Η σύγκρουση του Ε/Γ-Ο/Γ «ΕΛΥΡΟΣ» με το Φ/Γ-Ο/Γ «ΙΩΣΗΦ» στη Σούδα υπενθυμίζει ότι η ασφάλεια της θαλάσσιας κυκλοφορίας απαιτεί κυρίως πρόληψη και όχι εκ των υστέρων καταλογισμό ευθυνών.
Οι πλοίαρχοι και τα πληρώματα εργάζονται συχνά υπό συνθήκες έντονης πίεσης και κόπωσης, όπου το ανθρώπινο λάθος δεν μπορεί να αποκλειστεί.
Πηγές του Λιμενικού Σώματος που μίλησαν στη «Ν» ανέφεραν ότι σε μια χώρα με εκατοντάδες λιμάνια, έντονη ακτοπλοϊκή δραστηριότητα και θαλάσσιους διαδρόμους από τους οποίους διέρχονται εμπορικά πλοία προς τη Μαύρη Θάλασσα, τα ουκρανικά λιμάνια και τη Διώρυγα του Σουέζ, η ανάγκη για ένα σύγχρονο και ολοκληρωμένο Vessel Traffic Monitoring and Information System (VTMIS), δηλαδή Σύστημα Παρακολούθησης και διαχείρισης της Κυκλοφορίας Πλοίων και Ανταλλαγής Πληροφοριών, είναι πλέον επιτακτική.
Πρόκειται για ένα ευρύτερο και ολοκληρωμένο σύστημα, το οποίο δεν περιορίζεται στην απλή απεικόνιση της θέσης των πλοίων, όπως κάνει αυτή τη στιγμή το υφιστάμενο δίκτυο VTS, αλλά συλλέγει και επεξεργάζεται δεδομένα για την πορεία, την ταχύτητα και τον προορισμό τους, περιορίζοντας τον κίνδυνο ανθρώπινου λάθους.
Πώς λειτουργεί
Μπορεί με άμεσο τρόπο να εντοπίζει έγκαιρα επικίνδυνες προσεγγίσεις ή πιθανές πορείες σύγκρουσης και να υποστηρίζει την άμεση προειδοποίηση των πλοιάρχων και των αρμόδιων λιμενικών αρχών.
Η καθυστέρηση της απόκτησής του γεννά εύλογα ερωτήματα για το επίπεδο ετοιμότητας της πολιτείας, την ώρα που η πρόληψη μιας σύγκρουσης μπορεί να κρίνει την ασφάλεια εκατοντάδων επιβατών και μελών πληρώματος.
Έως σήμερα, το υφιστάμενο δίκτυο VTS, που αυτή τη στιγμή λειτουργεί σε τοπικό επίπεδο, έχει τη δυνατότητα να παρακολουθεί μόνο τη θαλάσσια κυκλοφορία σε συγκεκριμένες περιοχές ευθύνης, χωρίς να προειδοποιεί και να παρεμβαίνει.
Το συγκεκριμένο δίκτυο περιλαμβάνει πέντε κέντρα VTS, στον Πειραιά, στη Ραφήνα, στην Πάτρα, στην Κέρκυρα και στην Αλεξανδρούπολη, καθώς και περιφερειακούς σταθμούς RTS στο Αντίρριο, στην Ηγουμενίτσα και στο Λαύριο.
Το VTMIS έρχεται να συνδέσει τα επιμέρους αυτά κέντρα και να δημιουργήσει μια ενιαία, ευρύτερη εικόνα της θαλάσσιας κυκλοφορίας σε εθνικό επίπεδο.
Η επέκταση και η αναβάθμιση του Εθνικού VTMIS παραμένει σε εκκρεμότητα. Ο σχετικός διαγωνισμός που προκηρύχθηκε το 2022 καθυστέρησε, λόγω προσφυγών και δικαστικών εμπλοκών.
Η αρχική διαδικασία, ύψους 49 εκατ. ευρώ, ματαιώθηκε το 2025 και το υπουργείο Ναυτιλίας προχώρησε στην προετοιμασία νέου, χωρίς να είναι ακόμη σαφές σε ποιο ακριβώς στάδιο βρίσκεται σήμερα.
Τη σημασία ενός σύγχρονου και αποτελεσματικού συστήματος διαχείρισης της θαλάσσιας κυκλοφορίας είχε αναδείξει με δραματικό τρόπο και η σύγκρουση του ναρκοθηρευτικού «Καλλιστώ» με το containership «Maersk Launceston», στις 27 Οκτωβρίου 2020, έξω από το λιμάνι του Πειραιά, όπου από θαύμα δεν θρηνήσαμε την απώλεια δεκάδων ψυχών.
Από τη σύγκρουση αποκόπηκε η πρύμνη του πολεμικού πλοίου, στο οποίο επέβαιναν 27 άτομα, μέλη του πληρώματος. Τραυματίστηκαν ελαφρά δύο, ενώ όλοι περισυνελέγησαν και μεταφέρθηκαν με ασφάλεια στη στεριά.
Το περιστατικό ανέδειξε την ανάγκη για συστήματα που θα παρέχουν έγκαιρη εικόνα της κυκλοφορίας, αυτοματοποιημένες προειδοποιήσεις κινδύνου και καλύτερο συντονισμό μεταξύ πλοίων και αρμόδιων υπηρεσιών.
Η αναβάθμιση του Εθνικού Συστήματος VTMIS αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα, λόγω της θέσης της Ελλάδας πάνω σε δύο σημαντικούς διεθνείς θαλάσσιους διαδρόμους.
Μέσω του Αιγαίου, κινούνται εμπορικά πλοία που κατευθύνονται προς τα Στενά των Δαρδανελίων, τον Βόσπορο, τη Μαύρη Θάλασσα και τα ουκρανικά λιμάνια, αλλά και πλοία που ακολουθούν την αντίστροφη πορεία προς τη Μεσόγειο.
Παράλληλα, στο νότιο Αιγαίο και στις θαλάσσιες περιοχές γύρω από την Κρήτη κινούνται πλοία με κατεύθυνση την Ανατολική Μεσόγειο και τη Διώρυγα του Σουέζ, τον βασικότερο σύντομο θαλάσσιο δρόμο μεταξύ Ευρώπης και Ασίας.
Σύνθετο περιβάλλον
Μέσα σε αυτό το πυκνό και σύνθετο περιβάλλον συνυπάρχουν δεξαμενόπλοια, containerships, πλοία μεταφοράς χύδην φορτίου και οχηματαγωγά με την ιδιαίτερα αυξημένη ακτοπλοϊκή κίνηση μεταξύ των ελληνικών νησιών.
Ένα ολοκληρωμένο VTMIS μπορεί να συγκεντρώνει δεδομένα για τη θέση, την ταχύτητα, την πορεία, τον προορισμό και το φορτίο των πλοίων, να εντοπίζει ασυνήθιστες μεταβολές στην κίνησή τους και να παρέχει στις αρμόδιες αρχές μια ενιαία εικόνα της θαλάσσιας κυκλοφορίας.
Μέσω της διασύνδεσης με τα τοπικά Κέντρα VTS και ευρωπαϊκά συστήματα, όπως το SafeSeaNet, ενισχύεται η έγκαιρη αναγνώριση επικίνδυνων καταστάσεων και η δυνατότητα συντονισμένης αντίδρασης σε περίπτωση σύγκρουσης, μηχανικής βλάβης, ρύπανσης ή άλλου ναυτικού συμβάντος.
Η ανάγκη, επομένως, δεν αφορά μόνο την παρακολούθηση των πλοίων μέσα σε ένα συγκεκριμένο λιμάνι. Αφορά τη δημιουργία μιας ευρύτερης και συνεχούς εικόνας για την κίνηση σε κρίσιμες περιοχές του Αιγαίου, όπου διασταυρώνονται οι πορείες της ελληνικής ακτοπλοΐας με διεθνείς εμπορικές γραμμές προς τη Μαύρη Θάλασσα και το Σουέζ.
Το VTMIS δεν υποκαθιστά την ευθύνη των πλοιάρχων ούτε τους διεθνείς κανόνες αποφυγής συγκρούσεων, αλλά προσφέρει στις λιμενικές αρχές και στα Κέντρα VTS τα δεδομένα που απαιτούνται για έγκαιρες και άμεσες προειδοποιήσεις, καλύτερο συντονισμό και αποτελεσματικότερη προστασία επιβατών, πληρωμάτων και θαλάσσιου περιβάλλοντος.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
