Οι 250 θέσεις του αμφιθεάτρου της Εθνικής Πινακοθήκης αποδείχθηκαν λίγες να χωρέσουν όσους προσήλθαν στην παρουσίαση του βιβλίου «Τι πήγε λάθος στην Ελλάδα – και τι θα μπορούσε να διορθωθεί», του οικονομολόγου και τραπεζίτη, Μιχάλη Σάλλα. Έχοντας κυκλοφορήσει (από τις εκδόσεις Αθενς Bookstore Publications) εδώ και 10 ημέρες, βρίσκεται ήδη στην 10η χιλιάδα έκδοσης.
Στην πρώτη σειρά βρίσκονταν ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Προκόπης Παυλόπουλος, οι πρώην πρωθυπουργοί Κώστας Καραμανλής και Αντώνης Σαμαράς, ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Βαγγέλης Βενιζέλος, οι υπουργοί Νίκος Δένδιας, Άδωνις Γεωργιάδης, Βασίλης Κικίλιας, Θεόδωρος Λιβάνιος, και Δημήτρης Παπαστεργίου. Πολιτικοί, κορυφαίοι επιχειρηματίες, καλλιτέχνες και εκπρόσωποι της Εκκλησίας παρακολούθησαν τη δίωρη εκδήλωση που συντόνισε η Δώρα Αναγνωστοπούλου.
«Σε μια εποχή όπου συχνά αναζητούμε απλές λύσεις, το βιβλίο μας καλεί να σκεφτούμε βαθύτερα» σχολίασε η δημοσιογράφος, προτού δώσει τον λόγο στους 3 ομιλητές που παρουσίασαν το βιβλίο: Τον Παναγιώτη Ρουμελιώτη, οικονομολόγο, ομότιμο καθηγητή και πρώην εκπρόσωπο της Ελλάδας στο ΔΝΤ, τον Ηλία Παπαϊωάννου, καθηγητή Οικονομικών στο London Business School και τη Μαρία Ευθυμίου, ιστορικό και ομότιμη καθηγήτρια.
«Κυριαρχία της αντίληψης ότι η ευημερία μπορεί να προηγείται της παραγωγής»
Παρουσιάζοντας το έργο του, ο συγγραφέας ανέφερε ότι στόχος του δεν ήταν να προστεθεί ένα ακόμη βιβλίο για την κρίση, αλλά να διερευνηθεί πώς οδηγήθηκε η χώρα σε αυτήν και τι διδάγματα προκύπτουν από τη συνολική διαδρομή. Αναφέρθηκε στην πορεία από τις αρχές της δεκαετίας του ’70 έως τη δημοσιονομική κρίση, επισημαίνοντας την κυριαρχία της αντίληψης ότι η ευημερία μπορεί να προηγείται της παραγωγής.
«Δίναμε καταναλωτικό σε όποιον εμφανιζόταν καλοντυμένος σε τραπεζικό κατάστημα»
Στάθηκε στις χαμένες ευκαιρίες της δεκαετίας του ’90, στην εθνική επιτυχία της ένταξης στην Ευρωζώνη, αλλά και στη διάσταση μεταξύ νομισματικής και παραγωγικής σύγκλισης. Περιέγραψε περιόδους υπερβολικής πιστωτικής επέκτασης, όταν όπως χαρακτηριστικά ανέφερε «δίναμε καταναλωτικό δάνειο 500 ευρώ για ταξίδι στο Παρίσι, σε όποιον εμφανιζόταν καλοντυμένος σε τραπεζικό κατάστημα». Μίλησε για θεσμικές και πολιτικές ευθύνες, και κατέληξε ότι η κρίση υπήρξε αποτέλεσμα της σύγκρουσης της πραγματικότητας με τις συλλογικές αυταπάτες.
Σημαντικό τμήμα του βιβλίου αναφέρεται στα γεγονότα της περιόδου της κρίσης «στις αδυναμίες των ελληνικών κυβερνήσεων, τα λάθη των ξένων και τι θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά». Ο συγγραφέας υποστήριξε ότι η αιτία της κρίσης δεν βρίσκεται σε λάθη μίας συγκεκριμένης κυβέρνησης, αλλά στην απουσία «συνέπειας, συνέχειας και μακροχρόνιου σχεδιασμού». Χαρακτηριστικά στα οποία απέδωσε και τις 5 χρεωκοπίες στη διαδρομή του ελληνικού κράτους, υπογραμμίζοντας ότι από τα 205 χρόνια, στα 99 «ήμασταν σε καθεστώς πτώχευσης ή περιορισμένης δανειοληπτικής ικανότητας – ας μην τα εκατοστήσουμε».
Πρόταση για αναπτυξιακή στρατηγική, μέχρι το 2040
Τα δύο τελευταία κεφάλαια περιγράφουν μια πρόταση για μια πιο συνεκτική αναπτυξιακή στρατηγική, με στόχο το 2040 η χώρα να προσεγγίζει το 50% του μέσου όρου της ΕΕ, επισημαίνοντας ότι η πρόκληση δεν είναι μόνο τι πήγε λάθος, αλλά αν η κοινωνία αντιλαμβάνεται εγκαίρως τις αλλαγές στον περίγυρο.
Ο Παναγιώτης Ρουμελιώτης αναφέρθηκε στη διαδρομή του συγγραφέα και στη χρονική διαδρομή που καλύπτει το βιβλίο, από το 1970 έως το 2024. Επεσήμανε ότι σύμφωνα με το βιβλίο οι αιτίες της ελληνικής κρίσης συνδέονται με την υιοθέτηση ενός μοντέλου προσόδου αντί παραγωγικού προσανατολισμού της οικονομίας. Υπογράμμισε την ανάγκη στροφής προς την παραγωγή διεθνώς εμπορεύσιμων αγαθών υψηλής προστιθέμενης αξίας, χαρακτηρίζοντας το βιβλίο ως ένα συνολικό πρόγραμμα οικονομικής, πολιτικής και κοινωνικής ανάταξης.
Ο Ηλίας Παπαϊωάννου σημείωσε ότι το βιβλίο λειτουργεί ως αφορμή για σκέψη και διάλογο, ακόμη και έντονη αντιπαράθεση. Τόνισε ότι εξετάζει την Ελλάδα μέσα σε διεθνές πλαίσιο, με ολιστική προσέγγιση που ξεπερνά τα στενά οικονομικά όρια, ενώ ενσωματώνει αντιπαραδείγματα για την κατανόηση των εξελίξεων. Όπως ανέφερε, το έργο αποφεύγει τη δραματοποίηση, καθώς «δεν έχει ούτε αγίους ούτε δαίμονες και δεν έχει καθόλου εγώ», δίνοντας έμφαση στη νηφάλια ανάλυση.
Η Μαρία Ευθυμίου, ιστορικός, ανέδειξε τη διαχρονικότητα ορισμένων παθογενειών, συνδέοντας σύγχρονες κοινωνικές συμπεριφορές με βαθιές νοοτροπίες που, όπως είπε, ενισχύουν τον κατακερματισμό της κοινωνίας ήδη από το 1821, υπενθυμίζοντας το παράδειγμα των εθνικών γαιών. Υπογράμμισε ότι η πορεία του νεοελληνικού κράτους χαρακτηρίστηκε από συγκρούσεις και πισωγυρίσματα, προτού διαμορφωθεί μια πιο σταθερή αναπτυξιακή τροχιά.
Μετά το τέλος της παρουσίασης ακολούθησε δεξίωση στον χώρο της Πινακοθήκης.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
