Η πρώτη χρονιά εφαρμογής του FuelEU Maritime δείχνει ότι η ναυτιλία προσαρμόζεται γρήγορα στα νέα δεδομένα.
Ήδη έχουν εγκριθεί περισσότερες από 13.000 εκθέσεις εκπομπών, με το 90% των πλοίων να κλείνει με θετικό περιβαλλοντικό ισολογισμό (πλεόνασμα συμμόρφωσης).
Όμως, παρά τη θετική αυτή εικόνα, σχεδόν τέσσερα στα δέκα πλοία εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν αυξημένο ρίσκο.
Η ανεξάρτητη αποτίμηση της πλατφόρμας KICKSTER πάνω στον ευρωπαϊκό στόλο EU MRV
επιχειρεί να δώσει μια πρώτη «ακτινογραφία» της αγοράς.
Ο στόλος EU MRV (Monitoring, Reporting, Verification) περιλαμβάνει τα εμπορικά πλοία που είναι υποχρεωμένα να παρακολουθούν, να αναφέρουν και να επαληθεύουν τις εκπομπές τους όταν εκτελούν ταξίδια από, προς ή μεταξύ λιμανιών του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.
Στην πράξη, ο κανονισμός εφαρμόζεται σε πλοία άνω των 5.000 κόρων ολικής χωρητικότητας (GT), ενώ οι ναυτιλιακές εταιρείες υποχρεούνται να αποδεικνύουν σε ετήσια βάση ότι η ενέργεια που χρησιμοποιούν τα πλοία τους συμμορφώνεται με τα προβλεπόμενα όρια έντασης εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, τα οποία γίνονται σταδιακά αυστηρότερα τα επόμενα χρόνια.
Η διαδικασία είναι αυστηρή, με κάθε πλοίο να πρέπει να καταγράφει την κατανάλωση καυσίμου, την απόσταση που διανύει, τον χρόνο στη θάλασσα και το μεταφερόμενο φορτίο.
Στη συνέχεια υποβάλλεται ετήσια έκθεση εκπομπών, η οποία επαληθεύεται από ανεξάρτητους διαπιστευμένους φορείς.
Τα στοιχεία αυτά έχουν πλέον άμεση οικονομική σημασία, καθώς συνδέονται και με το EU ETS, δηλαδή το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών.
Οι εκθέσεις
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η KICKSTER από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την EMSA, στην πρώτη περίοδο εφαρμογής επαληθεύθηκαν πάνω από 13.000 FuelEU Maritime
reports μεταξύ Ιανουαρίου και Μαρτίου 2026.
Παράλληλα, περισσότερες από 12.000 εκθέσεις υπολοίπου συμμόρφωσης (compliance balance reports), που αντιστοιχούν σε πάνω από το 90% του στόλου, κρίθηκαν ικανοποιητικές, ενώ περίπου το 90% των πλοίων έκανε χρήση του μηχανισμού pooling.
Αυτό είναι ίσως το πρώτο μεγάλο συμπέρασμα. Η συμμόρφωση δεν είναι πλέον μόνο υπόθεση κάθε πλοίου ξεχωριστά, καθώς μέσω του pooling, πλοία ή εταιρείες με πλεόνασμα συμμόρφωσης μπορούν να εξισορροπήσουν ελλείμματα άλλων πλοίων.
Έτσι, ένα πιο αποδοτικό πλοίο μπορεί να βοηθήσει ένα λιγότερο αποδοτικό μέσα στο ίδιο ή σε συνεργαζόμενο σχήμα.
Η KICKSTER σημειώνει ότι το pooling βρέθηκε από την πρώτη κιόλας χρονιά στο κέντρο της στρατηγικής συμμόρφωσης.
Η ανάλυση βασίστηκε στο δημόσιο EU MRV dataset, καθώς τα επίσημα στοιχεία FuelEU δεν περιλαμβάνονται στα MRV δεδομένα.
Για τον λόγο αυτό, η KICKSTER ανέπτυξε έναν δείκτη FuelEU Readiness Proxy, δηλαδή έναν αναλυτικό δείκτη σχετικής ετοιμότητας.
Ο δείκτης συνδυάζει δύο βασικά στοιχεία: την τεχνική αποδοτικότητα του πλοίου μέσω των κανονισμών EEXI, με στάθμιση 40%, και την επιχειρησιακή ένταση εκπομπών CO2eq ανά μεταφορικό έργο, με στάθμιση 60%.
Με απλά λόγια, δεν εξετάζεται μόνο αν ένα πλοίο είναι τεχνικά αποδοτικό, αλλά και πώς λειτουργεί στην πράξη.
Η «ακτινογραφία» κάλυψε 8.973 πλοία. Από αυτά, 3.620 πλοία (40,3%) κατατάχθηκαν στην κατηγορία «εκτιμώμενο πλεόνασμα», δηλαδή εμφανίζουν χαρακτηριστικά που συνδέονται με χαμηλότερο σχετικό ρίσκο συμμόρφωσης. Άλλα 1.721 πλοία (19,2%) βρίσκονται «κοντά σε ισορροπία».
Στον αντίποδα, 2.036 πλοία (22,7%) κατατάχθηκαν στην κατηγορία «μικρό έλλειμμα», ενώ 1.596 πλοία (17,8%) σε «μεγάλο έλλειμμα».
Συνολικά, 3.632 πλοία, δηλαδή 40,5% του δείγματος, εμφανίζουν αυξημένο ρίσκο.
Ωστόσο, οι κατηγορίες αυτές δεν σημαίνουν ότι τα συγκεκριμένα πλοία δεν συμμορφώνονται κανονιστικά.
Πρόκειται για αναλυτική ταξινόμηση βάσει δημόσιων δεδομένων, ενώ η πραγματική συμμόρφωση υπολογίζεται με βάση τον Κανονισμό EU 2023/1805, τα επαληθευμένα στοιχεία και τους επίσημους μηχανισμούς συμμόρφωσης.
Το δεύτερο μεγάλο συμπέρασμα είναι ότι η τεχνική αποδοτικότητα παραμένει σημαντική, αλλά δεν αρκεί. Η KICKSTER εντόπισε θετική, αλλά όχι πλήρη, σχέση μεταξύ EEXI και επιχειρησιακής επίδοσης.
Αυτό σημαίνει ότι ένα σύγχρονο ή ενεργειακά αποδοτικό πλοίο δεν είναι αυτομάτως «ασφαλές» από πλευράς FuelEU. Ρόλο παίζουν η ταχύτητα, τα ταξίδια, το καύσιμο, η απασχόληση, η διαχείριση του στόλου και η χρήση εργαλείων όπως το pooling.
Όπως τονίζεται χαρακτηριστικά, η πρώτη εικόνα του FuelEU Maritime είναι διπλή. Από τη μία πλευρά, η πλειονότητα του στόλου φαίνεται να έχει μπει έγκαιρα στη νέα διαδικασία.
Από την άλλη, όμως, ένα σημαντικό μέρος των πλοίων θα χρειαστεί πιο ενεργή στρατηγική συμμόρφωσης, καθώς το 2025 ήταν η χρονιά της προσαρμογής.
Η πρόταση για το νέο EU ETS
Πριν από λίγες ημέρες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τη νέα πρότασή της για την αναθεώρηση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (EU ETS), με τους Ευρωπαίους εφοπλιστές να υποδέχονται θετικά ορισμένες βασικές προβλέψεις, επισημαίνοντας όμως ότι απαιτούνται σημαντικές βελτιώσεις ώστε η ευρωπαϊκή ναυτιλία να διατηρήσει την ανταγωνιστικότητά της.
Εκτός των άλλων, στα θετικά της πρότασης -σύμφωνα με την ECSA- περιλαμβάνεται ακόμη η απλούστευση των διαδικασιών υποβολής στοιχείων μεταξύ του EU ETS και του FuelEU Maritime, καθώς και η διασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού για τις ευρωπαϊκές υπεράκτιες δραστηριότητες.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
