Ο εμφύλιος πόλεμος στην Υεμένη, που έχει προκαλέσει μία από τις χειρότερες ανθρωπιστικές κρίσεις στον κόσμο και σημαντικές γεωπολιτικές αναταράξεις στην ευρύτερη περιοχή, είχε χάσει τα τελευταία χρόνια τη δυναμική του.
Αυτό άλλαξε στις αρχές Δεκεμβρίου, όταν το υποστηριζόμενο από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα Νότιο Μεταβατικό Συμβούλιο εισέβαλε στην πλούσια σε πετρέλαιο περιοχή Χαντραμούτ, εκδιώκοντας τις δυνάμεις που υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία και επεκτείνοντας την περιοχή ελέγχου της μέχρι τα σύνορα με τη Σαουδική Αραβία.
Το Νότιο Μεταβατικό Συμβούλιο είναι η μεγαλύτερη αυτονομιστική οργάνωση της χώρας, που διεκδικεί μεγαλύτερη αυτονομία για τη νότια Υεμένη, η οποία ήταν ανεξάρτητο κράτος μέχρι την ένωσή της με τον βορρά, το 1990.
Το Ριάντ αντέδρασε με αεροπορικές επιδρομές και απαίτησε από τα Εμιράτα να σταματήσουν την υποστήριξή τους προς τους αυτονομιστές και να αποχωρήσουν από τη χώρα.
Από την πλευρά τους, τα ΗΑΕ αρνήθηκαν ότι ήταν πίσω από την προέλαση των αυτονομιστών, αλλά -σε μια αιφνιδιαστική κίνηση- συμφώνησαν να αποσύρουν τα στρατεύματά τους από τη χώρα.
Την Κυριακή, οι κυβερνητικές δυνάμεις της Υεμένης, που υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία, ανακατέλαβαν το Χαντραμούτ.
Η σύγκρουση αναδεικνύει τη νέα πραγματικότητα, στην οποία δύο χώρες που κάποτε ήταν στενοί σύμμαχοι, τα ΗΑΕ και η Σαουδική Αραβία, ανταγωνίζονται πλέον σε πολλαπλά μέτωπα.
Οι δύο πλούσιες σε πετρέλαιο χώρες του Κόλπου «συγκρούονται» επίσης στο μέτωπο της τεχνητής νοημοσύνης, ανταγωνιζόμενες για το ποια θα φιλοξενήσει data centers από μεγάλες αμερικανικές εταιρείες.
Υποστηρίζουν επίσης αντίθετες πλευρές στον εμφύλιο πόλεμο του Σουδάν: το Ριάντ υποστηρίζει τις κυβερνητικές δυνάμεις της χώρας, ενώ τα ΗΑΕ προμηθεύουν λαθραία όπλα τους αντάρτες, τις Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης, σύμφωνα με τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών.
«Αυτό που συμβαίνει στην Υεμένη είναι απλώς μια ένδειξη της αυξανόμενης έντασης μεταξύ των Σαουδαράβων και των Εμιράτων», δήλωσε στο GZERO ο Μοχάμεντ Αλ-Κάντι του Centre for Humanitarian Dialogue. «Είναι ο ανταγωνισμός για το ποιος θα είναι ο παράγοντας που θα αλλάξει τα δεδομένα στην περιοχή».
Ο εμφύλιος πόλεμος
Ο εμφύλιος πόλεμος στην Υεμένη, που μαίνεται για πάνω από μια δεκαετία, είναι μια πολυεπίπεδη σύγκρουση μεταξύ των ανταρτών Χούθι (υποστηριζόμενοι από το Ιράν) και της κυβέρνησης (υποστηριζόμενης από τον συνασπισμό υπό τη Σαουδική Αραβία), με την εμπλοκή και αυτονομιστικών δυνάμεων (υποστηριζόμενες από τα ΗΑΕ) και εξτρεμιστικών ομάδων.
Όταν οι Χούθι κατέλαβαν την πρωτεύουσα της Υεμένης το 2014, τα ΗΑΕ και η Σαουδική Αραβία βοήθησαν την κυβέρνηση στον αγώνα της κατά των ανταρτών. Ωστόσο, οι δύο χώρες είχαν διαφορετική προσέγγιση ως προς το πώς να βοηθήσουν την κυβέρνηση της Υεμένης.
Οι διαφορές
«Δεν ήταν πάντα 100% ευθυγραμμισμένοι σε όλη την διάρκεια της σύγκρουσης, όσον αφορά την υποστήριξή τους σε συγκεκριμένους παράγοντες», εξήγησε στο GZERO η Άλια Αουαντάλα, αξιωματούχος του Πενταγώνου κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης του Τζο Μπάιντεν.
«Τόσο η Σαουδική Αραβία όσο και τα ΗΑΕ έχουν γενικά υποστηρίξει το διεθνώς αναγνωρισμένο κυβερνητικό πλαίσιο, αλλά έχουν υποστηρίξει διαφορετικές παρατάξεις εντός αυτής της ομπρέλας και έχουν αποκλίνει σε σημαντικά ζητήματα όπως η απόσχιση της νότιας Υεμένης».
Αυτές οι διαφορές έγιναν ξεκάθαρες το 2019, όταν το Νότιο Μεταβατικό Συμβούλιο ανέτρεψε την κυβέρνηση της Υεμένης και κατέλαβε τον έλεγχο του Άντεν, της προσωρινής πρωτεύουσας της χώρας. Η Συμφωνία του Ριάντ, που υπογράφηκε λίγους μήνες μετά, επιχείρησε να επανενώσει τις δυνάμεις κατά των Χούθι, αλλά δεν άντεξε, καθώς το Νότιο Μεταβατικό Συμβούλιο και οι κυβερνητικές δυνάμεις της Υεμένης αρνήθηκαν να εφαρμόσουν τους όρους της.
Λάδι στη φωτιά
Στη συνέχεια, πέρυσι, μια διπλωματική εξέλιξη έριξε λάδι στη φωτιά. Όταν ο Σαουδάραβας πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν επισκέφθηκε τον Λευκό Οίκο τον Νοέμβριο, τα ΗΑΕ πίστεψαν -παρόλο που το Ριάντ το αρνήθηκε- ότι ζήτησε από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλει κυρώσεις στην σουδανική παραστρατιωτική ομάδα των Δυνάμεων Ταχείας Υποστήριξης και στους φερόμενους υποστηρικτές της στα ΗΑΕ.
«Αυτό κατέληξε να αποτελέσει την αφορμή για τον τελευταίο γύρο αντιποίνων, συμπεριλαμβανομένης της επίθεσης από τους συμμάχους των ΗΑΕ, το Νότιο Μεταβατικό Συμβούλιο, στην Υεμένη εναντίον των δυνάμεων που υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία, καταλαμβάνοντας εδάφη που φτάνουν μέχρι τα σύνορα με τη Σαουδική Αραβία», δήλωσε ο διευθυντής του Eurasia Group για τη Μέση Ανατολή, Φιράς Μακσάντ.
Με το Νότιο Μεταβατικό Συμβούλιο στα σύνορά του, το Ριάντ ξεκίνησε την αντεπίθεσή του στα τέλη του περασμένου μήνα.
Τι θέλει η Σαουδική Αραβία
Η Σαουδική Αραβία έχει φιλοδοξίες σε περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο. Στο πλαίσιο του φιλόδοξου εθνικού αναπτυξιακού της σχεδίου «Όραμα 2030», η Σαουδική Αραβία θέλει να εδραιώσει τη θέση της ως ηγετική δύναμη του Κόλπου, να διαφοροποιήσει την οικονομία της και να ενσωματωθεί περαιτέρω στην παγκόσμια τάξη – με φιλοδοξίες να ενταχθεί σε οργανισμούς όπως η G20 και η G7.
«Η αστάθεια στην αυλή του βασιλείου υπονομεύει αυτόν τον στόχο, την ικανότητα επίτευξης αυτών των στόχων», σημείωσε ο Μακσάντ. «Τα ΗΑΕ έχουν υποστηρίξει διάφορα στοιχεία σε αυτές τις χώρες που περιβάλλουν τη Σαουδική Αραβία με τρόπους που οι Σαουδάραβες θεωρούν αποσταθεροποιητικούς και ενδεχομένως να θεωρούν ότι περικυκλώνουν τη σφαίρα επιρροής τους».
Τι θέλουν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα θέλουν επίσης να ενισχύσουν την οικονομίας τους και να ενισχύσουν την περιφερειακή τους επιρροή – στόχοι που συχνά τα έχουν βάλει σε τροχιά σύγκρουσης με τη Σαουδική Αραβία.
Στην Υεμένη, η γεωγραφία έχει ιδιαίτερη σημασία: η χώρα βρίσκεται κατά μήκος του στενού Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, μέσω του οποίου διέρχεται σχεδόν το ένα τρίτο της παγκόσμιας ναυτιλίας.
«Το γεγονός ότι οι σύμμαχοί τους ελέγχουν αυτές τις στρατηγικές παράκτιες περιοχές είναι πολύ σημαντικό για τους στόχους τους», δήλωσε ο Αλ-Κάντι, κάτι που μπορεί να εξηγήσει γιατί τα ΗΑΕ υποστήριξαν μια αυτονομιστική ομάδα που επιχειρεί κυρίως στο νερό.
Τι μέλλει γενέσθαι
Στην Υεμένη, οι αντιπαραθέσεις στο Χαντρομάουτ έχουν πλήξει κι άλλο τον συνασπισμό κατά των Χούθι. Την Τετάρτη, ο ηγέτης των αυτονομιστών, Αϊνταρούς αλ-Ζουμπάιντι επέλεξε να μην επιβιβαστεί σε πτήση προς το Ριάντ για συνομιλίες για την κρίση με τα ΗΑΕ και τη Σαουδική Αραβία, αφότου το υποστηριζόμενο από τη Σαουδική Αραβία προεδρικό συμβούλιο του αφαίρεσε την ιδιότητά του ως μέλους και τον παρέπεμψε στον εισαγγελέα για κατηγορίες εσχάτης προδοσίας.
Στο μεταξύ, οι σχέσεις μεταξύ των ΗΑΕ και της Σαουδικής Αραβίας έχουν επιδεινωθεί σε τέτοιο βαθμό σημείο που ο Σαουδάραβας πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν και ο πρόεδρος των Εμιράτων, Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ Αλ Ναχαγιάν, που κάποτε ήταν στενοί φίλοι, δεν μιλούν πλέον.
Όλα αυτά έχουν «φουντώσει» τη φημολογία σχετικά με το πόσο μακριά θα μπορούσε να φτάσει αυτή η ρήξη. «Έχω ακούσει πράγματα, όπως το κλείσιμο συνόρων, περιορισμούς πτήσεων, αποχώρηση των ΗΑΕ από τον ΟΠΕΚ, όλα αυτά να διατυπώνονται σε αυτό το τοξικό μείγμα απειλών και ανταπόδοσης», δήλωσε ο Μακσάντ, ο οποίος χαρακτηρίζει απίθανα αυτά τα μέτρα.
«Δεν νομίζω ότι θα φτάσουμε εκεί παρά τα όσα συμβαίνουν», είπε. «Νομίζω ότι έχουμε ζήσει τα χειρότερα και προς το παρόν θα υποχωρήσουν. Η ανακοίνωση της αποχώρησης των ΗΑΕ είναι ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση».
Με πληροφορίες από Gzero Media
Διαβάστε ακόμα:
Μέση Ανατολή: Γιατί το χάος θα επικρατήσει και τη νέα χρονιά
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
