Τέλος στα «ψιλά γράμματα» για δάνεια – κάρτες από το ΥΠ.ΑΝ.

Τέλος στα ψιλά γράμματα και τις καταχρηστικές – τοκογλυφικές πρακτικές (πανωτόκια) σε καταναλωτικά δάνεια και πιστωτικές κάρτες θα επιχειρήσει να βάλει το υπουργείο Ανάπτυξης, ενσωματώνοντας στο εθνικό δίκαιο δύο κοινοτικές οδηγίες.

Πρόκειται για τις οδηγίες 2023/2225 και 2023/2673, με την πρώτη να αφορά τις συμβάσεις πίστωσης με καταναλωτές και τη δεύτερη τις συμβάσεις χρηματοοικονομικών υπηρεσιών που συνάπτονται εξ αποστάσεως. Το σχετικό νομοσχέδιο θα κατατεθεί το αμέσως επόμενο διάστημα προς δημόσια διαβούλευση και στη συνέχεια για ψήφιση στη Βουλή.

Το βασικότερο ζήτημα που λύνεται είναι ότι οι δανειολήπτες δεν θα αποπληρώνουν πάνω από 30% έως 50% του αρχικού κεφαλαίου που έλαβαν. Δηλαδή θα υπάρξει περιορισμός του συνολικού κόστους πίστωσης επί του κεφαλαίου (πίστωσης). Το ακριβές ποσοστό (από 30% έως 50%) θα καθοριστεί με απόφαση του υπουργού Ανάπτυξης κατόπιν γνώμης της Τράπεζας της Ελλάδας (ΤτΕ).

Ωστόσο, αυτή η πρόνοια θα καλύπτει τους μελλοντικούς δανειολήπτες και όχι τους υφιστάμενους. Συγκεκριμένα, χθες ο αρμόδιος υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος υπογράμμισε ότι «όλα αυτά θα ισχύουν από τη στιγμή που θα ψηφιστεί το νομοσχέδιο και μετά. Δεν έχει αναδρομική ισχύ, διότι θα δημιουργούσε τεράστια προβλήματα και αδικίες ανάμεσα σε ανθρώπους που έχουν ανταποκριθεί πλήρως στις υποχρεώσεις τους έναντι άλλων που δεν το έχουν πράξει μέχρι σήμερα».

Πέραν, όμως, από το πλαφόν στο συνολικό κόστος εξυπηρέτησης του δανείου, το εν λόγω νομοσχέδιο επιφέρει και τροποποιήσεις στο υφιστάμενο πλαίσιο, καθώς αυξάνει το ανώτατο όριο πίστωσης χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις (υποθήκες) από 75.000 σε 100.000 ευρώ. Κατ’ εξαίρεση θα χορηγούνται δάνεια και άνω των 100.000 ευρώ για ανακαίνιση κατοικίας (χωρίς εμπράγματη ασφάλεια επί ακινήτου).

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Άγιον Όρος: Έργα αποκατάστασης σε 6 μοναστήρια μέσω ΕΣΠΑ

Το «πλέγμα προστασίας των καταναλωτών» αφορά τις ακόλουθες συμβάσεις χωρίς εμπράγματη εξασφάλιση:

-Καταναλωτικά δάνεια και πιστωτικές κάρτες

-Πίστωση από εμπόρους

-Buy Now – Pay Later (αγορά τώρα, πληρωμή αργότερα)

-Leasing με δικαίωμα εξαγοράς

-Επισκευαστικά δάνεια

Πρόσθετα από το πλαφόν στο τελικό ύψος του δανείου, το νομοσχέδιο υποχρεώνει τους πιστωτές να παρέχουν πιο ενισχυμένη, κατανοητή και αναλυτική προσυμβατική ενημέρωση. Στο πλαίσιο αυτό θα υπάρχει πληρέστερο τυποποιημένο έντυπο με τους κύριους όρους και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το δάνειο.

Παράλληλα, θα υπάρχει υποχρεωτική ενημέρωση για δυνατότητα προσφυγής σε δωρεάν συμβουλευτικές υπηρεσίες από την Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή και από ενώσεις καταναλωτών. Για παράδειγμα, ένας καταναλωτής που δεν κατέβαλε δόση δανείου λαμβάνει άμεσα ενημέρωση από τον πιστωτή για την ύπαρξη δωρεάν συμβουλευτικών υπηρεσιών.

Ψηφιακές συναλλαγές

Το νέο πλαίσιο προσαρμόζεται στις ψηφιακές συναλλαγές. Οι συμβάσεις χρηματοοικονομικών υπηρεσιών που συνάπτονται εξ αποστάσεως μέσω εφαρμογών ή web banking ρυθμίζονται εκ νέου, καλύπτοντας την ψηφιακή εμπειρία.

Έτσι, ένας καταναλωτής μπορεί να αιτηθεί και να λάβει online δάνειο χωρίς φυσική παρουσία σε κατάστημα, ολοκληρώνοντας όλη τη διαδικασία ψηφιακά, από την αίτηση έως την έγκριση. Αντίστοιχα, πλατφόρμες που προσφέρουν ψηφιακές πιστωτικές κάρτες θα μπορούν να παρέχουν άμεση έγκριση και πλήρη διαχείριση λογαριασμού online.

Ακόμη μία σοβαρή παράμετρος είναι η πρόβλεψη ότι ογκολογικά δεδομένα δεν θα μπορούν να χρησιμοποιούνται σε ασφαλιστικές συμβάσεις που συνδέονται με δανειακές συμβάσεις, μετά την πάροδο συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος από την ολοκλήρωση της θεραπείας, το οποίο σε επίπεδο ευρωπαϊκής οδηγίας φτάνει έως τα 15 έτη.

Για τον καθορισμό του τελικού ορίου υπάρχει διαπραγμάτευση του υπουργείου Ανάπτυξης με τον Ιατρικό Σύλλογο και την ασφαλιστική αγορά, λαμβάνοντας υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περίπτωσης. Για παράδειγμα, εάν υιοθετηθεί όριο 10 ετών, ένας ασθενής που ολοκλήρωσε τη θεραπεία του το 2015 και αιτείται δάνειο το 2026 δεν θα επιβαρύνεται από τη χρήση των ογκολογικών του δεδομένων στην αξιολόγηση.

Στο «στόχαστρο» μπαίνουν και οι αθέμιτες πρακτικές («dark patterns»), που επιχειρούν να χειραγωγήσουν τον καταναλωτή. Σε αυτές περιλαμβάνονται προεπιλεγμένες επιλογές, όπως η αυτόματη αποδοχή ασφάλειας δανείου, κρυφές χρεώσεις που εμφανίζονται ως «δωρεάν για 30 ημέρες» αλλά ενεργοποιούνται αυτόματα στη συνέχεια, καθώς και ψευδής πίεση χρόνου με μηνύματα όπως «η προσφορά ισχύει για 5 λεπτά».

Επίσης, εισάγεται ένα νέο εργαλείο για την ενίσχυση των δικαιωμάτων των καταναλωτών, το ψηφιακό «κουμπί υπαναχώρησης». Πρόκειται για μια απλή και άμεση διαδικασία ακύρωσης σύμβασης που έχει συναφθεί εξ αποστάσεως, χωρίς πολύπλοκες ενέργειες. Η φιλοσοφία είναι ότι η αποχώρηση από μια σύμβαση πρέπει να είναι εξίσου εύκολη με τη σύναψή της.

Οι στόχοι

Κωδικοποιημένα, οι στόχοι του σχεδίου νόμου είναι οι εξής:

– Ο περιορισμός καταχρηστικά υψηλών επιτοκίων, χρεώσεων και συνολικού κόστους πίστωσης, καθώς και η ενίσχυση των μέτρων στήριξης των οφειλετών.

– Η ενίσχυση της προστασίας των καταναλωτών στις συμβάσεις καταναλωτικής πίστης και στις εξ αποστάσεως χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, με προσαρμογή του πλαισίου στις σύγχρονες ψηφιακές συναλλαγές και στα νέα χρηματοδοτικά προϊόντα.

– Ο αυστηρότερος και τεκμηριωμένος έλεγχος της πιστοληπτικής ικανότητας, ώστε να περιορίζεται η χορήγηση μη βιώσιμης πίστωσης και να αποτρέπεται η υπερχρέωση των καταναλωτών.

– Η ενίσχυση της διαφάνειας και της προσυμβατικής ενημέρωσης, ιδίως ως προς τη διαφήμιση, τους βασικούς όρους της πίστωσης, το περιεχόμενο της σύμβασης και τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του καταναλωτή.

– Η αποτροπή αθέμιτων πρακτικών («dark patterns»), όπως οι ανεπιθύμητες συνδεδεμένες πωλήσεις και οι χειριστικές ψηφιακές διεπαφές, που μπορούν να επηρεάσουν αθέμιτα τη βούληση του καταναλωτή.

– Η διασφάλιση ουσιαστικού δικαιώματος υπαναχώρησης και απλών διαδικασιών άσκησής του, καθώς και ανθρώπινης παρέμβασης όπου χρησιμοποιούνται αυτοματοποιημένες διεπαφές.

– Η παρακολούθηση των συνεχών υπερβάσεων πιστωτικών ορίων και η έγκαιρη υποστήριξη των καταναλωτών για την αποφυγή επιδείνωσης της οικονομικής τους κατάστασης.

– Η καθιέρωση δίκαιης, διαφανούς και επαγγελματικής συμπεριφοράς εκ μέρους πιστωτών και μεσιτών, με ελάχιστες απαιτήσεις γνώσης, επάρκειας και κατάλληλης αμοιβής.

– Η προώθηση συμβουλευτικών υπηρεσιών για χρέη και δράσεων χρηματοοικονομικού εγγραμματισμού, ώστε να ενισχυθούν ο υπεύθυνος δανεισμός και η ορθή διαχείριση οφειλών.

– Η ενίσχυση της νομικής σαφήνειας, της εποπτείας και της προβλεψιμότητας του πλαισίου, προς όφελος τόσο των καταναλωτών όσο και των παρόχων υπηρεσιών.

Πιστωτικές κάρτες

Άλλα ερωτήματα που θα απαντηθούν με το νομοσχέδιο είναι το καθεστώς το οποίο θα ισχύσει για τις πιστωτικές κάρτες. Ειδικότερα:

Για μία πιστωτική κάρτα που είναι ήδη σε ισχύ (πριν από την έναρξη ισχύος του νέου πλαισίου), οι χρεώσεις που θα γίνουν μετά την ψήφιση της διάταξης θα υπάγονται στο παλαιό καθεστώς (των απεριόριστων προσαυξήσεων) ή στο νέο;

Η πιστωτική κάρτα που είναι ήδη σε ισχύ και ανανεώνεται από την τράπεζα, μετά την ισχύ της νέας διάταξης, σε ποιο καθεστώς θα υπάγεται;

Κόκκινα δάνεια

Ένα καταναλωτικό δάνειο το οποίο είναι σήμερα εξυπηρετούμενο και «πράσινο», πώς θα αντιμετωπιστεί εάν στο μέλλον «κοκκινίσει»;