Τoυ Ευάγγελου Μ. Σφακιανάκη, επισκ. καθηγητή Χρηματοοικονομικών του ΕΚΠΑ και προέδρου της SFK Financial Group
ΟΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ φούσκες σπάνια αναγνωρίζονται την ώρα που δημιουργούνται.
Όχι επειδή λείπουν τα δεδομένα, αλλά επειδή η αισιοδοξία τείνει να υπερισχύει της ανάλυσης.
Η ιστορία δείχνει ότι οι αγορές δεν αποσυνδέονται από την πραγματικότητα όταν εμφανίζεται μια νέα τεχνολογία, αλλά όταν γύρω από αυτήν οικοδομείται ένα χρηματοοικονομικό οικοσύστημα που ανακυκλώνει κεφάλαια χωρίς να δημιουργεί αντίστοιχη πραγματική αξία.
Σήμερα, το φαινόμενο αυτό αρχίζει να γίνεται ορατό στο οικοσύστημα της τεχνητής νοημοσύνης.
ΑΚΟΜΗ και κορυφαίοι παράγοντες του κλάδου αναγνωρίζουν πλέον τον κίνδυνο.
Ο επικεφαλής της OpenAI σημείωσε πρόσφατα ότι οι φούσκες γεννιούνται όταν «έξυπνοι άνθρωποι ενθουσιάζονται υπερβολικά γύρω από έναν πυρήνα αλήθειας».
Ο πυρήνας αυτός υπάρχει: η T.N. αποτελεί τεχνολογία γενικού σκοπού με σημαντικές εφαρμογές.
Όμως, η ύπαρξη τεχνολογικού δυναμικού δεν συνεπάγεται αυτομάτως βιώσιμες αποτιμήσεις.
Το πρόβλημα δεν είναι η AI, είναι ο τρόπος με τον οποίο χρηματοδοτείται και αποτιμάται.
ΣΗΜΕΡΑ παρατηρούμε επενδυτικά σχήματα όπου οι εταιρείες δανείζονται ποσά που υπερβαίνουν το πραγματικό κόστος των υποδομών τους, στηριζόμενες αποκλειστικά σε μελλοντικές προσδοκίες χρήσης.
Παράλληλα, κεφάλαια αποδέχονται μακροχρόνιο τεχνολογικό ρίσκο για αποδόσεις οριακά υψηλότερες από αυτές των κρατικών τίτλων.
Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία ενός μηχανισμού αυτοχρηματοδότησης, όπου η ροή χρήματος προηγείται της ζήτησης.
Το χαρακτηριστικό γνώρισμα αυτής της φάσης είναι οι κυκλικές συμφωνίες.
Εταιρείες που παράγουν τον κρίσιμο εξοπλισμό χρηματοδοτούν πελάτες και συνεργάτες, οι οποίοι χρησιμοποιούν τα κεφάλαια αυτά για να αγοράσουν τον ίδιο εξοπλισμό.
Οι συναλλαγές καταγράφονται ως έσοδα, οι αποτιμήσεις ενισχύονται και η αγορά ερμηνεύει τη δραστηριότητα ως οργανική ανάπτυξη.
Στην πραγματικότητα, τα ίδια κεφάλαια επιστρέφουν στον αρχικό τους εκδότη, έχοντας προηγουμένως «μεταμφιεστεί» σε επένδυση.
ΤΟ ΜΟΤΙΒΟ δεν είναι πρωτοφανές. Κατά τη φούσκα των dot-com, τηλεπικοινωνιακοί όμιλοι χρηματοδοτούσαν τους πελάτες τους για να αγοράσουν εξοπλισμό, καταγράφοντας τα δάνεια ως πωλήσεις.
Άλλες εταιρείες αντάλλασσαν μεταξύ τους δικαιώματα χρήσης υποδομών χωρίς να δημιουργείται νέα παραγωγική ικανότητα ή τελική ζήτηση.
Οι λογιστικές καταστάσεις εμφάνιζαν ανάπτυξη, αλλά η πραγματική οικονομική αξία ήταν περιορισμένη.
Όταν η αγορά το αντιλήφθηκε, οι αποτιμήσεις κατέρρευσαν.
ΣΗΜΕΡΑ, η ίδια λογική επανεμφανίζεται με διαφορετική τεχνολογική μορφή.
Μεγάλοι όμιλοι τεχνολογίας επενδύουν ο ένας στον άλλο, υπογράφουν μακροχρόνια συμβόλαια για υπολογιστική ισχύ και cloud υπηρεσίες και εμφανίζουν αυξανόμενα έσοδα.
Ωστόσο, μεγάλο μέρος αυτής της δραστηριότητας δεν προέρχεται από ανεξάρτητη τελική ζήτηση, αλλά από κεφάλαια που κυκλοφορούν εντός ενός κλειστού επενδυτικού κύκλου.
Η αγορά επιβραβεύει τη ροή, όχι τη βιωσιμότητα.
Η ΥΠΕΡΘΕΡΜΑΝΣΗ αποτυπώνεται και στη φυσική διάσταση της επένδυσης.
Τα data centers πολλαπλασιάζονται με ρυθμούς που δεν συμβαδίζουν με τις δυνατότητες των ενεργειακών δικτύων.
Η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας αυξάνεται ταχύτερα από την παραγωγική απόδοση των εφαρμογών, ενώ οι επενδύσεις προηγούνται της σαφούς εμπορικής αξιοποίησης.
Η ιστορία δείχνει ότι όταν η υποδομή προηγείται συστηματικά της ζήτησης, ο κίνδυνος υπερεπένδυσης είναι αυξημένος.
ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ σημασία έχει και το γεγονός ότι, σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες, η πλειονότητα των επιχειρήσεων που υιοθέτησαν εφαρμογές generative AI δεν κατέγραψε μετρήσιμη αύξηση παραγωγικότητας.
Παρά ταύτα, οι επενδύσεις συνεχίζονται, όχι βάσει απόδοσης, αλλά βάσει σύγκρισης με τους
ανταγωνιστές. Το φαινόμενο του φόβου απώλειας ευκαιρίας λειτουργεί ως βασικός μοχλός κεφαλαιακής διοχέτευσης.
ΟΙ ΦΟΥΣΚΕΣ σπάνια δημιουργούνται από απάτη. Δημιουργούνται από συλλογική υπεραισιοδοξία, από τη σύγχυση μεταξύ λογιστικής ανάπτυξης και πραγματικής αξίας, και από κεφάλαια που ανακυκλώνονται εντός του ίδιου συστήματος.
Όσο αυτός ο κύκλος συνεχίζεται, οι αποτιμήσεις μπορούν να διατηρούνται.
Όταν όμως η τελική ζήτηση δεν επιβεβαιώσει τις προσδοκίες, η προσαρμογή είναι αναπόφευκτη.
Η ΤΕΧΝΗΤΗ νοημοσύνη, ωστόσο, δεν είναι μια παροδική μόδα.
Πρόκειται για τεχνολογία γενικού σκοπού, με εφαρμογές που ήδη δημιουργούν πραγματική αξία σε τομείς όπως η βιομηχανία, οι επιχειρησιακοί αυτοματισμοί και το λογισμικό επιχειρήσεων.
Η ιστορία δείχνει ότι κάθε τεχνολογικό κύμα συνοδεύεται αρχικά από υπερβολές, πριν καταλήξει σε πιο ώριμες και βιώσιμες μορφές αξιοποίησης.
Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι αν η τεχνητή νοημοσύνη θα αποτελέσει βασικό πυλώνα της οικονομίας του μέλλοντος – αυτό είναι ήδη δεδομένο.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιοι θα επιβιώσουν από τη φάση της υπερθέρμανσης και με ποια θεμέλια.
Όταν η αγορά αρχίσει να διαχωρίζει την πραγματική παραγωγικότητα από τα κυκλικά έσοδα και τις αυτοτροφοδοτούμενες προσδοκίες, θα αναδειχθούν εκείνοι που επένδυσαν σε ουσιαστική αξία, όχι απλώς σε λογιστική ανάπτυξη.
ΑΥΤΟΣ Ο ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ, όσο επώδυνος κι αν είναι βραχυπρόθεσμα, αποτελεί τελικά απαραίτητο στάδιο ωρίμανσης.
Και όπως έχει δείξει επανειλημμένα η οικονομική ιστορία, μετά από κάθε φούσκα δεν εξαφανίζεται η τεχνολογία – εξαφανίζονται οι ψευδαισθήσεις γύρω από αυτήν.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
