Η παραίτηση του Κιρ Στάρμερ δεν είναι απλώς το τέλος μιας σύντομης πρωθυπουργίας. Είναι το τελευταίο επεισόδιο μιας πολιτικής αποσταθεροποίησης που αλλάζει τη Βρετανία εδώ και μία δεκαετία.
Και στο επίκεντρο αυτής της ανατροπής βρίσκεται ένας άνθρωπος που δεν έχει κυβερνήσει ποτέ: ο Νάιτζελ Φάρατζ.
Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα μιας εκτενούς ανάλυσης της Wall Street Journal, η οποία περιγράφει πώς ο άνθρωπος που οδήγησε τη χώρα στο Brexit εξελίσσεται ξανά στον μεγαλύτερο ανατροπέα του βρετανικού πολιτικού συστήματος.
Ο άνθρωπος που «έριξε» τρεις πρωθυπουργούς
Ο Φάρατζ δεν κατέχει κυβερνητικό αξίωμα. Το κόμμα του, Reform UK, διαθέτει μόλις οκτώ βουλευτές στο κοινοβούλιο και ο ίδιος παραμένει από τους λιγότερο δημοφιλείς πολιτικούς της χώρας.
Ωστόσο, σύμφωνα με την WSJ, όταν στις τοπικές εκλογές του Μαΐου το Reform UK προκάλεσε τη βαρύτερη μεταπολεμική ήττα των Εργατικών σε τοπικό επίπεδο, πυροδότησε μια εσωκομματική εξέγερση που τελικά οδήγησε τον Κιρ Στάρμερ στην έξοδο.
Η εφημερίδα μάλιστα αποκαλύπτει ότι καθώς έβλεπε τα αποτελέσματα να καταφθάνουν, ο Φάρατζ γύρισε σε συνεργάτη του και είπε:
«Αν φύγει ο Στάρμερ, θα είναι ο τρίτος πρωθυπουργός που ξεφορτώθηκα».
Η φράση δεν είναι υπερβολή. Ο Φάρατζ θεωρείται ο βασικός πολιτικός καταλύτης πίσω από το Brexit, το οποίο οδήγησε στην παραίτηση του Ντέιβιντ Κάμερον το 2016 και αργότερα της Τερέζα Μέι το 2019.
Από πρότυπο σταθερότητας σε πολιτικό καρουζέλ
Η Wall Street Journal σημειώνει ότι η σημερινή Βρετανία θυμίζει ελάχιστα τη χώρα που επί δεκαετίες καμάρωνε για τη θεσμική και πολιτική της σταθερότητα.
Από το 1945 έως το 2016, η χώρα είχε μόλις 13 πρωθυπουργούς. Σήμερα αλλάζει πρωθυπουργό σχεδόν κάθε 14 μήνες.
Μετά τον Κάμερον ακολούθησαν η Μέι, ο Μπόρις Τζόνσον, η Λιζ Τρας, ο Ρίσι Σούνακ και ο Κιρ Στάρμερ. Ο πιθανότερος διάδοχός του, ο πρώην δήμαρχος του Μάντσεστερ Άντι Μπέρναμ, θα είναι ο έκτος διαφορετικός ένοικος της Ντάουνινγκ Στριτ μέσα σε μόλις επτά χρόνια.
Η WSJ υποστηρίζει ότι αυτή η συνεχής εναλλαγή ηγετών έχει μετατρέψει τη Βρετανία στο «νέο πολιτικό ανέκδοτο της Ευρώπης» — μια χώρα που θυμίζει πλέον περισσότερο Ιταλία παρά το παραδοσιακό βρετανικό μοντέλο σταθερότητας.
Το τέλος του δικομματισμού
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο, σύμφωνα με την αμερικανική εφημερίδα, είναι ότι το βρετανικό πολιτικό σύστημα δεν διαλύεται απλώς από πρόσωπα αλλά από βαθύτερες κοινωνικές μετατοπίσεις.
Για περισσότερο από έναν αιώνα, η πολιτική ζωή περιστρεφόταν γύρω από δύο πόλους: Εργατικούς και Συντηρητικούς.
Σήμερα το σκηνικό είναι πολυκερματισμένο. Το Reform UK προηγείται σε αρκετές δημοσκοπήσεις εδώ και μήνες με ποσοστά κοντά στο 30%, κάτι που δεν είχε συμβεί σε τρίτο κόμμα από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ο πολιτικός επιστήμονας Βέρνον Μπόγκντανορ δηλώνει στην WSJ ότι είναι πρωτοφανές να είναι ταυτόχρονα τόσο ισχυρά τα λεγόμενα «ακραία» κόμματα και τόσο αδύναμα τα παραδοσιακά κόμματα εξουσίας.
Η οικονομία πίσω από την οργή
Η ανάλυση αποδίδει μεγάλο μέρος της πολιτικής αναταραχής στη δεκαπενταετή οικονομική στασιμότητα.
Η χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, τα χρόνια λιτότητας που ακολούθησαν, το Brexit, η πανδημία και η ενεργειακή κρίση μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία δημιούργησαν ένα περιβάλλον διαρκούς πίεσης.
Η WSJ επισημαίνει ότι ένα καλάθι αγορών που κόστιζε 100 λίρες το 2020 κοστίζει πλέον περίπου 140 λίρες, ενώ οι πραγματικοί μισθοί έχουν ουσιαστικά παραμείνει στάσιμοι.
Παράλληλα, το φορολογικό βάρος βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ περίπου επτά εκατομμύρια άνθρωποι περιμένουν σε λίστες αναμονής για υπηρεσίες υγείας.
Η νέα διαχωριστική γραμμή
Κατά την WSJ, η μεγαλύτερη αλλαγή δεν είναι οικονομική αλλά πολιτισμική.
Η παλιά διάκριση ανάμεσα σε εργατική τάξη και μεσαία τάξη έχει αντικατασταθεί από μια νέα σύγκρουση.
Από τη μία βρίσκονται οι μορφωμένοι, αστικοί και διεθνοποιημένοι πολίτες που ευνοήθηκαν από την παγκοσμιοποίηση. Από την άλλη όσοι αισθάνονται ότι οι κοινότητές τους, οι δουλειές τους και ο τρόπος ζωής τους απειλούνται από τη μαζική μετανάστευση, τις πολιτισμικές αλλαγές και την παγκοσμιοποίηση.
Αυτή είναι η δεξαμενή ψηφοφόρων που επιχειρεί να εκφράσει ο Φάρατζ.
Το Reform UK συνδυάζει προτάσεις που παραδοσιακά ανήκουν τόσο στη Δεξιά όσο και στην Αριστερά: αυστηρή αντιμετώπιση της μετανάστευσης, μειώσεις φόρων, αλλά ταυτόχρονα προστασία του εθνικού συστήματος υγείας και αυξήσεις στις συντάξεις.
Μπορεί να γίνει πρωθυπουργός;
Η ίδια η Wall Street Journal παραμένει επιφυλακτική.
Οι δημοσκόποι εκτιμούν ότι ο Φάρατζ δύσκολα θα ξεπεράσει το 30% της λαϊκής ψήφου και ότι οι αντίπαλοί του ενδέχεται να συσπειρωθούν για να τον εμποδίσουν.
Ωστόσο, η εφημερίδα τονίζει ότι ο κατακερματισμός του πολιτικού σκηνικού και το βρετανικό πλειοψηφικό εκλογικό σύστημα δημιουργούν συνθήκες που μέχρι πριν λίγα χρόνια θεωρούνταν αδιανόητες.
Ο άνθρωπος που ξεκίνησε ως περιθωριακός ευρωσκεπτικιστής και έγινε ο αρχιτέκτονας του Brexit βρίσκεται πλέον πιο κοντά από ποτέ στο να μετατρέψει την πολιτική αναταραχή που ο ίδιος βοήθησε να δημιουργηθεί σε κατάκτηση της εξουσίας.
Και αυτό, σύμφωνα με την Wall Street Journal, είναι ίσως το πιο εντυπωσιακό κεφάλαιο της βρετανικής πολιτικής κρίσης που ξεκίνησε το 2016 και ακόμη δεν έχει τελειώσει.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
