Περισσότερη τεχνολογία για προστασία των ανηλίκων online

Τoυ Κωνσταντίνου Μασσέλου, καθηγητή, προέδρου Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων

ΑΝΑΜΦΙΣΒΗΤΗΤΑ ζούμε σε μια εποχή που τα παιδιά και οι νέοι περνούν όλο και περισσότερο χρόνο στο διαδίκτυο.

Σύμφωνα με στοιχεία του Joint Research Centre της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, πάνω από το 80% των νέων στην Ευρώπη χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε καθημερινή βάση.

ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ της Eurostat για το 2024 δείχνουν ότι το 97% των ατόμων ηλικίας μεταξύ 16 και 29 ετών στην Ευρωπαϊκή Ένωση συνδέονται στο διαδίκτυο καθημερινά, ενώ εννέα στους δέκα νέους είναι ενεργοί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

ΣΥΜΦΩΝΑ με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και τον ΟΟΣΑ, περισσότεροι από ένας στους δέκα εφήβους εμφανίζουν σημάδια εθισμού στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με τεκμηριωμένες επιπτώσεις όσον αφορά το άγχος, τη συναισθηματική απομόνωση, τις διαταραχές ύπνου και τη δυσκολία συγκέντρωσης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Το μυστικό του 1868 που πληκτρολογείς κάθε μέρα στο κινητό σου: Γιατί το QWERTY δεν άλλαξε ποτέ

ΜΕΛΕΤΗ της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποκαλύπτει ότι περισσότεροι από το ένα τρίτο των 15χρονων περνούν περισσότερες από τρεις ώρες την ημέρα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ όσοι υπερβαίνουν αυτό το όριο έχουν υψηλότερα ποσοστά συμπτωμάτων κατάθλιψης.

Η ΡΑΓΔΑΙΑ αύξηση της παραγωγής και διάθεσης Συνθετικών Μέσων (Synthetic Media) μέσω του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης αποτελεί μια νέα πρόκληση, που στο άμεσο μέλλον είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα επιβαρύνει την ήδη δύσκολη συνύπαρξη των νέων με τη σύγχρονη πραγματικότητα του διαδικτύου και πιθανότατα θα αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την ασφάλειά τους στο συγκεκριμένο περιβάλλον.

Ο ΌΡΟΣ Συνθετικά Μέσα χρησιμοποιείται διεθνώς για να περιγράψει βίντεο, εικόνες, ήχους και κείμενα που έχουν δημιουργηθεί με τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης.

Είτε για την εξ ολοκλήρου παραγωγή τους, είτε για την εν μέρει, όπου συνήθως το πρόσωπο ή η φωνή κάποιου αντικαθίσταται από ένα διαφορετικό πρόσωπο ή μια άλλη φωνή (deepfakes).

Η ΕΥΚΟΛΙΑ με την οποία μπορούν πλέον να δημιουργηθούν πειστικές, ψεύτικες φωτογραφίες και βίντεο έχει ξεπεράσει κατά πολύ τα μέτρα προστασίας που έχουμε στη διάθεσή μας για την αποτροπή της διάδοσης περιεχομένου που χρησιμοποιείται κακόβουλα.

Αυτό καθιστά τους νέους ανθρώπους κυρίως, που τείνουν να ταυτίζουν την πραγματική με την ψηφιακή τους ταυτότητα, εξαιρετικά ευάλωτους στην ψηφιακή εκμετάλλευση, στον εκφοβισμό και στην έντονη ψυχολογική δυσφορία.

Περιεχόμενο που εν δυνάμει μπορεί να είναι εξαιρετικά επιβλαβές, και το οποίο πριν από κάποιο καιρό μπορούσε να παραχθεί μόνο από τεχνικά εξειδικευμένα άτομα, μπορεί πλέον να δημιουργηθεί πρακτικά απ’ οποιονδήποτε, μέσα από απλές, εμπορικά διαθέσιμες εφαρμογές.

ΑΠΟ ΤΗΝ ΆΛΛΗ πλευρά σήμερα διαθέτουμε και χρησιμοποιούμε σε μεγάλη έκταση ιδιαίτερα εξελιγμένες και αξιόπιστες τεχνολογίες αναγνώρισης προσώπου και φωνής, τις οποίες μάλιστα εμπιστευόμαστε απολύτως στη διενέργεια των πιο ευαίσθητων συναλλαγών μας.

Από την επαλήθευση της ταυτότητάς μας για την πραγματοποίηση online πληρωμών έως το ξεκλείδωμα των προσωπικών μας συσκευών, τα βιομετρικά στοιχεία του προσώπου και της φωνής μας γίνονται σταδιακά ο κύριος μηχανισμός ψηφιακής επαλήθευσης ταυτότητας και πρόσβασης.

Η βιομηχανία, διαβλέποντας τη ζήτηση, επενδύει σημαντικά στις σχετικές τεχνολογίες.

ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ μόνο το γεγονός ότι τα Deep Learning και Convolutional Neural Networks συστήματα έχουν αποδειχθεί εξαιρετικά αποδοτικά στην εκμάθηση της αναγνώρισης περίπλοκων χαρακτηριστικών της φωνής ή του προσώπου, είναι και οι καινοτομίες στο Υλικό (Hardware) που έρχονται να συμπληρώσουν αυτές μας τις δυνατότητες.

Η τρισδιάστατη αναγνώριση προσώπου, για παράδειγμα, που προβάλλει εκατοντάδες χιλιάδες κουκίδες (structured light) κοντά στην κάμερα της κινητής μας συσκευής για να εξάγει μεγάλους όγκους δεδομένων από τις λεπτομέρειες του προσώπου μας, μας επιτρέπει να υλοποιήσουμε ιδιαίτερα εξελιγμένες τεχνικές ταυτοποίησης, καθιστώντας αυτά τα συστήματα εξαιρετικά ισχυρά και ακριβή.

ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΤΟΝΤΑΣ λοιπόν το μεγάλο, νέο πρόβλημα των κακόβουλα παραγόμενων Συνθετικών Μέσων με την εντυπωσιακή εξέλιξη των τεχνολογιών ψηφιακής ταυτοποίησης, δεν μπορεί παρά να αναρωτηθεί κανείς γιατί αυτές οι προηγμένες τεχνολογίες (ταυτοποίησης) ΔΕΝ χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση του προβλήματος της κακόβουλης χρήσης Συνθετικών Μέσων.

Τεχνικά, σίγουρα αποτελούν την τέλεια επιλογή: Αντί για μακροσκελή και πολύπλοκα ρυθμιστικά πλαίσια αφαίρεσης περιεχομένου (takedown notices), τα βιομετρικά στοιχεία ενός προσώπου μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως επαρκής απόδειξη για την αυτοματοποίηση της αφαίρεσης περιεχομένου από μια πλατφόρμα ή και -γιατί όχι- και σε όλες τις πλατφόρμες.

Η ασφαλής επαλήθευση ότι το άτομο που ζητά την αφαίρεση εμφανίζεται πραγματικά σε μια φωτογραφία ή σε ένα βίντεο υπό εξέταση μπορεί να κάνει την όλη διαδικασία πολύ πρακτική και αποτελεσματική.

ΈΝΑΣ τέτοιος μηχανισμός θα έδινε τη δυνατότητα σε εφήβους, νεαρούς ενήλικες, γονείς και κηδεμόνες να υποβάλλουν επαληθεύσιμες ειδοποιήσεις αφαίρεσης περιεχομένου, τις οποίες οι πλατφόρμες θα μπορούσαν να εκτελέσουν γρήγορα και με σιγουριά χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση.

Η αυτοματοποίηση της επαλήθευσης του ποιος απεικονίζεται σε μία εικόνα ή σε ένα βίντεο, μπορεί να μας απαλλάξει από γραφειοκρατικές καθυστερήσεις και να προσφέρει άμεση προστασία σε όσους στοχοποιούνται.

ΕΠΙΠΛΕΟΝ, το «παιχνίδι» της αφαίρεσης μιας εικόνας ή ενός βίντεο από μια πλατφόρμα απλώς και μόνο για να εμφανιστεί ξανά, λίγο αργότερα, σε μια άλλη, θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί με τον ίδιο τρόπο.

Είναι απλώς θέμα συνεργασίας σε πλαίσιο καλής θέλησης ή, εναλλακτικά, ουσιαστικής ρύθμισης.

ΚΑΝΕΙΣ δεν γνωρίζει πραγματικά πόσες μη ρυθμιζόμενες βάσεις δεδομένων βιομετρικών στοιχείων υπάρχουν σήμερα, μέσω φωτογραφιών και βίντεο, στο διαδίκτυο.

Εντούτοις δεν θα έκανε σε κανέναν εντύπωση αν μια πρωτοβουλία αυτοματοποιημένης αφαίρεσης περιεχομένου όπως αυτή που περιγράφω, έμενε για χρόνια «υπό συζήτηση» προκειμένου να διασφαλιστεί η ορθή χρήση της από θεσμικούς και ήδη προσεκτικά ρυθμιζόμενους παράγοντες (πλατφόρμες κοινωνικών δικτύων, ανεξάρτητες αρχές κ.ά.).

ΕΙΝΑΙ σίγουρα απογοητευτικό το γεγονός ότι «μιλάμε πολύ», δρούμε αργά και τελικά χρησιμοποιούμε «λίγη» τεχνολογία για να προστατεύσουμε αποτελεσματικά τα παιδιά και τους εφήβους μας στο διαδίκτυο.

Μήπως είναι καιρός να υπερβούμε τις γραφειοκρατικές μας αγκυλώσεις και να χρησιμοποιήσουμε τα πραγματικά προηγμένα εργαλεία ταυτοποίησης που διαθέτουμε πέρα από τις εμπορικο-καταναλωτικές εφαρμογές μας;

Μήπως μια συντονισμένη δράση για την επείγουσα προστασία των νέων στο διαδίκτυο είναι επιτακτική ανάγκη και όχι ευκαιρία για ένα ακόμα αντικείμενο ατέρμονου διαλόγου;