Tο Σίτι του Λονδίνου είναι ήρεμο. Οι κάλπες του δημοψηφίσματος για το Brexit έχουν κλείσει και η κυρίαρχη αίσθηση στις αγορές είναι πως το αποτέλεσμα έχει ήδη κριθεί.
Οι δημοσκοπήσεις των τελευταίων ημερών, οι εκτιμήσεις μεγάλων επενδυτικών οίκων και κυρίως οι κινήσεις των traders συγκλίνουν σε ένα συμπέρασμα: οι Βρετανοί θα επιλέξουν την παραμονή στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το ημερολόγιο γράφει 23 Ιουνίου 2016.
Η στερλίνα ανεβαίνει, οι χρηματιστηριακές αγορές κινούνται ανοδικά. Τα hedge funds που έχουν στοιχηματίσει στο «Remain» αισθάνονται δικαιωμένα και οι σαμπάνιες ανοίγουν.
Για τους περισσότερους ανθρώπους που παρακολουθούν τις εξελίξεις, το δημοψήφισμα μοιάζει να εξελίσσεται σε μια πολιτική περιπέτεια που τελικά δεν θα αλλάξει τίποτα.
Μόνο που οι πολίτες και η ιστορία έχει αποφασίσει διαφορετικά.
Οι αγορές βλέπουν αυτό που θέλουν να δουν
Καθώς προχωρά η νύχτα, τα πρώτα αποτελέσματα αρχίζουν να καταφθάνουν από περιοχές που είχαν ψηφίσει μαζικά υπέρ της εξόδου. Στην αρχή, οι περισσότεροι τα αντιμετωπίζουν ως στατιστικό θόρυβο.
Άλλωστε, οι αγορές έχουν ήδη πάρει θέση. Και όταν οι αγορές πείθονται για κάτι, συχνά δυσκολεύονται να δουν τα δεδομένα που τις διαψεύδουν.
Λίγο μετά τα μεσάνυχτα, η εικόνα αρχίζει να αλλάζει. Οι αναλυτές παρατηρούν ότι η υποστήριξη προς το Brexit είναι πολύ ισχυρότερη από ό,τι είχαν προβλέψει τα μοντέλα τους. Τα ποσοστά δεν συγκλίνουν προς το Remain. Κινούνται προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Ξαφνικά, η βεβαιότητα μετατρέπεται σε αμφιβολία. Και η αμφιβολία σε πανικό.
Η στιγμή που η στερλίνα πέφτει στο κενό
Μέχρι εκείνο το βράδυ, η στερλίνα διαπραγματεύεται στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων μηνών, καθώς οι επενδυτές έχουν προεξοφλήσει την παραμονή της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Όταν γίνεται σαφές ότι το Brexit κερδίζει, η αντίδραση είναι βίαιη. Οι εντολές πώλησης πέφτουν βροχή. Το βρετανικό νόμισμα αρχίζει να χάνει αξία με ταχύτητα που θυμίζει χρηματοπιστωτική κρίση.
Μέσα σε λίγες ώρες καταγράφει τη μεγαλύτερη ημερήσια πτώση της σύγχρονης ιστορίας του και υποχωρεί σε επίπεδα που είχαν να εμφανιστούν από τα μέσα της δεκαετίας του 1980.
Οι χρηματιστηριακές αγορές σε ολόκληρο τον κόσμο βυθίζονται. Τρισεκατομμύρια δολάρια χρηματιστηριακής αξίας εξαφανίζονται προσωρινά. Για τους επενδυτές, το σοκ δεν προέρχεται μόνο από το αποτέλεσμα. Προέρχεται από το γεγονός ότι σχεδόν κανείς δεν το είχε προβλέψει.
Η παραίτηση που αλλάζει τη Βρετανία
Λίγες ώρες αργότερα, έξω από την Ντάουνινγκ Στριτ, ο Ντέιβιντ Κάμερον στέκεται μπροστά στις κάμερες.
Είναι ο πολιτικός που προκήρυξε το δημοψήφισμα πιστεύοντας ότι θα έκλεινε οριστικά τη συζήτηση για τη σχέση της Βρετανίας με την Ένωση. Αντί γι’ αυτό, βρίσκεται αντιμέτωπος με τη μεγαλύτερη πολιτική ήττα της καριέρας του. Ανακοινώνει την παραίτησή του.
Το πολιτικό σοκ είναι εξίσου ισχυρό με το οικονομικό. Η χώρα εισέρχεται σε μια περίοδο αβεβαιότητας χωρίς προηγούμενο στη μεταπολεμική ιστορία της.
Κανείς δεν γνωρίζει πώς θα γίνει η έξοδος.
Κανείς δεν γνωρίζει πόσο θα διαρκέσουν οι διαπραγματεύσεις.
Κανείς δεν γνωρίζει ποιο θα είναι το πραγματικό οικονομικό κόστος.
Το τίμημα της αβεβαιότητας
Τα χρόνια που ακολουθούν μετατρέπουν το Brexit από πολιτικό σύνθημα σε οικονομική πραγματικότητα.
Μεγάλες τράπεζες και χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί αρχίζουν να μεταφέρουν μέρος των δραστηριοτήτων τους εκτός Λονδίνου. Το Παρίσι, η Φρανκφούρτη, το Δουβλίνο και το Άμστερνταμ διεκδικούν κομμάτι της πίτας που μέχρι τότε ανήκε σχεδόν αποκλειστικά στο Σίτι.
Επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν νέα γραφειοκρατικά εμπόδια. Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού γίνονται εντονότερες σε αρκετούς κλάδους. Το εμπόριο γίνεται πιο περίπλοκο.
Η ανάπτυξη της βρετανικής οικονομίας αποδεικνύεται ασθενέστερη από τις προσδοκίες που είχαν καλλιεργήσει οι υποστηρικτές της εξόδου.
Το μεγάλο όφελος που είχε υποσχεθεί η εκστρατεία του Brexit δεν εμφανίζεται ποτέ με τον τρόπο που πολλοί ψηφοφόροι περίμεναν.
Η χώρα που ψάχνει ακόμη ισορροπία
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο δεν είναι ίσως οι οικονομικοί δείκτες. Είναι η πολιτική αστάθεια που ακολουθεί.
Μέσα σε λιγότερο από μία δεκαετία, η Βρετανία αλλάζει πρωθυπουργούς με ρυθμό που θα έμοιαζε αδιανόητος πριν από το δημοψήφισμα.
Ο Κάμερον φεύγει με συνοπτικές διαδικασίες. Η Τερέζα Μέι αδυνατεί να ολοκληρώσει το σχέδιο. Ο Μπόρις Τζόνσον οδηγεί τη χώρα εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά πέφτει εν μέσω πανδημίας. Όσο για τη Λιζ Τρας; Αποχωρεί έπειτα από μόλις 49 ημέρες στην εξουσία και αφού έχει προηγηθεί ένας προϋπολογισμός – φιάσκο, που παρολίγο να τινάξει την αγορά ομολόγων στον αέρα. Ο Ρίσι Σούνακ θα αναλάβει τα ηνία, αλλά δεν θα σταματήσει τον κατήφορο των Τόρις.
Αλλά και ο θρίαμβος των Εργατικών και του Κιρ Στάρμερ δεν πρόκειται να κρατήσει πολύ. Η χθεσινή παραίτηση είναι ακόμη ένα επεισόδιο σε μια μακρά περίοδο πολιτικής αστάθειας που ξεκινά εκείνη τη νύχτα του 2016.
Δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα, η βρετανική πολιτική εξακολουθεί να ζει στη σκιά του Brexit. Οι ψηφοφόροι που ψήφισαν έξοδο ζητούν ακόμη αποτελέσματα και δεν τα βλέπουν. Οι ψηφοφόροι που ήθελαν παραμονή, δεν έχουν συμφιλιωθεί πλήρως με την εξέλιξη. Και οι δύο πλευρές θεωρούν ότι το πολιτικό σύστημα δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες τους.
Το μάθημα που δεν ξεχνούν οι αγορές
Δέκα χρόνια μετά, το Brexit παραμένει ένα από τα σημαντικότερα μαθήματα στην ιστορία των αγορών.
Όχι επειδή κατέρρευσε η στερλίνα. Όχι επειδή έπεσαν τα χρηματιστήρια. Αλλά επειδή απέδειξε ότι ακόμη και οι πιο εξελιγμένοι επενδυτές του κόσμου μπορούν να παγιδευτούν στην ίδια τους τη βεβαιότητα.
Το βράδυ της 23ης Ιουνίου 2016, οι αγορές δεν έχασαν απλώς ένα στοίχημα. Έχασαν την ικανότητα να διαβάσουν τη χώρα στην οποία επένδυαν.
Και όταν ξημέρωσε η επόμενη ημέρα, δεν είχε αλλάξει μόνο η πορεία της Βρετανίας. Είχε αλλάξει και ο τρόπος με τον οποίο ολόκληρος ο κόσμος αντιλαμβάνεται τον πολιτικό κίνδυνο.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
