Στις 11 Ιουνίου η Ευρώπη πέρασε ένα σκοτεινό ιστορικό ορόσημο. Ο πόλεμος στην Ουκρανία συμπλήρωσε περισσότερες ημέρες από όσες διήρκεσε ο Α΄Παγκόσμιος Πόλεμος, η σύγκρουση που σημάδεψε τον 20ό αιώνα και αναδιαμόρφωσε τον παγκόσμιο χάρτη.
Η σύγκριση είναι αναπόφευκτη., επισημαίνει ο Economist. Όπως το 1914, όταν πολλοί πίστευαν ότι ο πόλεμος θα είχε τελειώσει «μέχρι τα Χριστούγεννα», έτσι και τον Φεβρουάριο του 2022 αρκετοί εκτιμούσαν ότι η ρωσική εισβολή θα ολοκληρωνόταν μέσα σε λίγες ημέρες, με τα ρωσικά στρατεύματα να παρελαύνουν στο Κίεβο. Αντί γι’ αυτό, η Ευρώπη βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη πολεμική σύγκρουση στο έδαφός της μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Οι εικόνες αλλάζουν, η ουσία παραμένει. Τότε ήταν τα χαρακώματα, τα πολυβόλα και τα άρματα μάχης. Σήμερα είναι τα drones, οι πύραυλοι ακριβείας και ο ηλεκτρονικός πόλεμος. Όμως το αποτέλεσμα είναι το ίδιο: χιλιάδες νεκροί, κατεστραμμένες πόλεις και μια ήπειρος που αναζητά διέξοδο.
Η Ουκρανία αντέχει, η Ρωσία δεν υποχωρεί
Παρά την κούραση που προκαλεί ένας τετραετής πόλεμος, η Ουκρανία εμφανίζεται σήμερα σε καλύτερη θέση απ’ ό,τι πριν από μερικούς μήνες.
Οι ουκρανικές δυνάμεις έχουν ανακτήσει μέρος των εδαφών που είχε καταλάβει η Ρωσία, ενώ τα ουκρανικά drones πλήττουν ολοένα συχνότερα στόχους βαθιά στο ρωσικό έδαφος. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση ετοιμάζεται να αρχίσει την εκταμίευση δανείου 90 δισ. ευρώ προς το Κίεβο, καλύπτοντας εν μέρει το κενό που αφήνει η σταδιακή αποστασιοποίηση των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η εικόνα αυτή έχει ενισχύσει το ηθικό στην Ουκρανία. Ωστόσο, δεν έχει μεταβάλει τη στάση του Βλαντίμιρ Πούτιν. Το Κρεμλίνο εξακολουθεί να απορρίπτει κάθε πρόταση που δεν ανταποκρίνεται στις ρωσικές επιδιώξεις.
Έτσι, ενώ η στρατιωτική ισορροπία μεταβάλλεται, η ειρήνη εξακολουθεί να μοιάζει μακρινή.
Το φάντασμα των Βερσαλλιών
Για πολλούς Ευρωπαίους αναλυτές, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο πώς θα τελειώσει ο πόλεμος, αλλά και τι θα ακολουθήσει μετά, σημειώνει ο Economist.
Η Συνθήκη των Βερσαλλιών του 1919 θεωρήθηκε τότε η συμφωνία που θα διασφάλιζε μια μόνιμη ειρήνη στην Ευρώπη. Αντί γι’ αυτό, η ταπείνωση της Γερμανίας, οι οικονομικές επιβαρύνσεις και η πολιτική αστάθεια συνέβαλαν στην άνοδο του εθνικισμού και τελικά στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Η ιστορική εμπειρία αποτελεί σήμερα αντικείμενο έντονου προβληματισμού στις δυτικές πρωτεύουσες.
Κανείς βεβαίως δεν θεωρεί ότι η Ρωσία θα βρεθεί σε θέση ανάλογη με εκείνη της ηττημένης Γερμανίας το 1919. Δεν αναμένεται να επιβληθούν τεράστιες πολεμικές αποζημιώσεις ούτε να υπάρξουν όροι άνευ όρων παράδοσης.
Ακόμη κι έτσι, όμως, η ειρήνη που θα προκύψει είναι πιθανό να αφήσει και τις δύο πλευρές δυσαρεστημένες. Η Ουκρανία ενδέχεται να αναγκαστεί να αποδεχθεί απώλειες εδαφών, ενώ η Ρωσία θα πρέπει να εγκαταλείψει άλλες στρατηγικές επιδιώξεις.
Μια νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας
Η ειρηνευτική συμφωνία, όταν και εφόσον επιτευχθεί, θα συνοδευθεί από μια συνολικότερη αναδιάταξη της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Το βασικό ζητούμενο για το Κίεβο είναι οι εγγυήσεις ασφαλείας που θα αποτρέψουν μια νέα ρωσική επίθεση στο μέλλον. Στο τραπέζι βρίσκονται ήδη διάφορα σενάρια, από τη δημιουργία μιας «συμμαχίας των προθύμων» έως νέους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς άμυνας.
Ένα από τα βασικά διδάγματα των Βερσαλλιών είναι ότι οι υποσχέσεις χωρίς μηχανισμούς εφαρμογής μπορεί να αποδειχθούν επικίνδυνες.
Αν η Ευρώπη υποσχεθεί στην Ουκρανία ένα μέλλον εντός της Ένωσης, αλλά στη συνέχεια αδυνατεί ή δεν επιθυμεί να το υλοποιήσει, το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι η δημιουργία βαθιάς απογοήτευσης και πολιτικής αστάθειας. Πολλοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να ξεκαθαρίσει από τώρα πόσο πραγματική είναι η προοπτική ένταξης της Ουκρανίας και ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα.
Διαφορετικά, οι προσδοκίες που καλλιεργούνται σήμερα μπορεί να μετατραπούν σε μελλοντική πηγή έντασης.
Η δύσκολη επόμενη ημέρα
Όταν τελικά σιγήσουν τα όπλα, η Ευρώπη θα βρεθεί μπροστά σε εξαιρετικά δύσκολες αποφάσεις, προειδοποιεί ο Economist.
Θα χρειαστεί να αποφασίσει αν θα διατηρήσει ή θα άρει μέρος των κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Θα κληθεί να διαχειριστεί τα εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ ρωσικών κεφαλαίων που έχουν δεσμευθεί. Θα πρέπει να επιλέξει ανάμεσα στη δικαιοσύνη, τη σταθερότητα και τον πολιτικό ρεαλισμό.
H ιστορία δείχνει ότι η ειρήνη οικοδομείται με δύσκολους συμβιβασμούς.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
