Μοιάζει σχεδόν αντιφατικό. Η μεγαλύτερη διαταραχή στη διεθνή αγορά πετρελαίου εδώ και δεκαετίες, με τα Στενά του Ορμούζ ουσιαστικά εκτός λειτουργίας για περισσότερες από 100 ημέρες, μπορεί τελικά να λειτουργήσει ως επιταχυντής για… χαμηλότερες τιμές πετρελαίου.
Το Brent μπορεί να εκτινάχθηκε πάνω από τα 120 δολάρια κατά τη διάρκεια της κρίσης, όμως σήμερα έχει επιστρέψει κοντά στα 74 δολάρια, έχοντας διαγράψει σχεδόν ολόκληρο το γεωπολιτικό premium που είχε δημιουργήσει ο πόλεμος ΗΠΑ – Ιράν.
Και σύμφωνα με ολοένα περισσότερους αναλυτές, αυτή ίσως είναι μόνο η αρχή.
Το σοκ που αλλάζει τις ισορροπίες
Η προσωρινή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ αποκαθιστά σταδιακά τη ναυσιπλοΐα, ακόμη και αν το χθεσινό πλήγμα σε εμπορικό πλοίο υπενθύμισε ότι ο κίνδυνος μόνο εξαφανισμένος δεν είναι.
Περισσότερα από 20 δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν περίπου 35 εκατ. βαρέλια αργού έχουν ήδη διασχίσει το πέρασμα μετά τη συμφωνία Ουάσιγκτον – Τεχεράνης, ενώ οι ημερήσιες διελεύσεις αυξήθηκαν σε περίπου 70 πλοία, από μόλις έξι ημερησίως κατά το μεγαλύτερο διάστημα του πολέμου.
Οι αγορές, όμως, κοιτούν πλέον πέρα από τη βραχυπρόθεσμη αποκλιμάκωση. Γιατί η κρίση αποκάλυψε κάτι πολύ βαθύτερο: πόσο ευάλωτη εξακολουθεί να παραμένει η παγκόσμια οικονομία απέναντι σε ένα και μόνο γεωγραφικό σημείο.
Το μάθημα του 1973
Η τελευταία φορά που ο κόσμος βρέθηκε μπροστά σε μία τόσο μεγάλη ενεργειακή ανατροπή ήταν το αραβικό πετρελαϊκό εμπάργκο του 1973. Τότε, η απάντηση των οικονομιών δεν ήταν να εγκαταλείψουν το πετρέλαιο από τη μία ημέρα στην άλλη. Ήταν να το χρησιμοποιούν πιο αποδοτικά, να διαφοροποιήσουν τις πηγές προμήθειας και να επενδύσουν στην ενεργειακή ασφάλεια.
Από εκείνη την κρίση γεννήθηκαν οι στρατηγικές πετρελαϊκές εφεδρείες, δημιουργήθηκε ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA), επιβλήθηκαν αυστηρότερα πρότυπα κατανάλωσης καυσίμων και επιταχύνθηκε η ανάπτυξη νέων κοιτασμάτων.
Σήμερα, αρκετοί αναλυτές βλέπουν αντίστοιχες εξελίξεις.
Αυτή τη φορά υπάρχουν εναλλακτικές
Όπως εξηγεί στο Reuters ο Ρον Μπούσο, η διαφορά με τη δεκαετία του 1970 είναι ότι πλέον υπάρχουν ώριμες τεχνολογίες που μπορούν να περιορίσουν την εξάρτηση από το πετρέλαιο. Ηλεκτρικά αυτοκίνητα, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, πυρηνική ενέργεια, αποθήκευση ηλεκτρισμού και πολιτικές εξοικονόμησης ενέργειας βρίσκονται ήδη στο επίκεντρο των κυβερνητικών σχεδιασμών.
Η Ασία, που εξαρτάται περισσότερο από το πετρέλαιο του Κόλπου, εξετάζει ήδη μεγαλύτερες στρατηγικές αποθήκες, επιτάχυνση επενδύσεων σε ΑΠΕ και πυρηνικά έργα, αλλά και διαφοροποίηση των ενεργειακών της προμηθειών.
Η Ευρώπη, μετά το σοκ του ρωσικού φυσικού αερίου και τώρα του Ορμούζ, αποκτά ακόμη ένα ισχυρό κίνητρο για να μειώσει οριστικά την εξάρτησή της από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
Βραχυπρόθεσμα, μια κρίση ανεβάζει τις τιμές. Μακροπρόθεσμα, όμως, μπορεί να περιορίσει τη ζήτηση. Και όταν αυτό συνδυαστεί με τη διαρκή αύξηση της παραγωγής από χώρες εκτός ΟΠΕΚ+, όπως οι ΗΠΑ, η Βραζιλία, η Γουιάνα και ο Καναδάς, αρκετοί επενδυτικοί οίκοι θεωρούν πιθανό ένα περιβάλλον υπερπροσφοράς μέσα στα επόμενα χρόνια.
Ο ΟΠΕΚ χάνει τη συνοχή του
Σαν να μην έφτανε η αβεβαιότητα γύρω από το Ορμούζ, οι αγορές βλέπουν να ανοίγει και ένα δεύτερο μέτωπο, αυτή τη φορά στο εσωτερικό του ίδιου του ΟΠΕΚ.
Η αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από το καρτέλ τον Μάιο αποτέλεσε το μεγαλύτερο πλήγμα στη συνοχή του οργανισμού εδώ και δεκαετίες. Τώρα το Ιράκ, ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός του ΟΠΕΚ μετά τη Σαουδική Αραβία, προειδοποιεί ότι θα εξετάσει ακόμη και την έξοδό του, εάν δεν του επιτραπεί να αυξήσει σημαντικά την παραγωγή του.
Για τις αγορές, η συζήτηση δεν αφορά μόνο το ποιος μένει και ποιος φεύγει από τον οργανισμό. Αφορά το κατά πόσο ο ΟΠΕΚ θα συνεχίσει να έχει τη δύναμη να περιορίζει την προσφορά και να στηρίζει τις τιμές.
Εάν ολοένα περισσότερες πετρελαιοπαραγωγοί χώρες αρχίσουν να βάζουν πάνω από τις συλλογικές αποφάσεις τις δικές τους δημοσιονομικές ανάγκες, τότε η αγορά μπορεί να περάσει από την εποχή της ελεγχόμενης προσφοράς σε μια περίοδο έντονου ανταγωνισμού για μερίδια αγοράς. Και ιστορικά, όταν συμβαίνει αυτό, οι τιμές του πετρελαίου δέχονται ισχυρές πιέσεις.
Το πραγματικό παράδοξο της κρίσης του Ορμούζ ίσως δεν είναι ότι οι τιμές επέστρεψαν τόσο γρήγορα στα προπολεμικά επίπεδα. Είναι ότι η ίδια η κρίση μπορεί να επιταχύνει τρεις εξελίξεις που λειτουργούν όλες προς την ίδια κατεύθυνση: μικρότερη εξάρτηση από το πετρέλαιο, μεγαλύτερη παραγωγή από χώρες που δεν θέλουν πλέον να περιορίζονται από τον ΟΠΕΚ και σταδιακή αποδυνάμωση του ίδιου του καρτέλ.
Αν αυτό το σενάριο επιβεβαιωθεί, τότε η μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση των τελευταίων δεκαετιών ίσως μείνει στην ιστορία όχι επειδή εκτόξευσε τις τιμές, αλλά επειδή άνοιξε τον δρόμο για μια νέα εποχή φθηνότερου πετρελαίου.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
