Πενήντα παιδιά έχουν ήδη κάνει το πρώτο, καθοριστικό βήμα προς την ανεξαρτησία. Από τη στιγμή που ξεκίνησε το πρόγραμμα της Ημιαυτόνομης Διαβίωσης, έχουν φύγει από ιδρυματικές δομές και ζουν πλέον σε διαμερίσματα μέσα στην κοινότητα, χτίζοντας στην πράξη τη μετάβασή τους σε μια αυτόνομη ζωή.
Η αποϊδρυματοποίηση δεν είναι μια αφηρημένη έννοια πολιτικής. Είναι μια συγκεκριμένη, μετρήσιμη αλλαγή που αποτυπώνεται στο πόσα παιδιά καταφέραμε να βγάλουμε από ιδρυματικές δομές και να τα εντάξουμε σε ένα οικογενειακό πλαίσιο ή να τα στηρίξουμε να κάνουν το επόμενο βήμα προς μια αυτόνομη ζωή.
Σήμερα, αυτή η αλλαγή βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη. Μέσα από την ανάπτυξη των διαμερισμάτων Ημιαυτόνομης Διαβίωσης, δεκάδες παιδιά έχουν ήδη μετακινηθεί από ιδρύματα σε διαμερίσματα μέσα στην κοινότητα, ενώ η δυναμικότητα του προγράμματος επεκτείνεται σταθερά, με δεκάδες διαμερίσματα και αυξανόμενο αριθμό ωφελούμενων σε όλη τη χώρα.
Τα τελευταία 7 χρόνια, η Πολιτεία επένδυσε συστηματικά στην ενίσχυση της αναδοχής και της υιοθεσίας για τα μικρότερα παιδιά, επιδιώκοντας την όσο το δυνατόν ταχύτερη ένταξή τους σε ένα οικογενειακό περιβάλλον. Παράλληλα, αναπτύχθηκαν νέα εργαλεία, όπως η επαγγελματική αναδοχή για παιδιά με αναπηρία, καλύπτοντας ανάγκες που για χρόνια παρέμεναν χωρίς επαρκή απάντηση.
Ωστόσο, για τους εφήβους που μεγαλώνουν σε δομές, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Πρόκειται για νέους ανθρώπους που στέκονται στο κατώφλι της ενηλικίωσης, χωρίς πάντα να βρίσκουν μια οικογένεια να τους υποδεχτεί. Είτε γιατί συνήθως δεν υπάρχει η αναγκαία ανταπόκριση είτε γιατί οι ίδιοι, με τη δική τους βούληση, αναζητούν τον δικό τους δρόμο και την ελευθερία τους. Για αυτούς τους νέους, η μετάβαση στην ενήλικη ζωή δεν μπορεί να είναι απότομη∙ χρειάζεται χρόνο, υποστήριξη και ένα σταθερό χέρι που δεν θα λείψει την πιο κρίσιμη στιγμή.
Ακριβώς σε αυτό το σημείο παρεμβαίνει η ημιαυτόνομη διαβίωση.
Τα διαμερίσματα Ημιαυτόνομης Διαβίωσης συνιστούν ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο υποστήριξης που δίνει στους νέους τον χρόνο, τον χώρο και τα εργαλεία για να προετοιμαστούν ουσιαστικά για την ανεξαρτησία στη μετέπειτα ζωή τους. Σε μικρές μονάδες μέσα στην κοινότητα, με περιορισμένο αριθμό φιλοξενούμενων και συνεχή υποστήριξη από εξειδικευμένους επαγγελματίες, δημιουργούνται συνθήκες που προσομοιάζουν σε σπίτι και στην πραγματική ζωή.
Η έναρξη λειτουργίας του πρώτου διαμερίσματος Ημιαυτόνομης Διαβίωσης από την Κιβωτό του Κόσμου στην Αθήνα σηματοδοτεί ένα κομβικό σημείο αυτής της πολιτικής. Πρόκειται για τον πρώτο φορέα που υλοποιεί το πρόγραμμα που σχεδιάστηκε και χρηματοδοτείται από το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης, επιβεβαιώνοντας ότι η αποϊδρυματοποίηση περνά πλέον σε φάση συστηματικής εφαρμογής.
Η εικόνα αποτυπώνει με σαφήνεια τη νέα προσέγγιση, διαμερίσματα μέσα στον αστικό ιστό, μικρές ομάδες νέων, όπως οι τέσσερις ανήλικοι 15 έως 18 ετών που φιλοξενούνται σε διαμέρισμα στην Αθήνα και μια καθημερινότητα που δεν τους περιορίζει αλλά τους εκπαιδεύει, τους ενδυναμώνει και τους οδηγεί βήμα-βήμα προς την αυτονομία.
Παράλληλα, η συμμετοχή φορέων όπως η Κιβωτός του Κόσμου, που εισέρχονται σε μια νέα φάση λειτουργίας με αυστηρότερους κανόνες, μεγαλύτερη διαφάνεια και ενισχυμένη επιστημονική τεκμηρίωση, αναδεικνύει τον ρόλο της Πολιτείας στη διαμόρφωση ενός σύγχρονου και αξιόπιστου πλαισίου παιδικής προστασίας.
Η ημιαυτόνομη διαβίωση αποτελεί, έτσι, αναπόσπαστο μέρος μιας συνολικής στρατηγικής που ξεκινά από την πρόληψη και τη στήριξη της οικογένειας, ενισχύει την αναδοχή, όπου αυτό είναι εφικτό, και, όπου οι συνθήκες το απαιτούν, δημιουργεί σύγχρονες εναλλακτικές για την ομαλή μετάβαση στην ενήλικη ζωή.
Η αποϊδρυματοποίηση δεν είναι μια στιγμιαία πράξη, αλλά μια διαρκής πολιτική επιλογή που κρίνεται στην πράξη και στο αποτέλεσμα.
Σήμερα, η Πολιτεία προχωρά πέρα από την απλή απομάκρυνση των παιδιών από τα ιδρύματα και δημιουργεί ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο μετάβασης, ώστε η έξοδος να γίνεται οργανωμένα, με στήριξη και πραγματικές προοπτικές.
Τα διαμερίσματα Ημιαυτόνομης Διαβίωσης είναι το κρίσιμο αυτό βήμα που έλειπε. Το σημείο όπου η προστασία μετατρέπεται σε προετοιμασία και η φροντίδα σε πραγματική δυνατότητα ανεξαρτησίας.
Και αυτή είναι η ουσία της πολιτικής που υλοποιείται σήμερα, έτσι ώστε όλο και περισσότερα παιδιά να βγαίνουν από τα ιδρύματα, όχι απλώς νωρίτερα, αλλά καλύτερα προετοιμασμένα για τη ζωή που ακολουθεί.
Γιατί στο τέλος, το ζητούμενο δεν είναι απλώς η έξοδος από ένα ίδρυμα, αλλά η αρχή μιας πραγματικής ζωής, με αυτονομία, σταθερότητα και αξιοπρέπεια, με τα εφόδια και την αυτοπεποίθηση που χρειάζονται για να σταθούν και να προχωρήσουν μόνοι τους.
*Ο Κωνσταντίνος Γλούμης-Ατσαλάκης είναι Γενικός Γραμματέας Δημογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
