Παρακολουθώντας χθες βράδυ στο Ηρώδειο τη «Λυσιστράτη» του Σταμάτη Κραουνάκη, ένιωσα για άλλη μία φορά πόσο ζωντανά παραμένουν τα μεγάλα έργα της ελληνικής σκέψης. Δεν είναι κείμενα του παρελθόντος. Είναι καθρέφτες του παρόντος.
Η εκδοχή του Κραουνάκη δεν περιορίζεται στην αναβίωση μιας κλασικής αριστοφανικής κωμωδίας. Μέσα από τη μουσική, το χιούμορ, τη σάτιρα και τη συγκίνηση, αναδεικνύει τον παραλογισμό κάθε σύγκρουσης, τη διαχρονική δίψα για εξουσία που οδηγεί τους λαούς σε αδιέξοδα, αλλά και τη δύναμη των ανθρώπων και ιδιαίτερα των γυναικών ,να γίνονται φορείς αλλαγής και συμφιλίωσης. Η «ξεκαρδιστική όπερα» του Κραουνάκη μεταφέρει το μήνυμα της ειρήνης στο σήμερα και μας υπενθυμίζει ότι η συνύπαρξη, ο διάλογος και η κοινή ευθύνη αποτελούν προϋποθέσεις για μια υγιή κοινωνία.
Ο Κραουνάκης μοιάζει να μας θυμίζει ότι η ειρήνη, η δημοκρατία και η κοινωνική συνοχή δεν είναι έργο των ισχυρών αλλά κατάκτηση των πολιτών. Και αυτή ακριβώς είναι η βαθύτερη επικαιρότητα της Λυσιστράτης.
Ο Αριστοφάνης έγραψε το έργο το 411 π.χ και παρουσιάστηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου πριν από σχεδόν δυόμισι χιλιάδες χρόνια, σε μια εποχή πολέμου, διχασμού και συλλογικής κόπωσης. Οι ηγεσίες αδυνατούσαν να βρουν λύσεις, οι πολίτες πλήρωναν το κόστος και η κοινωνία αναζητούσε διέξοδο. Η ιδιοφυΐα του έργου βρίσκεται στο ότι η λύση δεν έρχεται από τους ισχυρούς, τους στρατηγούς ή τους άρχοντες, αλλά από τους πολίτες.
Αυτό είναι και το βαθύτερο μήνυμα της Λυσιστράτης: όταν οι θεσμοί αδυνατούν να εμπνεύσουν και η πολιτική εγκλωβίζεται σε αντιπαραθέσεις και μικρές σκοπιμότητες, η κοινωνία οφείλει να αναλάβει την ευθύνη της, να επαναφέρει στο κέντρο τον άνθρωπο και να θυμίσει τις αξίες που δίνουν νόημα στη συλλογική ζωή.
Μεγάλες προκλήσεις
Η Ελλάδα σήμερα δεν βρίσκεται σε πόλεμο. Αντιμετωπίζει όμως άλλες μεγάλες προκλήσεις: το δημογραφικό, την υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος, την αποδυνάμωση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς, την ανάγκη ενός νέου παραγωγικού μοντέλου και την αναζήτηση ενός κοινού οράματος για τις επόμενες γενιές. Σε όλα αυτά τα ζητήματα δεν αρκεί η πολιτική εξουσία από μόνη της. Χρειάζονται ενεργοί πολίτες, άνθρωποι που νοιάζονται για τον τόπο τους, για την παιδεία, την υγεία, τον πολιτισμό, τη φύση και τη συνοχή της κοινωνίας.
Η Λυσιστράτη μάς θυμίζει ότι η δημοκρατία δεν είναι μόνο υπόθεση των κυβερνήσεων αλλά πρωτίστως υπόθεση των πολιτών. Γι’ αυτό και το έργο παραμένει τόσο επίκαιρο: γιατί μιλά για τη δύναμη της κοινωνίας να υπερβαίνει τις αντιθέσεις της και να αναζητά όσα ενώνουν αντί για όσα χωρίζουν.
Ως φαρμακοποιός, και πολίτης που αφιέρωσε τη ζωή του στη σχέση ανθρώπου και φύσης, δεν μπορώ παρά να δω στη Λυσιστράτη μια βαθύτερη σύνδεση με τη φιλοσοφία του Ιπποκράτη. Ο Ιπποκράτης δίδαξε ότι η υγεία είναι ισορροπία του σώματος, του πνεύματος, της κοινωνίας και του περιβάλλοντος.
«Κοινωνικές ασθένειες»
Το ίδιο υπονοεί και ο Αριστοφάνης: ότι ο πόλεμος, η διχόνοια, η αλαζονεία και η απληστία αποτελούν μορφές κοινωνικής ασθένειας και ότι η θεραπεία βρίσκεται στη συνεργασία, στο μέτρο, στη φροντίδα και στην κοινή ευθύνη.
Φεύγοντας από το Ηρώδειο δεν σκέφτηκα μόνο μια εξαιρετική παράσταση του Κραουνάκη. Σκέφτηκα κυρίως ότι η Ελλάδα έχει ανάγκη από περισσότερη Λυσιστράτη. Όχι ως θεατρικό έργο, αλλά ως στάση ζωής. Ως υπενθύμιση ότι το μέλλον της χώρας δεν ανήκει αποκλειστικά στους πολιτικούς, στα κόμματα ή στις αγορές. Ανήκει πρωτίστως στους πολίτες. Και όταν οι Έλληνες πολίτες αποφασίζουν να αναλάβουν την ευθύνη τους, τότε ακόμη και τα πιο δύσκολα αδιέξοδα μπορούν να μετατραπούν σε νέους δρόμους δημιουργίας, ελπίδας και προόδου.
*Νίκος Κουτσιανάς,
Ιδρυτής SYMBEEOSIS
Ιδρυτής APIVITA
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
