© Απαγορεύεται από το δίκαιο της Πνευμ. Ιδιοκτησίας η καθ΄οιονδήποτε τρόπο παράνομη χρήση/ιδιοποίηση του παρόντος, με βαρύτατες αστικές και ποινικές κυρώσεις για τον παραβάτη
Ο θεατρικός μονόλογος «Το Μυστικό του Παπαγάλου», σε κείμενο Νιόβης Ιωάννου και σκηνοθεσία Δημήτρη Αϊβαλιώτη, παρουσιάζεται στη σκηνή του θεάτρου «Μικρός Κεραμεικός» [Ευμολπιδών 13, Αθήνα].
Στον ρόλο της Παρί, η Κατερίνα Γκατζόγια ενσαρκώνει μια 62χρονη γυναίκα, πρώην ιερόδουλη· ζει στην Αθήνα την δεκαετία του ’80 και παλεύει ανάμεσα στο παρελθόν της και την ανάγκη για έλεγχο, σε μια ιστορία που ισορροπεί ανάμεσα στη σκληρότητα και την απόλυτη μητρική αγάπη.
Μαζί της είχαμε τη χαρά να μιλήσουμε.
Η παράσταση ξεκίνησε με τους καλύτερους οιωνούς. Ποιο θεωρείτε ότι είναι το μυστικό που φέρνει τον κόσμο στο θέατρο σε δύσκολες εποχές;
«Ο κόσμος διψά για κάτι που δεν είναι ψεύτικο, επιφανειακό ή διακοσμητικό. Σε περιόδους κρίσης, οι άνθρωποι αναγνωρίζουν αμέσως την ειλικρίνεια —είτε πρόκειται για ένα κείμενο που μιλάει για τον φόβο και την ελπίδα, είτε για ερμηνείες που δεν κρύβονται πίσω από τεχνάσματα. Η αλήθεια λειτουργεί σαν μαγνήτης.
Το θέατρο είναι από τις λίγες τέχνες που απαιτούν φυσική παρουσία. Σε δύσκολες εποχές, αυτή η συλλογικότητα γίνεται σχεδόν θεραπευτική. Το να γελάς, να συγκινείσαι, να θυμώνεις μαζί με άλλους ανθρώπους δημιουργεί μια αίσθηση ότι “δεν είμαι μόνος”. Αυτό από μόνο του είναι λόγος να βγει κάποιος από το σπίτι. Ακόμη κι αν η παράσταση δεν είναι αισιόδοξη, προσφέρει κάτι που η καθημερινότητα δεν δίνει: μια διαδρομή από το χάος προς μια μορφή κατανόησης. Το θέατρο δεν λύνει τα προβλήματα, αλλά τα μεταμορφώνει σε ιστορίες που μπορούμε να αντέξουμε».
Η διαφορετικότητα στο έργο δεν είναι διαχειρίσιμη από μια μητέρα που θα αναμενόταν να είναι πιο ανοιχτόμυαλη, λόγω επαγγέλματος. Γιατί;
«Όταν η διαφορετικότητα αφορά το παιδί της, δεν είναι πια μια θεωρητική έννοια. Γίνεται καθρέφτης: των δικών της ανασφαλειών, των κοινωνικών προσδοκιών που κουβαλά, της εικόνας που θέλει να έχει ως γονιός. Αυτό μπορεί να την κάνει αμυντική, ακόμη κι αν γνωρίζει “ορθά” τι θα έπρεπε να κάνει. Ακόμη και οι πιο ανοιχτόμυαλοι άνθρωποι μπορεί να φοβούνται την κρίση του περιβάλλοντος. Μια μητέρα μπορεί να νιώθει ότι η διαφορετικότητα του παιδιού της “εκθέτει” την ίδια, ότι θα κριθεί για το πώς το μεγάλωσε, ότι θα στιγματιστεί. Ο φόβος αυτός συχνά υπερισχύει της λογικής. Σε ένα έργο, μια τέτοια αντίφαση δεν είναι αδυναμία γραφής. Είναι, συχνά, η καρδιά της σύγκρουσης».
Πιστεύετε ότι ο άνθρωπος μπορεί να ξεπεράσει εύκολα τα στερεότυπα σε μια εποχή δύσκολη και γεμάτη αντιθέσεις;
«Η αλήθεια είναι πως τα στερεότυπα δεν ξεπερνιούνται εύκολα —και ίσως αυτό είναι το πιο ανθρώπινο κομμάτι της ιστορίας. Δεν είναι απλώς ιδέες που αλλάζεις σαν ρούχα. Είναι μηχανισμοί άμυνας, κληρονομιές, φόβοι, συνήθειες, τρόποι να βάζουμε τάξη σε έναν κόσμο που μοιάζει χαοτικός. Κι όμως, μέσα στις δύσκολες εποχές, συμβαίνει κάτι παράδοξο: τα στερεότυπα γίνονται πιο σκληρά και πιο εύθραυστα, ταυτόχρονα. Ο φόβος ενισχύει την ανάγκη για απλές εξηγήσεις. Όταν η εποχή είναι γεμάτη αντιθέσεις, ο άνθρωπος συχνά καταφεύγει σε στερεότυπα για να νιώσει ασφάλεια. Τα στερεότυπα προσφέρουν ψευδαίσθηση ελέγχου. Είναι σαν έτοιμα σχήματα που μας γλιτώνουν από την αβεβαιότητα. Η κοινωνική πίεση τα αναπαράγει. Οικογένεια, σχολείο, ΜΜΕ, κοινωνικά δίκτυα —όλα μπορούν να τα ενισχύσουν, χωρίς να το καταλαβαίνουμε».
Ποια τα μηνύματα που περνάει το έργο καθώς και η δική σας ερμηνεία;
«Σε ένα έργο όπου μια μητέρα χάνει το παιδί της με τόσο τραγικό τρόπο, η δραματουργία συνήθως φωτίζει βαθύτερα, καθολικά θέματα: Η αδυναμία της επικοινωνίας· το έργο, συχνά, δείχνει πως οι άνθρωποι που αγαπιούνται περισσότερο μπορεί να μην καταφέρνουν να μιλήσουν πραγματικά. Η σιωπή, οι φόβοι, τα στερεότυπα, οι προσδοκίες — όλα αυτά δημιουργούν ένα αόρατο τείχος. Η ευθύνη που δεν έχει μία μόνο πλευρά· δεν παρουσιάζεται μια “ένοχη” μητέρα. Παρουσιάζεται μια κοινωνία που δυσκολεύεται να ακούσει, να δει, να καταλάβει. Το έργο υπενθυμίζει ότι οι τραγωδίες δεν γεννιούνται από ένα λάθος, αλλά από μια αλυσίδα παραγόντων. Η ανθρώπινη ευθραυστότητα· η απώλεια αποκαλύπτει πόσο εύθραυστοι είμαστε, πόσο εύκολα μπορεί να καταρρεύσει η εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας. Η μητέρα αναγκάζεται να δει τον κόσμο χωρίς τις βεβαιότητες που τη στήριζαν. Η ανάγκη για κατανόηση και συμφιλίωση· ακόμη κι αν είναι αργά για το παιδί, το έργο συχνά δείχνει πως η μητέρα πρέπει να συμφιλιωθεί με την αλήθεια, με τον εαυτό της, με όσα δεν μπόρεσε να δει. Η κάθαρση έρχεται μέσα από την αποδοχή.
Η ερμηνεία μιας τέτοιας μητέρας δεν είναι απλώς “δραματική”. Είναι πολυεπίπεδη. Ο ρόλος δείχνει μια γυναίκα που παλεύει ανάμεσα στο “τι θα έπρεπε να είναι” και στο “τι πραγματικά είναι”. Αυτό το χάσμα είναι η τραγωδία της».
Όντας και η ίδια μητέρα, μπορείτε να κατανοήσετε την ηρωίδα του έργου;
«Η κατανόηση δεν προκύπτει επειδή κάποιος είναι μητέρα, αλλά επειδή είναι άνθρωπος. Το να είναι μια ηθοποιός μητέρα μπορεί να της δώσει πρόσβαση σε συναισθήματα, φόβους και ευθραυστότητες που σχετίζονται με τη σχέση γονιού–παιδιού. Όμως η τραγική μητέρα του έργου δεν είναι “κάθε μητέρα”. Είναι μια γυναίκα που βρίσκεται σε ακραία ψυχική και υπαρξιακή σύγκρουση. Μια ηθοποιός μπορεί να κατανοήσει την ηρωίδα όχι επειδή ταυτίζεται, αλλά επειδή, αναγνωρίζει τις ρωγμές της, βλέπει τους φόβους πίσω από τις πράξεις, νιώθει την αγωνία της να κάνει το σωστό και να αποτυγχάνει, αντιλαμβάνεται πόσο εύκολα η αγάπη μπορεί να γίνει έλεγχος ή άρνηση».
Πόσο δύσκολο είναι να «παλεύετε» με τις σημερινές συνθήκες ως ηθοποιός;
«Το κοινό έχει λιγοστέψει και οι παραστάσεις είναι πολλές. Το υπουργείο πολιτισμού θα έπρεπε να στηρίζει περισσότερο».
Eπόμενα σχέδια σας;
«Υπάρχουν ενδιαφέρουσες προτάσεις για θερινή περιοδεία και για την επόμενη σεζόν, αλλά δεν έχω αποφασίσει ακόμη».
Παραστάσεις: Κάθε Δευτέρα στις 19:00
Εισιτήρια στο ταμείο θεάτρου
και online στον παρακάτω σύνδεσμο https://www.ticketmaster.gr/to-mystiko-toy-papagaloy_sen_2007629.html
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
