Γεννήθηκα στα μέσα της δεκαετίας του ’50 και μεγάλωσα στην δεκαετία του ’60. Η Μικρασιατική Καταστροφή είχε συμβεί μόλις πριν από τρεις δεκαετίες και τα τραύματα στις ψυχές των ανθρώπων έχαιναν ακόμη. Βλέποντάς την τώρα από την απόσταση της ηλικίας μου, φαίνεται σαν να συνέβη χθες. Όμως δεδομένου πως μηδέν κακόν αμιγές καλού, μια νέα Ελλάδα δημιουργήθηκε με τη συμβολή των Μικρασιατών συμπατριωτών μας, που εμπλούτισαν την πατρίδα με τις τέχνες, τις επιστήμες και την ευαισθησία της γης τους, που έφεραν μέσα τους και μαζί τους.
Λίγα χρόνια πριν να γεννηθώ είχε τελειώσει και ο Εμφύλιος Πόλεμος, ακολουθώντας τα χνάρια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Τότε, φαινόταν σαν να είχαν περάσει αιώνες. Ο χρόνος όμως είναι εκτατός και συρρικνούμενος, ανάλογα με τις περιστάσεις. Και εκείνη η εποχή άφησε βαθύ, αιματηρό αποτύπωμα στην πορεία της χώρας, την οποία καθόρισε αποφασιστικά.
Η Αθήνα τότε ήταν μια πόλη με ειδυλλιακές στιγμές, ίσως η ωραιότερη άσχημη πόλη στον κόσμο. Οι ασπρόμαυρες ταινίες της εποχής αποδίδουν με αρκετή, πλέον, δόση μελαγχολίας την ατμόσφαιρα που χαρακτήριζε τη ζωή στην πόλη. Στην πόλη αυτή που αγαπώ, τότε, παρά την περιρρέουσα πενία, δεν υπήρχαν άστεγοι με κατάλυμά τους τον δρόμο, ούτε ρακοσυλλέκτες που αναζητούν τροφή μέσα στους κάδους απορριμμάτων. Τώρα τους βλέπει κανείς παντού. Αυτή η εξαθλίωση τότε ήταν άγνωστη. Επανειλημμένως συζήτησα το θέμα με καλούς φίλους, οι οποίοι είχαν κάνει τις ίδιες διαπιστώσεις. Ωστόσο, μερικοί είχαν την άποψη ότι οι άστεγοι ήταν στην πλειοψηφία τους αλλοδαποί, παράνομοι μετανάστες. Είχα όμως εν τω μεταξύ την ευκαιρία να διαπιστώσω ότι στην πλειοψηφία τους οι δυστυχείς εκείνοι άνθρωποι είναι Έλληνες. Όμως και οι αλλοδαποί δεν είναι άνθρωποι; Διαφορετικοί όροι αθλιότητας ισχύουν για εκείνους;
Δασκαλος -προφήτης
Φοίτησα κυρίως στο δημόσιο σχολείο της γειτονιάς μου. Εκείνη της εποχή, κυριαρχούσε η άποψη ότι το καλό, απαιτητικό σχολείο ήταν το δημόσιο. Ασχέτως όμως των διαφόρων απόψεων, είναι ιδιαίτερα σημαντικό πως η κοινωνική ώσμωση που ίσχυε σε εκείνο το πλαίσιο, και σε πανεπιστημιακό επίπεδο, επέτρεψε τη γέννηση μιας δημιουργικής μεσαίας τάξης, που όταν έφθασε η ώρα, πήρε στους ώμους της την ανάπτυξη μιας καθημαγμένης χώρας. Αλήθεια, πού είναι τώρα;
Πολλά από εκείνα που έμαθα τότε, ισχύουν και τώρα. Όπως όταν ο δάσκαλός μου της 4ης δημοτικού, μας έλεγε ότι η ελληνική οικονομία βασιζόταν σε τρεις στύλους: τη γεωργία, τη ναυτιλία και τον τουρισμό. Και τώρα το ίδιο συμβαίνει. Προφήτης ο κύριος Σίνος. Μας έμαθε πράγματα που ακόμη ισχύουν. Ακόμη; Τα ίδια; Γιατί όμως; Δεν θα έπρεπε να έχουν εμπλουτισθεί μετά από τόσα χρόνια; Παρά τα ανά τις δεκαετίες πανταχόθεν μεγαλαυχή πτερόεντα έπεα, παραμένουν τα ίδια.
Ένα άλλο πράγμα στο οποίο επέμεινε ιδιαίτερα ο καλός δάσκαλος ήταν πως μια υγιής και σύγχρονη οικονομία λειτουργεί με άμεση φορολογία, ενώ η έμμεση φορολογία είναι δείγμα υπανάπτυξης και αδυναμίας θεσμών. Αλήθεια, τί συμβαίνει σήμερον; Ο κύριος Σίνος και πάλι προφήτης;
Μας έλεγε επίσης ότι μόνον η καλή λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών επιτρέπει την ομαλή και δημιουργική πορεία του κράτους. Για τον λόγο αυτό, με την ψήφο τους οι πολίτες στέλνουν στο Κοινοβούλιο εκπροσώπους τους με συγκεκριμένες εντολές, , ώστε η πορεία να είναι επωφελής και δημιουργική για τον τόπο. Τους πολίτες εκπροσωπούν οι εκλεγμένοι. Ιδανικά, επίσης, ο πολιτικός πρέπει να διαθέτει εργατικότητα, ευφυία, αίσθηση προοπτικής, και αυτό που σήμερα αποκαλείται ενσυναίσθηση, με αίσθηση προοπτικής και όχι στατική θεώρηση των πραγμάτων. Επομένως, η αλαζονεία δεν έχει θέση. Ας μη λησμονούμε, μάλιστα ότι συνταξιδιώτισά της παντοτινή είναι η ανοησία.
Πολιτικοί και πολιτικάντηδες
Πολιτικός μπορεί να λέγεται μόνο αυτός που έχει το βλέμμα του στραμμένο προς την εξυπηρέτηση των συμφερόντων της χώρας, και τούτο όχι μόνο για το παρόν, αλλά και για το μέλλον (της χώρας, όχι το δικό του). Όποιοι βλέπουν απλώς το δένδρο και χάνουν το δάσος είναι απλώς πολιτικάντηδες. Το λέγω, διότι πολλές φορές, η δήθεν εξυπηρέτηση των συμφερόντων του τόπου, αποτελεί κατ’ουσίαν υπονόμευση του μέλλοντός του. Και, βεβαίως, εξυπακούεται πως ο πολιτικός έχει και την ευθύνη των εξελίξεων τις οποίες έχει προκαλέσει ευθέως ή με τη σύμπραξή του. Ακούγεται συχνά η έκφραση «πολιτική ευθύνη». Όμορφη, πλην κενή περιεχομένου. Και να μη λησμονούμε πως ο Μαυρογυαλούρος αποδείχθηκε, εν τέλει, ηθικό στοιχείο. Άλλοι;
Η επταετής διακυβέρνηση της χώρας από μια δικτατορία, με τραγικούς χειρισμούς εις βάρος των ζωτικών θεμάτων της χώρας, προκάλεσε τεράστια εθνική ζημιά. Αποκορύφωμά της ήταν το Κυπριακό, που ρημάδιασε όλες τις ψευδαισθήσεις μεγαλείου ενίων και επέφερε καίριο πλήγμα στο έθνος, σηματοδοτώντας την αρχή της συρρίκνωσής του.
Η μεταπολίτευση, όμως, επανέφερε το δικαίωμα στην ελπίδα και πολιτικοί ηγέτες άξιοι του τίτλου αυτού κατόρθωσαν να υπερβούν τα πολυάριθμα εμπόδια και τις παγίδες του πρόσφατου ολοκληρωτικού παρελθόντος και να οδηγήσουν τη χώρα σε μια νέα εποχή. Τότε ο ελληνικός λαός άρχισε να ζεί μια πρωτόγνωρη περίοδο ευημερίας, όπου η προαναφερθείσα μεσαία τάξη αποτέλεσε τη ραχοκοκκαλιά της ανάπτυξης της χώρας. Θυμάμαι, την εποχή εκείνη, το ετήσιο αφιέρωμα του «Μοντ» στις διάφορες χώρες, που χαρακτήριζε την Ελλάδα ως την «Ιαπωνία της Ευρώπης». Τώρα;
Η σημερινή εποχή
Η σημερινή εποχή, με την ευγενή, άμεση συμβολή και του διεθνούς κλίματος, σωρεύει στις πλάτες του ελληνικού λαού δυσβάστακτα προβλήματα, που απειλούν το μέλλον της χώρας. Οι ταγοί παρακολουθούν, όπως υποστηρίζουν, λαμβάνουν μέτρα, όμως τίποτε από όλα αυτά δεν επαρκεί. Οι λοιποί υποταγοί διαμαρτύρονται, στην πορεία τους προς την ταγοποίηση. Η σύγκριση όμως των πρωτοσέλιδων του ημετέρου Τύπου με αυτά άλλων χωρών, προκαλεί στενοχώρια. Ομφαλοσκόπηση παρ’ημίν, και αποπροσανατολισμός από τα τα κρίσιμα ζητήματα των εποχών.
Σήμερα, αναδημοσιεύονται και προβάλλονται τα οικονομικά επιτεύγματα της χώρας μας, που είναι πλέον παράδειγμα προς μίμηση. Οι Ευρωπαίοι φίλοι χαίρονται για αυτό και προβαίνουν σε συγκρίσεις, έως και δυσμενείς για τις χώρες τους. Η πολιτική εξουσία επιχαίρει, ικανοποιημένη με τα επιτεύγματά της. Όμως γιατί γινόμαστε όλο και περισσότερο πένητες και υπολειπόμαστε εταίρων που πριν από λίγα χρόνια ήταν σε πολύ χειρότερη μοίρα από εμάς; Γιατί, άραγε;
Ουδείς κατέχει το μονοπώλιο του πατριωτισμού! Κάθε άλλο! Όμως, επειδή και εγώ λατρεύω τον τόπο μου, θα ήθελα να προσθέσω ορισμένες σκέψεις, σε σχέση με τα τεκταινόμενα, όχι εν είδει καταγγελίας, αλλά συμβολής σε έναν υγιή , απαραίτητο προβληματισμό.
Μιλάμε για μια σύγχρονη, εξωστρεφή οικονομία που πλέον επιτρέπει αισιόδοξη θεώρηση του μέλλοντος. Όμως, πώς είναι δυνατόν να υπάρξει ακώλυτη διακίνηση προϊόντων χωρίς σιδηρόδρομο, ως σημαντική προϋπόθεση για το εμπόριο και την επικοινωνία των λαών: Θυμάμαι, το 1972, είχα ταξιδέψει στην Ιταλία, μέσω της τότε Γιουγκοσλαβίας, με εισιτήριο Interrail, όπως χιλιάδες νέων ανθρώπων, τότε και τώρα, με χαμηλό αντίτιμο. Τώρα είναι αδύνατον να διασχίσει κανείς τα βόρεια σύνορα της χώρας μας με σιδηρόδρομο. Αν και το οδικό δίκτυο έχει βελτιωθεί εντυπωσιακά, τίποτε δεν τον αντικαθιστά. Για να μη μιλήσουμε για περιβαλλοντικά θέματα, που αφορούν σε όσους κόπτονται για το περιβάλλον!
Παλαιότερα η Ολυμπιακή Αεροπορία προσέφερε υψηλού επιπέδου υπηρεσίες προς τους επιβάτες της. Συνέβαλε τα μέγιστα στην ανάπτυξη της χώρας και, κυρίως, εξασφάλιζε την ζωτικής σημασίας απ’ευθείας σύνδεση του εθνικού κέντρου με τις μητροπόλεις της ομογένειας. Επί πλέον, εξασφάλιζε την μεταφορά ευαίσθητων προϊόντων σε σημαντικές αγορές. Τώρα; Όλοι γνωρίζουμε πώς καταλήξαμε στην παρούσα κατάσταση. Το αποτέλεσμα όμως μετρά και όχι οι λοιπές αμπελοφιλοσοφικές αναλύσεις. Πάλι συρρίκνωση.
Κάποτε, έως και τις αρχές της δεκαετίας του 2000, ελληνικές τράπεζες ήταν παρούσες σε όλα τα μεγάλα ομογενειακά κέντρα, αλλά και αλλού. Θυμάμαι πως στο Μόναχο, υπήρχαν τότε τρεις Τράπεζες: Εθνική, Εμπορική και Αγροτική. Μέσα σε τρία χρόνια, έπαψαν να υπάρχουν. Το αυτό ισχύει και για τα λοιπά κέντρα της ομογένειας. Η ελληνική τραπεζική παρουσία υφίσταται και πάλι, δεν έχει σχέση όμως με το παρελθόν.
Παλαιότερα, στις τηλεοπτικές διαφημίσεις που προηγούνταν αθλητικών αγώνων κυριαρχούσαν τα αυτοκίνητα, τα προϊόντα υγιεινής και καλλωπισμού. Τώρα, κυριαχούν, σχεδόν ολοκληρωτικά οι στοιχηματικές εταιρείες. Εκεί όπου οδηγείται ο οικονομικά ανασφαλής πολίτης. Με όποιο παράδειγμα προβάλλεται προς τα παιδιά που παρακολουθούν τους αγώνες. Η παιδευτική πλευρά δεν πρέπει να παραβλέπεται.
Επίσης, όλες οι γειτονιές έχουν γεμίσει με αργυραμοιβούς, εκεί που δεν υπήρχε σχεδόν καμία τέτοια επιχείρηση. Αυτό σημαίνει ότι ο κόσμος εκποιεί τα κειμήλια και τα τιμαλφή του, για να εξασφαλίσει πρόσκαιρη ανακούφιση από τα πιεστικά οικονομικά προβλήματά του. Παλαιότερα, οι μόνοι αργυραμοιβοί που ήξερα ήταν οι γραφικοί σαράφηδες, με τα καροτσάκια στην οδό Αθηνάς.
Το αποτύπωμα του Ελληνισμού
Το αποτύπωμα της υπερτρισχιλιετούς παρουσίας του Ελληνισμού ανά τον κόσμο υπήρξε πολύ μεγαλύτερο από το μέγεθος της χώρας. Η παρουσία εκτός συνόρων ενσωματώνεται πλέον κυρίως στα πρεσβυγενή Πατριαρχεία και στη Μονή της Αγίας Αικατερίνης του Σινά. Δεν πρόκειται για απλά μνημεία, αλλά για ζώντες μάρτυρες της δημιουργικής παρουσίας του Γένους ανά τους αιώνες σε εκείνα τα μέρη του Κόσμου, που επηρέασαν την πορεία της Ανθρωπότητας. Απομείωση της παρουσίας αυτής σημαίνει ακόμη μεγαλύτερη συρρίκνωση του Ελληνισμού. Άλλα λάθη δεν χωρούν, διότι θα αποβούν μοιραία, εάν δεν είναι ήδη σε κάποιες περιπτώσεις.
Συνολική και εμπεριστατωμένη πολιτική θα πρέπει να υπάρξει και για την αντιμετώπιση του μεταναστευτικού προβλήματος, που αναντίρρητα προκαλεί μείζονα προβλήματα στην ελληνική κοινωνία. Οι νέες ρυθμίσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο έχω την εντύπωση ότι ξεφεύγουν από τα όρια που θέτουν οι ανθρωπιστικές αξίες του πολιτισμού μας. Θα δούμε πού θα οδηγήσει ο ρεαλισμός αυτός.
Ο Ελληνισμός είχε αρκετούς αντιπάλους, αλλά πλέον η μεγαλύτερη εχθρά του ακούει στο όνομα «Δημογραφία». Μέσα στον αλληλοσπαραγμό τους για την εξουσία, οι ταγοί δεν φαίνεται να έχουν συνειδητοποιήσει ότι η χώρα σβήνει. Ναι, σβήνει και τα νέα παιδιά της και πάλι φεύγουν για να αναζητήσουν μια καλύτερη ζωή αλλού. Και τα κατά καιρούς εξαγγελλόμενα επιδόματα, είναι απλώς τσιρότα. Εάν υπάρχει άμεση ανάγκη για συναίνεση σε μια συνολική πολιτική για την επιβίωση του τόπου, αυτή είναι η πολιτική για τη ριζική αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος. Και καλό θα είναι να μην τιμωρούνται οι πολύτεκνοι. Αλλιώς, σε λίγα χρόνια δεν θα υπάρχουν πλέον ψηφοφόροι για να εκλέγουν τους απογόνους των δυναστειών των ταγών.
Είναι εξόχως σημαντικό να μη ζουν κάποιοι σε μια παράλληλη χώρα, σε ένα παράλληλο Σύμπαν.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
