιουργήθηκαν ταυτόχρονα, κατά τη διάρκεια ενός και μοναδικού επεισοδίου αστρογένεσης. Αυτό θα σήμαινε ότι όλα τα άστρα του σμήνους έχουν την ίδια ηλικία και την ίδια χημική σύσταση. Σήμερα όμως, χάρη στις παρατηρήσεις τηλεσκοπίων όπως το Hubble, οι ερευνητές γνωρίζουν ότι αυτοί οι φαινομενικά απλοί αστρικοί πληθυσμοί έχουν πολύ πιο σύνθετη εξελικτική ιστορία από ό,τι πιστευόταν αρχικά.
Οι παρατηρήσεις
Το Hubble παρατήρησε για πρώτη φορά το NGC 6723 στο πλαίσιο ενός φιλόδοξου προγράμματος που είχε στόχο να αποσαφηνίσει τις ιδιότητες των σφαιρωτών σμηνών του γαλαξία μας. Στο πρόγραμμα αυτό οι επιστήμονες μελέτησαν 65 σφαιρωτά σμήνη χρησιμοποιώντας το Hubble στο ορατό και στο εγγύς υπέρυθρο φως. Τα δεδομένα που συγκεντρώθηκαν επέτρεψαν τη διερεύνηση πολλών θεμάτων από την ηλικία των σμηνών έως τη διαδικασία κατά την οποία τα πιο μεγάλης μάζας άστρα μετακινούνται προς το κέντρο του σμήνους, ενώ τα μικρότερης μάζας μεταφέρονται στα εξωτερικά του τμήματα. Η έρευνα αυτή αποδείχθηκε εξαιρετικά σημαντική για την επιστήμη και αποτέλεσε τη βάση για αρκετές εκατοντάδες δημοσιευμένες επιστημονικές μελέτες.
Σε ένα μεταγενέστερο πρόγραμμα παρατηρήσεων οι επιστήμονες στράφηκαν ξανά σε πολλά από τα ίδια σφαιρωτά σμήνη μεταξύ αυτών και το NGC 6723. Αυτή τη φορά αξιοποίησαν τη μοναδική ευαισθησία του Hubble στην υπεριώδη ακτινοβολία, ώστε να ανιχνεύσουν τις ανεπαίσθητες διαφορές στη χημική σύσταση των άστρων και να προσδιορίσουν την κατανομή των ηλικιών τους μέσα στα σμήνη. Στην περίπτωση του NGC 6723, βρέθηκαν ενδείξεις για δύο διαδοχικές περιόδους αστρογένεσης, με τη δεύτερη να λαμβάνει χώρα περίπου 634 εκατομμύρια χρόνια μετά την πρώτη. Σε κοσμική κλίμακα αυτό θεωρείται πολύ μικρό χρονικό διάστημα για ένα σμήνος που έχει ηλικία μεγαλύτερη από 10 δισεκατομμύρια χρόνια.
Χάρη σε αυτά τα ευρήματα οι αστρονόμοι πλησιάζουν όλο και περισσότερο στην κατανόηση του πώς και πότε σχηματίστηκαν τα σφαιρωτά σμήνη. Οι παρατηρήσεις του Hubble σε εντυπωσιακά αντικείμενα όπως το NGC 6723 συνεχίζουν να φωτίζουν τον δρόμο προς αυτή τη γνώση.
Naftemporiki.gr
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
