Στη Σκανδιναβία οι παιδικές χαρές δεν είναι αποστειρωμένοι χώροι χωρίς κινδύνους. Είναι πεδία όπου τα παιδιά σκαρφαλώνουν σε δέντρα, ανάβουν φωτιές, χρησιμοποιούν εργαλεία και μαθαίνουν να αναλαμβάνουν ευθύνη για τον εαυτό τους.
Μια φιλοσοφία που ξενίζει πολλούς, αλλά υποστηρίζεται ολοένα και περισσότερο από την επιστήμη.
Ένα παιδί οκτώ ετών κρατά ένα μαχαίρι και σκαλίζει ένα κομμάτι ξύλο. Δίπλα του, μια παρέα ανάβει φωτιά για να ψήσει ψωμί, ενώ λίγο πιο πέρα κάποιοι σκαρφαλώνουν στα δέντρα και άλλοι κάνουν ποδήλατο μέσα στις λάσπες.
Όχι, δεν πρόκειται για κάποια κατασκήνωση επιβίωσης. Όπως περιγράφει σε ρεπορτάζ του ο Economist, είναι συνηθισμένη παιδική χαρά στην Κοπεγχάγη της Δανίας. Στο πάρκο Valbyparken, που έχει δημιουργηθεί πάνω σε έναν παλιό σκουπιδότοπο, οι υπεύθυνοι όχι μόνο επιτρέπουν στα παιδιά να χρησιμοποιούν μαχαίρια, τσεκούρια και εξοπλισμό για άναμμα φωτιάς, αλλά τα ενθαρρύνουν να εξερευνήσουν, να λερωθούν, να αποτύχουν και –γιατί όχι– να αποκτήσουν και μερικές γρατζουνιές.
Ο κίνδυνος δεν είναι εχθρός
Για πολλές χώρες αυτή η εικόνα θα θεωρούνταν αδιανόητη. Τα τελευταία χρόνια οι παιδικές χαρές έχουν μετατραπεί σε αποστειρωμένους χώρους. Το χώμα αντικαταστάθηκε από ελαστικά δάπεδα, τα δέντρα κόπηκαν, οι επικίνδυνες κατασκευές εξαφανίστηκαν και στη θέση τους μπήκαν τυποποιημένες κούνιες, τσουλήθρες και παιχνίδια σχεδιασμένα ώστε να μην μπορεί να συμβεί σχεδόν τίποτα.
Στη Σκανδιναβία, όμως, η λογική είναι διαφορετική. «Τα παιδιά πρέπει να είναι εκείνα που προσέχουν κάθε τους βήμα. Πρέπει να μάθουν να είναι υπεύθυνα για τη δική τους ασφάλεια», λέει η Χέλε Νέμπελονγκ, η αρχιτέκτονας τοπίου που σχεδίασε το πάρκο.
Επιδημία γονεϊκού άγχους
Η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου της Βρετανικής Κολομβίας, Μαριάνα Μπρουσόνι, μιλά πλέον για μια «επιδημία γονεϊκού άγχους». Οι σημερινοί γονείς, εξηγεί στον Economist, παρακολουθούν συνεχώς τα παιδιά τους, οργανώνουν κάθε λεπτό της ημέρας τους και προσπαθούν να εξαφανίσουν κάθε πιθανό κίνδυνο.
Το αποτέλεσμα είναι ότι τα παιδιά έχουν όλο και λιγότερο χρόνο για ελεύθερο παιχνίδι. Από το σχολείο πηγαίνουν στα αγγλικά, στον χορό, στον αθλητισμό, στα ιδιαίτερα και στο τέλος επιστρέφουν στο σπίτι για να καταλήξουν μπροστά σε μια οθόνη.
Οι γρατζουνιές χτίζουν αυτοπεποίθηση
Για την ερευνήτρια Έλεν Μπέατε Χάνσεν Σάντσετερ από το Πανεπιστήμιο Queen Maud της Νορβηγίας, η υπερπροστασία στερεί από τα παιδιά πολύτιμες εμπειρίες.
«Αν προστατεύεις υπερβολικά τα παιδιά, τους στερείς εμπειρίες που θα τα κάνουν πιο ασφαλή και πιο ευτυχισμένα», υποστηρίζει.
Τα παιδιά, λέει, γνωρίζουν καλύτερα από τον καθένα μέχρι ποιο σημείο μπορούν να φτάσουν. Μέσα από τις μικρές αποτυχίες, τις πτώσεις και τις δοκιμές μαθαίνουν να αξιολογούν τους κινδύνους πολύ αποτελεσματικότερα απ’ ό,τι αν δεν τους αντιμετωπίσουν ποτέ.
Η ασφάλεια, σύμφωνα με την ίδια, πρέπει να αφορά την ποιότητα των εγκαταστάσεων και όχι την εξάλειψη κάθε πρόκλησης.
Playground for children. Valbyparken, Copenhagen. pic.twitter.com/WLAaJPWpb7
— Inês Félix (@inezfelix) August 16, 2017
Ακόμη και η λάσπη κάνει καλό
Η σκανδιναβική φιλοσοφία δεν σταματά στον κίνδυνο. Η επαφή με το χώμα θεωρείται εξίσου σημαντική.
Μάλιστα, πρόσφατες φινλανδικές μελέτες δείχνουν ότι η συστηματική επαφή των μικρών παιδιών με το φυσικό έδαφος και τους μικροοργανισμούς του μπορεί να ενισχύσει την ανάπτυξη του ανοσοποιητικού τους συστήματος.
Η διαφορετική αυτή προσέγγιση έχει βαθιές πολιτισμικές ρίζες. Το παιχνίδι στη φύση αποτελεί κομμάτι της σκανδιναβικής κουλτούρας εδώ και αιώνες, ενώ οι γονείς ενθαρρύνουν τα παιδιά να πηγαίνουν μόνα τους με τα πόδια ή με ποδήλατο στο σχολείο από μικρή ηλικία.
Ταυτόχρονα, τα δημόσια συστήματα υγείας και η μικρότερη κουλτούρα δικαστικών διεκδικήσεων μειώνουν τον φόβο απέναντι στα μικροατυχήματα.
Για τους Σκανδιναβούς, μια γρατζουνιά ή ένας στραμπουληγμένος αστράγαλος δεν είναι αποτυχία του συστήματος. Είναι μέρος της διαδικασίας του να μεγαλώνεις.
Όπως παρατήρησε το μεγαλύτερο από τα παιδιά που δοκίμασαν μία τέτοια παιδική χαρά για λογαριασμό του Economist, το συμπέρασμα είναι απλό:«Είναι πολύ καλύτερη από τις συνηθισμένες παιδικές χαρές με τις δύο κούνιες και την τσουλήθρα. Και σίγουρα πολύ καλύτερη από μια οθόνη».
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
