Όταν ο τελευταίος Γερμανός αυτοκράτορας, Γουλιέλμος Β΄, αγόρασε το Αχίλλειον της Κέρκυρας, είχε ένα ξεκάθαρο όραμα: να μετατρέψει το παλάτι σε μνημείο δύναμης, ρώμης και εθνικού μεγαλείου.
Το μόνο που δεν άντεχε ήταν η εικόνα του Αχιλλέα τη στιγμή της ήττας. Όπως αφηγείται σε εκτενές ιστορικό ρεπορτάζ η ελληνική υπηρεσία της Deutsche Welle, ο Γουλιέλμος απεχθανόταν το άγαλμα του «Θνήσκοντος Αχιλλέως» που είχε τοποθετήσει στον κήπο η αυτοκράτειρα Ελισάβετ της Αυστρίας.
Του φαινόταν προσβλητικό να δοξάζεται ένας ήρωας στην έσχατη αδυναμία του. Έτσι, το 1907, λίγο μετά την αγορά του Αχίλλειου, πήρε την απόφασή του.
Ο «Νικών Αχιλλεύς» και η αυτοκρατορική ιδεολογία
Ο Γουλιέλμος Β΄ παρήγγειλε από τον γλύπτη Johannes Goetz έναν επιβλητικό μπρούντζινο ανδριάντα του «Νικώντος Αχιλλέως», με χρυσά στοιχεία στο δόρυ και την περικεφαλαία.
Ένας ήρωας όρθιος, αήττητος, έτοιμος να ενσαρκώσει τα ιδανικά του γερμανικού εθνικισμού και μιλιταρισμού — και, έμμεσα, να ταυτιστεί με τον ίδιο τον αυτοκράτορα.
Το άγαλμα τοποθετήθηκε το 1910 σε περίοπτη θέση στον κήπο του Αχίλλειου, ενώ ο «Θνήσκων Αχιλλεύς» παραμερίστηκε στο βάθος, «πνιγμένος από τη βλάστηση», όπως φέρεται να έλεγε ο ίδιος ο Γουλιέλμος.
Η ελληνική επιγραφή και το μήνυμα ισχύος
Για να ολοκληρωθεί το ιδεολογικό αφήγημα, ο αυτοκράτορας επιστράτευσε τον φιλόλογο Ράινχαρντ Κεκουλέ. Μαζί χάραξαν στο βάθρο μια επιγραφή στα αρχαία ελληνικά, που παρουσίαζε τον Αχιλλέα ως μνημείο προς τους «επιγιγνόμενους» — μια διακήρυξη συνέχειας, δύναμης και κληρονομιάς.
Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά το ρεπορτάζ της ελληνικής υπηρεσίας της Deutsche Welle, το άγαλμα δεν απευθυνόταν μόνο στους επισκέπτες του παλατιού, αλλά λειτουργούσε ως σύμβολο της γερμανικής ελληνολατρίας, διαμορφωμένης όμως μέσα από αυτοκρατορικά φίλτρα.
Όταν οι Κερκυραίοι είδαν… έναν άγιο
Στις «Κερκυραϊκές Αναμνήσεις» του, που δημοσίευσε το 1924 ζώντας πλέον εξόριστος στην Ολλανδία, ο Γουλιέλμος Β΄ περιγράφει μια σκηνή που έμελλε να τον εκπλήξει.
Απλοί άνθρωποι από το Γαστούρι επισκέπτονται το Αχίλλειον, στεφανώνουν το άγαλμα με λουλούδια και θαυμάζουν τον επιβλητικό Αχιλλέα. Όταν όμως ρωτήθηκαν αν κατάλαβαν ποιον παριστάνει, η απάντηση ήταν αφοπλιστική: τον θεώρησαν… κάποιον άγιο.
Όχι ορθόδοξο βεβαίως — αυτοί είχαν «εντελώς διαφορετικό παρουσιαστικό». Αλλά, αφού ο αυτοκράτορας ήταν προτεστάντης, τότε μάλλον επρόκειτο για έναν… προτεστάντη άγιο.
Η ειρωνεία του Γουλιέλμου κορυφώνεται με το επιφώνημα: «Άγιέ μου Λούθηρε! Ω, μεγάλε Όμηρε, πού κατάντησες!»
Το χάσμα του φιλελληνισμού
Όπως επισημαίνει στο κλείσιμό του το ρεπορτάζ της ελληνικής υπηρεσίας της Deutsche Welle, η σκηνή αυτή δεν είναι απλώς γραφική. Αποτυπώνει το βαθύ χάσμα ανάμεσα στον ευρωπαϊκό —και ειδικά γερμανικό— φιλελληνισμό του 19ου αιώνα και τη ζώσα, σύγχρονη Ελλάδα.
Πολλοί Γερμανοί φιλέλληνες λάτρεψαν την αρχαιότητα ως δική τους πνευματική κληρονομιά, στήριξαν την Ελληνική Επανάσταση και οραματίστηκαν την Ελλάδα ως ιδεώδες. Όταν όμως έφταναν στην πραγματική χώρα, αντίκριζαν μια οθωμανική επαρχία μακριά από τα αρχαία τους όνειρα.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
