Επιστήμονες της αποστολής MAVEN της NASA στον Άρη ανακάλυψαν ένα μηχανισμό που εξηγεί τον σχηματισμό ορισμένων τύπων σέλαος στον πλανήτη. Τα νέα ευρήματα δείχνουν ότι το σέλας δημιουργείται με τρόπο παρόμοιο με εκείνον της Γης αν και σε πολύ μικρότερη κλίμακα.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Nature Communications» και αποκαλύπτει ότι ο ίδιος μηχανισμός που επιταχύνει φορτισμένα σωματίδια προς την ατμόσφαιρα της Γης λειτουργεί και στον Άρη παρά τις μεγάλες διαφορές στα μαγνητικά πεδία των δύο πλανητών.
Το διαστημόπλοιο MAVEN, το οποίο βρισκόταν σε τροχιά γύρω από τον Άρη, έχασε την επικοινωνία με τη Γη στις 6 Δεκεμβρίου 2025. Στις 3 Ιουνίου 2026 η NASA ανακοίνωσε επίσημα τη λήξη της αποστολής καθώς διαπιστώθηκε ότι η επικοινωνία με το σκάφος δεν μπορούσε πλέον να ανακτηθεί.
Ωστόσο τα επιστημονικά δεδομένα που είχε συλλέξει συνεχίζουν να αξιοποιούνται, συμβάλλοντας τόσο στην κατανόηση του Άρη όσο και στον σχεδιασμό μελλοντικών ρομποτικών και επανδρωμένων αποστολών.
Ο «κύκλος Dungey»
Στη Γη όταν οι γραμμές του μαγνητικού πεδίου του Ήλιου πλησιάζουν τη μαγνητόσφαιρα του πλανήτη μας μπορούν να επανασυνδεθούν μεταφέροντας ενέργεια και φορτισμένα σωματίδια στο εσωτερικό της.
Η διαδικασία αυτή, γνωστή ως κύκλος Dungey, δημιουργεί ηλεκτρικά ρεύματα, επιταχύνει ηλεκτρόνια και προκαλεί το εντυπωσιακό σέλας που παρατηρείται κυρίως στις πολικές περιοχές της Γης. Η νέα έρευνα δείχνει ότι μια μικρότερη εκδοχή αυτού του μηχανισμού λειτουργεί και στον Άρη.
Γιατί ο Άρης είναι διαφορετικός
Σε αντίθεση με τη Γη ο Άρης δεν διαθέτει ένα ενιαίο, παγκόσμιο μαγνητικό πεδίο. Η Γη δημιουργεί το μαγνητικό της πεδίο μέσω της κίνησης του λιωμένου μεταλλικού πυρήνα της. Στον Άρη όμως, υπάρχουν μόνο διάσπαρτες περιοχές του φλοιού με έντονη μαγνήτιση που λειτουργούν σαν μικροσκοπικές μαγνητόσφαιρες.
Οι περιοχές αυτές σχηματίστηκαν πριν από περίπου 4 δισεκατομμύρια χρόνια όταν η λάβα ψυχόταν ενώ ο πλανήτης διέθετε ακόμη ισχυρό παγκόσμιο μαγνητικό πεδίο. Στη συνέχεια το πεδίο αυτό εξαφανίστηκε καθώς ο ηλιακός άνεμος απογύμνωσε σταδιακά την ατμόσφαιρα του Άρη.
Πώς λύθηκε το μυστήριο
Η αποστολή MAVEN είχε ήδη εντοπίσει την εμφάνιση τοπικού σέλαος πάνω από αυτές τις μαγνητισμένες περιοχές του φλοιού όμως ο τρόπος δημιουργίας τους παρέμενε ασαφής.
Για να λύσουν το μυστήριο, οι επιστήμονες συνδύασαν δεδομένα από τρία βασικά όργανα του σκάφους:
* το Magnetometer, που μετρά το μαγνητικό πεδίο
* το Solar Wind Electron Analyzer, που καταγράφει τα ηλεκτρόνια του ηλιακού ανέμου
* το STATIC (Suprathermal and Thermal Ion Composition), το οποίο μετρά τη ροή του πλάσματος στην ιονόσφαιρα
Οι μετρήσεις αποκάλυψαν ότι τα ηλεκτρόνια επιταχύνονται μέσω ενός μηχανισμού παρόμοιου με τον κύκλο Dungey, γεγονός που εξηγεί τον σχηματισμό των τοπικών σέλα στον Άρη.
Μια ανακάλυψη με ευρύτερη σημασία
Ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης Σαοσούι Ξου από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλι δήλωσε ότι οι επιστήμονες γνώριζαν πως συμβαίνει μαγνητική επανασύνδεση στον Άρη αλλά δεν περίμεναν ότι θα λειτουργούσε με τρόπο τόσο παρόμοιο με τον κύκλο Dungey της Γης.
Η επικεφαλής της αποστολής MAVEN Σάνον Κάρι χαρακτήρισε την ανακάλυψη ιδιαίτερα σημαντική καθώς αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο οι επιστήμονες αντιλαμβάνονται ότι το αρειανό σέλας και συμβάλλει στην κατανόηση του γιατί ο Άρης και η Γη εξελίχθηκαν τόσο διαφορετικά παρότι διέπονται από τους ίδιους βασικούς φυσικούς νόμους.
Η καλύτερη κατανόηση αυτών των φαινομένων θα βοηθήσει επίσης τους επιστήμονες να κατανοήσουν πώς ο ηλιακός άνεμος αλληλεπιδρά με τον Άρη μια γνώση ιδιαίτερα σημαντική για τον σχεδιασμό μελλοντικών αποστολών εξερεύνησης του Κόκκινου Πλανήτη.
Naftemporiki.gr
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
