Η αχίλλειος φτέρνα των οικογενειακών επιχειρήσεων ανέξαρτητα μεγέθους και κλάδου είναι και παραμένει η διαδοχικότητα. Στην Ελλάδα κάποιοι παλιοί επιχειρηματίες έλεγαν: «η πρώτη γενιά δημιουργεί, η δεύτερη συντηρεί και η τρίτη καταστρέφει». Είναι όμως αυτός ο κανόνας της επιχειρησιακής δημιουργίας; Και αν ναι, πως μπορεί να αντιστραφεί;
Η οικονομία της Αυστρίας στηρίζεται πάνω στις οικογενειακές επιχειρήσεις, που με βάση το Αυστριακό Βιομηχανικό Επιμελητήριο αποτελούν το 50% όλων των αυστριακών επιχειρήσεων. Στις περισσότερες τίθεται ήδη το ζήτημα της διαδοχικότητας. Μικρότερες επιχειρήσεις και μεγαλύτερες οικογένειες δυσκολεύονται περισσότερο σε σχέση με μεγάλες επιχειρήσεις με εδραιωμένα μοντέλα ηγεσίας και δομής.
Ποιός θα πάρει τα ηνία της επιχείρησης όταν θα έρθει η ώρα; Τι θα γίνει με τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας; Μπορεί και κυρίως το θέλει ο/η διάδοχος ή το κάνει από καθήκον; Και πως θα μπορέσουν δύο γενιές να συνυπάρξουν ταυτόχρονα μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδοχή;
Αυτά είναι μερικά από τα ερωτήματα που καλούνται να απαντήσουν οι επιχειρηματίες όταν φτάνει η βιολογική ώρα να παραδώσουν την σκυτάλη στην επόμενη γενιά.
Η συναισθηματική πλευρά
Το δυσκολότερο είναι πάντα το συναισθηματικό κομμάτι. Όχι μόνο γιατί ο ιδρυτής μεταβιβάζει ένα έργο ζωής, για το οποίο στις περισσότερες περιπτώσεις αφιέρωσε πολλά χρόνια από τη ζωή του για να το σμιλέψει και να το πετύχει, αλλά και γιατί πρέπει πλέον να μάθει να ζει χωρίς αυτό, να δαμάσει τις πιθανές αμφιβολίες του και κυρίως να το εμπιστευτεί στα χέρια του διαδόχου του, που αν και παιδί του, δεν παύει να είναι ένα άλλο άτομο με τις δικές του ιδέες και αντιλήψεις.
Ένα αυστριακό παράδειγμα διαδοχικότητας που αναιρεί κάθε κανόνα είναι η επιχείρηση AIDA. Όσοι έχουν επισκεφτεί την Βιέννη, ίσως να θυμούνται το ζαχαρολαστείο απέναντι από τον Άγιο Στέφανο ,στην καρδιά της παλιάς πόλης. Ένα από τα σαράντα πλέον ζαχαροπλαστεία και καφενεία όχι μόνο στην Βιέννη αλλά και σε άλλες πόλεις της Αυστρίας, Γερμανίας και πλέον στο αεροδρόμιο του Αμπου-Ντάμπι.
Όταν το 1913 ο Γιόζεφ Προύζεκ αγόραζε το πρώτο του ζαχαροπλαστείο στο ένατο διαμέρισμα της Βιέννης σίγουρα δεν φανταζόταν, ότι 113 χρόνια μετά το έργο του όχι μόνο θα το συνέχιζε ο δισέγγονός του Ντόμινικ αλλά και θα το επέκτεινε εκτός Αυστρίας προβάλλοντας στο εξωτερικό μια βιεννέζικη παράδοση που όλοι ξέρουν και αγαπούν: τα βιεννέζικα γλυκά και την ατμόσφαιρα των βιεννέζικων καφενείων.
Ένα επίτευγμα που του αναγνωρίζουν όλοι οι γνώστες του κλάδου. Ήδη ο Γιόζεφ εδραίωνε τη φήμη αρχικά του ζαχαροπλαστείου και αργότερα και καφενείου σε μία πόλη που φημιζόταν από την εποχή του αυτοκράτορα Φραγκίσκου-Ιωσήφ για τα γλυκά και ζαχαροπλαστεία υψηλής ποιότητας, τα λεγόμενα K&K όπως το Ντέμελ (Demel) ή Λάντμαν (Landtmann) .
Τέσσερις γενιές
Το πιστεύω του ήταν πάντα: «Προιόντα πολυτέλειας όπως ο καφές και οι τούρτες πρέπει να είναι προσιτά για όλους». Αυτό ακολουθείται μέχρι τώρα, τέσσερις γενιές μετά. Ο κάθε πελάτης μπορεί με ένα μόνο ευρώ να πιεί τον καφέ ριστρέττο του στο μπαρ του AIDA.
Παράδοση που ξεκίνησε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο όταν ο Γιόζεφ και ο γιος του Φέλιξ γυρίζοντας από την Ιταλία είχαν στις αποσκευές τους μία εσπρέσσο μηχανή: το ζαχαροπλαστείο AIDA μετατράπηκε στο πρώτο ζαχαραπλαστείο και καφενείο της κεντρικής Ευρώπης.
Το μυστικό της επιτυχίας ήταν και παραμένει η προσαρμοστικότητα στην επικαιρότητα. Κάτα την διάρκεια της κατάληψης της Βιέννης από τους συμμάχους μετά την λήξη του πολέμου παρασκεύαζε το AIDA τούρτες για τους Ρώσσους και ντόναντς και παγωτά για τους Αμερικάνους. Ο Ντόμινικ, δημιουργικός και πρωτοπόρος σαν τον προπάππου του χρησιμοποιεί πλέον όλες τις μοντέρνες εκδοχές διαφήμισης και επέκτασης όπως το Tik Tok ή το Instagram.
Τέσσερις γενιές καταφέρνουν έναν δύσκολο συνδυασμό: αυτόν της παράδοσης όπως τα γλυκά υψηλής ποιότητας – όλα γίνονται στο χέρι από τοπικά υλικά μέσα στην Βιέννη, τα ζαχαροπλαστεία παραμένουν όλα ροζ από το όνομα της προγιαγιάς Ρόζας και οι υπάλληλοι δουλεύουν στην εταιρεία μέχρι να συνταξιοδοτηθούν και αυτόν της μοντερνοποίησης όπως καινούργιες γεύσεις, γλυκά «βίγκαν» ή ακόμα και καινούργιες ομάδες πελατών.
Η ισορροπία
Αυτόν τον συνδυασμό εξισορροπούν και οι διαφορετικές γενιές που διοικούν την εταιρεία. Ο πατέρας Μίχαελ είναι υπεύθυνος για την παραγωγή και την συνέχεια της παράδοσης ενώ ο γιος Ντόμινικ καινοτομεί και προσαρμόζει την εταιρεία σε έναν κόσμο που συνέχεια εξελίσσεται.
«Ο πατέρας μου έμαθε τα πάντα από τον πατέρα του και αυτό κάνει και με μένα. Όπως για παράδειγμα την διοίκηση και αντιμετώπιση του προσωπικού, κάτι πολύ σημαντικό για την εταιρεία μας. Έχουμε 400 υπαλλήλους και ο πατέρας μου τους γνωρίζει όλους με το όνομά τους ακόμα και τα παιδιά τους», τονίζει ο Ντόμινικ σε μία συνέντευξη στην αυστριακή εφημερίδα Kurier.
«Ο γιος μου μου δίδαξε ότι δεν χρειάζεται να λύνουμε όλα τα προβλήματα σπασμωδικά. Μπορούμε να τα αντιμετωπίσουμε με ελαφρότητα και ανέχεια. Μερικές φορές μάλιστα λύνονται από μόνα τους. Πολύ σημαντικό μάθημα αυτό για μένα» απαντάει στην ίδια συνέντευξη ο πατέρας.
Έτσι τα διευθύνοντα στελέχοι της AIDA δεν είναι μόνο πατέρας και γιος αλλά και συνεργάτες: συζητούν και επεξεργάζονται μαζί όλα τα θέματα που αφορούν την εταιρεία από τον κατάλογο των γλυκών μέχρι την στρατηγική ανάπτυξης και επέκτασης. Ακόμα και η σύζυγος του Μίχαελ και μήτερα του Ντόμινικ ασχολείται με την εταιρεία. Είναι υπεύθυνη για το προσωπικό και τον επανασχεδιασμό.
Το AIDA παραμένει ένα λαμπρό παράδειγμα μιας λειτουργικής οικογενειακής επιχείρησης και μιας πετυχημένης διαδοχικότητας που ξεπέρασε σίγουρα κάθε προσδοκία του ιδρυτή της Γιόζεφ που ονόμασε τον περασμένο αιώνα το ζαχαροπλαστείο του AIDA όχι μόνο γιατί λάτρευε την Όπερα και συγκεκριμένα τον Βέρντι αλλά και γιατί ξεκίναγε με «Α» και έτσι θα έρχοταν στην αρχή κάθε λίστας.
Σίγουρα δεν θα φαντάζοταν τότε ότι το AIDA θα ερχόταν και στην κορυφή κάθε λίστας παραδειγματικής διαδοχικότητας και χαρισματικής συνεργασίας πολλαπλών γενεών.
*Ψυχολόγος στη Βιέννη
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
