Η μεταναστευτική πολιτική δεν σταματά στα εθνικά σύνορα. Το νέο ελληνικό νομοσχέδιο για τη μετανάστευση, με έμφαση στη σύνδεση της νόμιμης παραμονής με την εργασία και στη «μηδενική ανοχή» στην παράτυπη είσοδο, επαναχαράσσει τον χάρτη της διαδρομής προς την Ευρώπη. Και αυτός ο χάρτης περνά από τα Δυτικά Βαλκάνια.
Εργασία για τους νόμιμους, αποτροπή για τους παράτυπους
Με το νέο νομοσχέδιο για τη μετανάστευση που παρουσίασε ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης, η κυβέρνηση επιχειρεί να επανακαθορίσει τη μεταναστευτική πολιτική σε δύο άξονες. Αφενός τη σύνδεση της νόμιμης μετανάστευσης με την εργασία και τις ανάγκες της ελληνικής οικονομίας και αφετέρου την αυστηροποίηση της στάσης απέναντι στην παράτυπη είσοδο και παραμονή των μεταναστών.
Η ρητορική περί μηδενικής ανοχής στέλνει σαφές μήνυμα αποτροπής. Παράλληλα, το νομοσχέδιο επιδιώκει επιτάχυνση διαδικασιών, περιορισμό της γραφειοκρατίας στις άδειες διαμονής και σύνδεση της παραμονής με ενεργή απασχόληση.
Μετατόπιση πιέσεων προς βορρά
Η επιλογή αυτή δεν αφορά μόνο την εσωτερική πολιτική της χώρας. Ως βασική πύλη εισόδου προς την Ευρωπαϊκή ένωση, η Ελλάδα λειτουργεί και ως σημείο καμπής για τον βαλκανικό μεταναστευτικό κόσμο, επηρεάζοντας άμεσα τις ροές που δέχονται χώρες όπως η Αλβανία, η Σερβία και η Βοσνία-Ερζεγοβίνη.
Ως εξωτερικό σύνορο της ΕΕ, η Ελλάδα μετατοπίζει μέρος των πιέσεων βορειότερα, με τα Δυτικά Βαλκάνια να λειτουργούν ως ζώνη παραμονής για χιλιάδες μετανάστες, και τα εθνικά πολιτικά όρια και τις περιφερειακές συνεργασίες να δοκιμάζονται.
Πρόκληση για τα Δυτικά Βαλκάνια
H λεγόμενη «οδός των Δυτικών Βαλκανίων», αποτελεί τα τελευταία χρόνια έναν από τους βασικούς διαδρόμους μετακίνησης μεταναστών και προσφύγων προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η οδός αυτή ξεκινά από την Ελλάδα ή την Τουρκία και συνεχίζει βόρεια, με τελικό προορισμό τον ευρωπαϊκό πυρήνα, διασχίζοντας τις περισσότερες χώρες της περιοχής προς κράτη Σένγκεν όπως η Κροατία/Ουγγαρία.
Όσο τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ γίνονται πιο αυστηρά, τόσο οι χώρες διέλευσης μετατρέπονται σε χώρους εγκλωβισμού.
Η παρατεταμένη παραμονή μεταναστών στα Δυτικά Βαλκάνια μετατρέπει χώρες όπως η Σερβία και η Βοσνία-Ερζεγοβίνη από διαμετακομιστικούς σταθμούς σε ζώνες μόνιμης πίεσης. Οι δομές φιλοξενίας δοκιμάζονται, οι τοπικές κοινωνίες αντιδρούν, η δημόσια οικονομία επιβαρύνεται και η εξάρτηση από διεθνείς οργανισμούς εντείνεται. Η αποτροπή στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ δεν εξαλείφει τις ροές, τις αναδιανέμει.
Στη Σερβία, οι ενισχυμένοι έλεγχοι στα σύνορα με Ουγγαρία και Κροατία περιορίζουν τη διέλευση προς τη Σένγκεν, αυξάνοντας τη συγκέντρωση των μεταναστών εντός της ίδιας της χώρας. Στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, η κατάσταση είναι ακόμα πιο εύθραυστη: ο διοικητικός κατακερματισμός δυσχεραίνει τον ενιαίο σχεδιασμό πολιτικής ενώ οι κρατικές δομές της χώρας βασίζονται σε διεθνείς οργανισμούς και ΜΚΟ για την κάλυψη βασικών αναγκών.
Τα όρια της αποτροπής
Η ελληνική αυστηροποίηση εντάσσεται στη γενικότερη ευρωπαϊκή στροφή προς την ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων και των επιστροφών, όπως προβλέπει το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τη μετανάστευση και το άσυλο. Ωστόσο, η εμπειρία των τελευταίων ετών δείχνει ότι η αποτροπή σε ένα σημείο οδηγεί συχνά σε συμφόρηση σε κάποιο άλλο.
Η οδός των Δυτικών Βαλκανίων δεν είναι μια ευθεία γραμμή προς την Ευρώπη, αλλά ένας διάδρομος μετατοπιζόμενων πιέσεων. Με την Ελλάδα να αυστηροποιεί το πλαίσιο, οι βορειότερες χώρες απορροφούν μέρος των συνεπειών. Το μεταναστευτικό έτσι δεν εξαφανίζεται, αλλά αναδιανέμεται, επαναχαράσσοντας διαρκώς τον χάρτη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
* Επιστημολόγος
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
