«Αν δεν μου αρέσει, θα ξαναρχίσουμε τις βόμβες» έλεγε ο Τραμπ για τη συμφωνία με το Ιράν, λίγες ώρες πριν βάλει την υπογραφή του από τις Βερσαλλίες.
Η φράση του Ντόναλντ Τραμπ ακούστηκε παράξενη. Συνήθως οι ηγέτες απειλούν πριν από μια συμφωνία. Όχι μετά. Και ίσως αυτό να λέει περισσότερα για τη συμφωνία από όσα λέει το ίδιο το κείμενό της.
Τώρα που η Ουάσιγκτον έδωσε στη δημοσιότητα το 14σέλιδο πλαίσιο και δεν βασιζόμαστε πλέον σε διαρροές, μπορούμε να δούμε πιο καθαρά τι ακριβώς συμφωνήθηκε. Και η πρώτη εντύπωση είναι ότι οι αμερικανικές παραχωρήσεις είναι πολύ πιο συγκεκριμένες από τις ιρανικές δεσμεύσεις.
Το Ιράν παίρνει αυτό που ζητούσε
Το Ιράν αποκτά άμεσα αυτό που ζητούσε επί χρόνια: χαλάρωση των περιορισμών στις πετρελαϊκές εξαγωγές, πρόσβαση στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα, προοπτική αποδέσμευσης παγωμένων κεφαλαίων και ένα φιλόδοξο σχέδιο οικονομικής ανασυγκρότησης που συνδέεται με επενδύσεις ύψους έως και 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Αντίθετα, τα πιο κρίσιμα ζητήματα μεταφέρονται στις επόμενες 60 ημέρες. Το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος, η τύχη του εμπλουτισμένου ουρανίου, το εύρος των διεθνών ελέγχων και οι λεπτομέρειες μιας οριστικής συμφωνίας παραπέμπονται στο μέλλον.
Η πιο ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια, όμως, είναι άλλη.
Οι ΗΠΑ «ξέχασαν» αυτά που ζητούσαν
Όταν ξεκίνησε ο πόλεμος, η Ουάσιγκτον μιλούσε για το πυρηνικό πρόγραμμα, τους πυραύλους, την περιφερειακή επιρροή του Ιράν και την ανάγκη να περιοριστεί η ισχύς της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Στο τελικό κείμενο, όμως, δεν υπάρχει σχεδόν τίποτα για τη Χεζμπολάχ, τις φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές, τα drones, τα ανθρώπινα δικαιώματα ή το δίκτυο επιρροής που η Δύση κατηγορεί εδώ και δεκαετίες την Τεχεράνη ότι χρηματοδοτεί. Δεν υπάρχει βεβαίως η παραμικρή αναφορά για αλλαγή καθεστώτος – κάτι που τις πρώτες ημέρες του πολέμου εμφανιζόταν ως κύριος στόχος.
Ακόμη και στο πυρηνικό πεδίο, το Ιράν δεν αναλαμβάνει κάποια θεαματικά νέα υποχρέωση. Επαναβεβαιώνει ότι δεν επιδιώκει πυρηνικό όπλο — μια θέση που υποστηρίζει επισήμως εδώ και χρόνια. Είχε μάλιστα εκδοθεί και σχετικό διάταγμα από τον Αλί Χαμενεΐ.
Πληγωμένη και η Τεχεράνη, αλλά…
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Τεχεράνη βγήκε αλώβητη από τον πόλεμο. Κάθε άλλο. Υπέστη σοβαρές στρατιωτικές απώλειες, καταστροφές σε υποδομές και οικονομική ασφυξία. Το κόστος ήταν βαρύ.
Αλλά ούτε κατέρρευσε. Ούτε συνθηκολόγησε. Ούτε υπέγραψε μια συμφωνία που να θυμίζει παράδοση. Και εδώ βρίσκεται το παράδοξο.
Ύστερα από τέσσερις μήνες πολέμου, χιλιάδες νεκρούς, αναταραχή στις αγορές, ενεργειακό πανικό και τεράστιο οικονομικό κόστος, η διεθνής κοινότητα βρίσκεται μπροστά σε μια συμφωνία που μοιάζει περισσότερο με αφετηρία νέων διαπραγματεύσεων με το ίδιο ιρανικό, καθεστώς.
Διαβάζοντας κανείς το μνημόνιο κατανόησης, δεν μπορεί παρά να αναρωτηθεί. Γιατί έγινε τελικά αυτός ο πόλεμος; Για να επιστρέψουμε εκεί που ήμασταν πριν πέσει η πρώτη βόμβα; Αν μέσα στις 60 ημέρες που ακολουθούν ο Τραμπ δεν αποσπάσει κάτι ουσιώδες για το πυρηνικό πρόγραμμα, τότε θα είναι σαφές. Έχουμε επιστροφή στο μηδέν. Και αυτή μας έχει ήδη στοιχίσει υπερβολικά πολλά.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
