Όταν ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι «η συμφωνία ολοκληρώθηκε» και κάλεσε τον κόσμο να αφήσει «το πετρέλαιο να ρεύσει ξανά», οι αγορές αντέδρασαν σαν να είχε λυθεί το μεγαλύτερο ενεργειακό πρόβλημα του πλανήτη.
Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.
Τα Στενά του Ορμούζ, από όπου πριν από τον πόλεμο περνούσε περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, δεν ανοίγουν με το πάτημα ενός κουμπιού. Ακόμη και αν η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν υπογραφεί κανονικά την Παρασκευή στην Ελβετία και εφαρμοστεί χωρίς εμπόδια, θα χρειαστούν μήνες για να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των ναυτιλιακών εταιρειών και πιθανότατα χρόνια για να αποκατασταθούν πλήρως τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου.
Τα πρώτα 15 εικοσιτετράωρα: Η «απελευθέρωση» 118 δεξαμενόπλοιων
Το πρώτο κύμα κίνησης θα είναι εντυπωσιακό. Σύμφωνα με την Kpler, περίπου 118 πλήρως φορτωμένα δεξαμενόπλοια παραμένουν εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο. Εφόσον ενεργοποιηθεί η συμφωνία, τα πλοία αυτά θα είναι τα πρώτα που θα διασχίσουν το Ορμούζ.
Μέσα σε περίπου 15 ημέρες θα μπορούσε να εκδηλωθεί ένα πραγματικό κύμα εξόδου φορτίων προς την Ασία, την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Όμως οι αναλυτές προειδοποιούν ότι αυτή η αύξηση δεν θα αποτελεί ένδειξη επιστροφής στην κανονικότητα. Πρόκειται απλώς για την εκκαθάριση ενός τεράστιου μποτιλιαρίσματος που δημιουργήθηκε από τον πόλεμο.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πόσα πλοία θα φύγουν, αλλά πόσα θα τολμήσουν να επιστρέψουν.
Οι πλοιοκτήτες εξακολουθούν να φοβούνται
Πριν από τον πόλεμο περίπου 100 πλοία περνούσαν καθημερινά από το Ορμούζ.
Η Kpler εκτιμά ότι μέσα στον πρώτο μήνα από την εφαρμογή της συμφωνίας οι διελεύσεις δύσκολα θα ξεπεράσουν τις 40 ημερησίως.
Ακόμη και τότε, τα περισσότερα θα είναι πλοία που βρίσκονται ήδη στην περιοχή.
Πολλοί πλοιοκτήτες περιμένουν να δουν αν οι πρώτες διελεύσεις πραγματοποιηθούν χωρίς επιθέσεις, σαμποτάζ ή ναρκοπέδια.
«Θα περιμένουν να δουν αν τα πλοία περνούν με ασφάλεια», εξηγούν οι αναλυτές της Kpler. Μόνο τότε θα αρχίσουν να επιστρέφουν σταδιακά στον Κόλπο.
Το μεγάλο αγκάθι λέγεται νάρκες
Εδώ βρίσκεται ίσως ο μεγαλύτερος κίνδυνος. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει υποβαθμίσει δημοσίως το πρόβλημα, όμως ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο είχε δηλώσει στο Κογκρέσο ότι το Ιράν ναρκοθέτησε μεγάλα τμήματα των Στενών.
Ο διεθνής ναυτιλιακός οργανισμός BIMCO προειδοποιεί ότι η περιοχή εξακολουθεί να θεωρείται «υψηλού κινδύνου».
Με απλά λόγια, ακόμη και αν υπάρξει ειρήνη στα χαρτιά, οι ασφαλιστικές εταιρείες και οι ναυτιλιακές θέλουν πρώτα να δουν αποδείξεις ότι η θαλάσσια οδός είναι πραγματικά ασφαλής.
Και αυτό δεν γίνεται από τη μία ημέρα στην άλλη.
Οι ασφαλιστικές χρεώσεις παραμένουν 10 φορές υψηλότερες
Η ασφάλιση ενός δεξαμενόπλοιου που περνά από το Ορμούζ κοστίζει σήμερα περίπου δέκα φορές περισσότερο από ό,τι πριν από τον πόλεμο.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι αμέσως μετά την υπογραφή της συμφωνίας τα ασφάλιστρα θα αρχίσουν να υποχωρούν.
Ωστόσο, για να επιστρέψουν στα προπολεμικά επίπεδα ίσως χρειαστούν τρεις έως έξι μήνες.
Οι ασφαλιστές ζητούν κάτι πολύ συγκεκριμένο: εκατοντάδες διελεύσεις χωρίς κανένα περιστατικό.
Όχι 20 ή 30 πλοία ημερησίως, αλλά επιστροφή σε ροές κοντά στα 100 πλοία την ημέρα.
Το πετρέλαιο δεν λείπει μόνο από την αγορά – λείπει και από τις αποθήκες
Ακόμη και αν αύριο ανοίξει πλήρως το Ορμούζ, η αγορά πετρελαίου έχει μπροστά της ένα δεύτερο πρόβλημα.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου χάθηκαν, σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, από 1 έως 1,5 δισεκατομμύριο βαρέλια πετρελαίου λόγω μειωμένης παραγωγής, διαταραχών στις μεταφορές και περιορισμών στις εξαγωγές.
Το κενό αυτό καλύφθηκε εν μέρει από τα στρατηγικά αποθέματα των μεγάλων οικονομιών.
Μόνο οι ΗΠΑ απελευθέρωσαν 172 εκατομμύρια βαρέλια από το Στρατηγικό Απόθεμα Πετρελαίου, ενώ συνολικά τα μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας διοχέτευσαν περίπου 400 εκατομμύρια βαρέλια στην αγορά. Τώρα όλα αυτά τα αποθέματα πρέπει να ξαναγεμίσουν.
Η Σαουδική Αραβία ετοιμάζεται να ανοίξει τις κάνουλες
Η επόμενη πράξη θα παιχτεί στον ΟΠΕΚ+. Η Σαουδική Αραβία και οι υπόλοιπες πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου είχαν αναγκαστεί να περιορίσουν την παραγωγή τους εξαιτίας του κλεισίματος του Ορμούζ και της αδυναμίας εξαγωγών.
Με την επαναλειτουργία των Στενών, οι αναλυτές εκτιμούν ότι θα κινηθούν πολύ γρήγορα προς τη μέγιστη παραγωγική τους ικανότητα.
Ο στόχος είναι διπλός: να αναπληρωθούν τα παγκόσμια αποθέματα και να περιοριστούν οι τιμές του πετρελαίου.
Θα πέσει το πετρέλαιο «σαν πέτρα»;
Ο Τραμπ έχει υποσχεθεί ότι οι τιμές θα πέσουν γρήγορα «σαν πέτρα». Οι αναλυτές δεν είναι τόσο βέβαιοι.
Το Brent μπορεί να έχει υποχωρήσει αισθητά από τα υψηλά του πολέμου, όμως εξακολουθεί να κινείται περίπου 15% υψηλότερα από τα επίπεδα πριν από τη σύγκρουση.
Η αγορά θεωρεί πιθανή μια σταδιακή αποκλιμάκωση προς τα 60 δολάρια το βαρέλι, αλλά μόνο υπό μία βασική προϋπόθεση: να υπάρξει για πολλούς μήνες αδιάλειπτη ροή πετρελαίου χωρίς καμία νέα κρίση στον Περσικό Κόλπο.
Και ακόμη και τότε, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι θα χρειαστεί τουλάχιστον ένας χρόνος για να επιστρέψουν τα παγκόσμια αποθέματα σε επίπεδα που θα επέτρεπαν πραγματικά φθηνό πετρέλαιο.
Η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν, λοιπόν, μπορεί να άνοιξε την πόρτα. Όμως το πέρασμα προς την πλήρη αποκατάσταση της σημαντικότερης ενεργειακής αρτηρίας του πλανήτη μόλις ξεκινά. Και η αγορά γνωρίζει ότι ανάμεσα στην υπογραφή μιας συμφωνίας και στην πραγματική επιστροφή στην κανονικότητα μεσολαβεί συνήθως πολύ περισσότερος χρόνος απ’ όσο θα ήθελαν οι πολιτικοί.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
