Η «πράσινη μετάβαση» έχει αναδειχθεί στο κυρίαρχο πολιτικό και οικονομικό αφήγημα της εποχής μας.
Επενδύσεις, δείκτες ESG, ενεργειακά έργα, νέα χρηματοδοτικά εργαλεία και τεχνολογικές λύσεις προβάλλονται ως η απάντηση στην οικολογική κρίση. Κι όμως, όσο πολλαπλασιάζονται τα σχέδια και οι στρατηγικές, τόσο γίνεται φανερό ότι κάτι ουσιώδες λείπει. Το πρόβλημα δεν είναι πρωτίστως τεχνικό. Είναι βαθιά φιλοσοφικό και πολιτικό. Είναι, τελικά, κρίση μέτρου.
Σε αυτό το σημείο επιστρέφει μια φωνή από το βάθος του χρόνου: ο Ιπποκρατης. Όχι ως ιστορικό σύμβολο ή πολιτισμικό άλλοθι, αλλά ως αυστηρός και επίκαιρος κριτής του σύγχρονου μοντέλου ανάπτυξης. Ο Ιπποκράτης ήταν ο πρώτος που συνέδεσε ρητά την υγεία του ανθρώπου με το περιβάλλον του: τον τόπο, το νερό, τον αέρα, την τροφή, τον τρόπο ζωής. Με σύγχρονους όρους, διατύπωσε μια αλήθεια που εξακολουθεί να μας ενοχλεί: δεν υπάρχει ευημερία έξω από το οικοσύστημα.
Η σύγχρονη οικονομία, ωστόσο, οικοδομήθηκε πάνω στην αντίθετη παραδοχή. Αντιμετώπισε τη φύση ως ανεξάντλητο απόθεμα και την υγεία ως παράπλευρο κόστος. Η γεωργία βιομηχανοποιήθηκε, η τροφή αποσυνδέθηκε από τη γη, τα εδάφη φτωχαίνουν, τα νερά εξαντλούνται και η δημόσια υγεία επιβαρύνεται. Όλα αυτά βαφτίστηκαν «ανάπτυξη». Για δεκαετίες, η πρόοδος μετρήθηκε σε όγκους παραγωγής, σε ρυθμούς μεγέθυνσης και σε βραχυπρόθεσμα κέρδη, χωρίς να συνυπολογιστεί το κόστος που μεταφερόταν στο περιβάλλον και στις επόμενες γενιές.
Όχι απλή τεχνολογική διόρθωση
Η πράσινη μετάβαση, όπως συχνά σχεδιάζεται σήμερα, κινδυνεύει να περιοριστεί σε μια τεχνολογική διόρθωση του ίδιου προβλήματος. Αλλάζουμε καύσιμα, αλλά όχι νοοτροπία. Μειώνουμε εκπομπές, αλλά δεν επανεξετάζουμε ουσιαστικά τι και πώς παράγουμε και καταναλώνουμε. Χωρίς αλλαγή φιλοσοφίας, η μετάβαση παραμένει επιφανειακή και γι’ αυτό εύθραυστη.
Το αγροδιατροφικό σύστημα αποκαλύπτει πιο καθαρά αυτή την αντίφαση. Παράγουμε μεγαλύτερους όγκους, αλλά χαμηλότερης θρεπτικής αξίας τρόφιμα. Εξαντλούμε το έδαφος, υποβαθμίζουμε τη βιοποικιλότητα και στη συνέχεια πληρώνουμε το τίμημα μέσα από χρόνιες ασθένειες, περιβαλλοντικές κρίσεις και αυξανόμενα κόστη υγείας. Αυτό δεν είναι πράσινη μετάβαση,είναι μετακύλιση κόστους στο μέλλον.
Η Ιπποκρατική σκέψη θέτει ένα πολιτικά άβολο, αλλά αναγκαίο ερώτημα: ανάπτυξη για ποιον και με ποιο τίμημα; Διότι αν η ανάπτυξη υπονομεύει τα ίδια τα θεμέλια της ζωής, τότε δεν είναι πρόοδος αλλά αυτοϋπονόμευση. Ο Ιπποκράτης μας υπενθυμίζει ότι η φύση δεν «διορθώνεται» αφού καταστραφεί. Προλαμβάνεται. Και ότι η υγεία,ατομική και συλλογική,δεν αποκαθίσταται μόνο με παρεμβάσεις, αλλά με αρμονία.
«Άρρωστος πλανήτης»
Σήμερα μιλάμε, και σωστά, για μακροζωία. Όμως δεν μπορεί να υπάρξει υγιής γήρανση σε έναν άρρωστο πλανήτη. Δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη οικονομία χωρίς οικολογική ηθική. Και δεν μπορεί να υπάρξει πράσινη μετάβαση χωρίς επιστροφή στο μέτρο: στο μέτρο της φύσης, της κοινωνίας, του ανθρώπου.
Ίσως, τελικά, η πιο ριζοσπαστική πολιτική πράξη της εποχής μας να μην είναι ένα ακόμη χρηματοδοτικό εργαλείο ή μια νέα τεχνολογία, αλλά η επιστροφή στο αυτονόητο: ότι η οικονομία οφείλει να υπηρετεί τη ζωή και όχι το αντίστροφο. Ότι η πρδεν μετριέται μόνο σε αριθμούς, αλλά σε ποιότητα ζωής, υγεία και κοινό καλό.
Η Χωρίς αυτή τη σοφία,χωρίς τον Ιπποκράτη στο τραπέζι των αποφάσεων,η πράσινη μετάβαση θα παραμείνει ένα ισχυρό σύνθημα, αλλά μια ατελής λύση. Με αυτήν, όμως, μπορεί να γίνει κάτι πολύ περισσότερο: μια νέα συμφωνία του ανθρώπου με τη φύση και με το μέλλον του.
Καλή Χρονιά 2026.
Όλα με μέτρο.
*Founder SYMBEEOSIS
Founder APIVITA
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
