«Η Ευρώπη θυμίζει πλέον περισσότερο ένα ακριβό μουσείο, παρά μια κινητήρια δύναμη αλλαγής», λέει ο Πίτερ Φράνκοπεν, καθηγητής Παγκόσμιας Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδη, σε συνέντευξή του στη γερμανική Handelsblatt.
Ο 54χρονος βρετανός ακαδημαϊκός, από τους σημαντικότερους ειδικούς στην παγκόσμια ιστορία, επιρρίπτει σε μεγάλο βαθμό την ευθύνη για αυτό «στην αδύναμη ηγεσία των Ευρωπαίων ηγετών».
Ο Τραμπ, λέει ο Φράνκοπεν, δεν είναι τόσο τρελός όσο πιστεύουν πολλοί Ευρωπαίοι. Αλλά και η προσέγγιση της Ευρώπης απέναντι στην Κίνα θα πρέπει να είναι ρεαλιστική, όχι ιδεολογική.
Η συνέντευξη του βρετανού ακαδημαϊκού στη μεγαλύτερη οικονομική εφημερίδα της Γερμανίας δεν πρέπει να αγνοηθεί. Σε μια περίοδο μάλιστα στην οποία η ιστορία ξαναγράφεται.
Οικονομία σε ελεύθερη πτώση
Ειδικά στη Γερμανία, που η οικονομία είναι σε «ελεύθερη πτώση», όπως παραδέχεται η Ομοσπονδία Γερμανικών Βιομηχανιών (BDI). Το οικονομικό κλίμα παραμένει μάλλον αρνητικό και το Ινστιτούτο Ifo αναθεώρησε προς τα κάτω την πρόβλεψή του για την αύξηση του ΑΕΠ για το 2026, από 1,3% σε 0,8%.
Οι επενδύσεις στη βιομηχανία παραμένουν χαμηλές λόγω των γνωστών παραγόντων: Αμερικανικοί δασμοί, κόστος ενέργειας και προβλήματα στην αυτοκινητοβιομηχανία. Το εμπόριο παραμένει στάσιμο και ο κατασκευαστικός τομέας βρίσκεται σε επίπεδα κατώτερα του μετρίου. Οι γερμανικές εταιρείες προτιμούν να επενδύουν στο εξωτερικό και πλήττονται υποφέρει από τον κινεζικό ανταγωνισμό. Επομένως, τα θετικά τους αποτελέσματα θα πρέπει να αναβληθούν μέχρι το 2027 και μετά.
Αλλά και στη Γαλλία, το δημόσιο χρέος σκαρφάλωσε τον Σεπτέμβριο στο ιλιγγιώδες ποσό των 3,482 τρισ. ευρώ. Ως ποσοστό επί του ΑΕΠ αναλογεί στο 117,4%, ύψος πρωτόγνωρο αν εξαιρέσει κανείς την περίοδο της υγειονομικής κρίσης του κορωνοϊού. Μόνο τον τελευταίο χρόνο το δημόσιο χρέος αυξήθηκε κατά 181 δισ. ευρώ και το δημοσιονομικό έλλειμμα είναι στο 5,5%.
Τύπος και αναλυτές δεν κρύβουν τις ανησυχίες τους ως προς το μέλλον της γαλλικής οικονομίας και τις ενδεχόμενες επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή οικονομία γενικότερα. Αν δεν ληφθούν έκτακτα μέτρα, το δημόσιο χρέος της Γαλλίας θα εξακολουθήσει να αυξάνεται, με το ΔΝΤ να μην αποκλείει το ενδεχόμενο να φτάσει στο 129% του ΑΕΠ το 2030.
Χαρακτηριστικό της αναταραχής στη Γαλλία είναι ότι η Εθνοσυνέλευση και η Γερουσία δεν κατάφεραν ακόμη να έρθουν σε συμφωνία ως προς τα βασικά μεγέθη του κρατικού προϋπολογισμού για το 2026.
Και το νέο έτος μάλλον θα βρει τη Γαλλία χωρίς εγκεκριμένο κρατικό προϋπολογισμό, αναγκάζοντας τη γαλλική κυβέρνηση να εκδώσει ειδικό νόμο για να εξασφαλίσει τόσο τα έσοδα, όσο και τις δαπάνες του κράτους, για όσο χρονικό διάστημα η κατάσταση αυτή διαρκεί.
Θα επιστρέψει ο ρεαλισμός στην ΕΕ;
Όταν οι 27 ηγέτες της ΕΕ συγκεντρώθηκαν στις Βρυξέλλες την περασμένη Πέμπτη για να καθίσουν στο δείπνο, το μενού δεν είχε μόνο τα πλούσια σκανδιναβικά πιάτα -καπνιστό ψάρι και θαλασσινά, ψητό χοιρινό φιλέτο με κράκερ και ρυζόγαλο με αμύγδαλα. Είχε και όλα τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι δύο μεγαλύτερες οικονομίες, αν και δεν ήταν στην ατζέντα της συνόδου κορυφής.
Στην ημερήσια διάταξη ήταν κυρίως η χρηματοδότηση της Ουκρανίας. Με βάση τα προβλήματα της γερμανικής οικονομίας, ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δεν ήθελε να φορτώσει κι άλλα βάρη στους δυσαρεστημένους Γερμανούς και πρότεινε την κατάσχεση, ουσιαστικά, των ρωσικών κρατικών καταθέσεων στο Βέλγιο κυρίως, αλλά και στη Γαλλία και σε άλλες χώρες-συνολικά κάπου 210 δισεκατομμύρια ευρώ.
Τελικά, η κλοπή δεν πέρασε υπό το βάρος των απειλών της Μόσχας για αντίποινα τόσο κατά του Βελγίου, όσο και για τις γαλλικές επιχειρήσεις που είναι ακόμη εκτεθειμένες στη Ρωσία.
Το μάρμαρο θα πληρώσουν οι φορολογούμενοι
Η λύση στην οποία κατέληξε το Συμβούλιο της ΕΕ δεν είναι ανώδυνη για τα δικά μας και άλλα κρατικά ταμεία: τυπικά, πρόκειται για δάνειο ύψους 90 δισεκατομμυρίων που θα εκταμιευθεί μέσω ενός μηχανισμού που εισήχθη το 2020.
Η αποπληρωμή του χρέους της ΕΕ θα βαρύνει τους φορολογούμενους από καθένα από τα 24 κράτη που τάχθηκαν υπέρ του μέτρου -η Ουγγαρία, η Σλοβακία και η Τσεχία διαφώνησαν και εξαιρέθηκαν από την υποχρέωση αποπληρωμής.
Το Κίεβο, φυσικά, δεν θα μπορέσει να αποπληρώσει τα 90 δισεκατομμύρια ευρώ που θα λάβει, δεδομένων των τεράστιων ποσών που έχουν συσσωρευτεί και της τεράστιας ανάγκης για χρηματοδότηση της ανοικοδόμησης. Άλλωστε, μετά από κάθε πόλεμο, οι αποζημιώσεις καταβάλλονται από τους ηττημένους, και η Μόσχα δεν έχει ηττηθεί.
Η δύναμη της πραγματικότητας
Σε πολιτικό επίπεδο, είναι σαφές ότι «αποσυντίθενται» οι πιο πολεμοχαρείς «πρόθυμοι» Ευρωπαίοι ηγέτες, πολιορκημένοι στο εσωτερικό και αποπροσανατολισμένοι από το τέλος της μακράς νεοσυντηρητικής εποχής κατά την οποία σέρνονταν από την Ουάσιγκτον.
Η σωστή ερμηνεία των αποφάσεων που ελήφθησαν στις Βρυξέλλες δόθηκε από τον γάλλο Πρόεδρο Μακρόν: «Τις επόμενες εβδομάδες, πρέπει να βρούμε τρόπους και μέσα για να επανασυνδεθούν οι Ευρωπαίοι, με τον κατάλληλο σχηματισμό, σε έναν ολοκληρωμένο διάλογο με τη Μόσχα για να διαδραματίσουν ρόλο στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις. Διαφορετικά, θα συνεχίσουμε να διαφωνούμε μεταξύ μας και με τους διαπραγματευτές. Και αυτό δεν είναι το καλύτερο», παραδέχθηκε ο Μακρόν.
Χρειάστηκε βέβαια να περάσουν τέσσερα χρόνια πολέμου με αμέτρητες απώλειες ζωών και ανυπολόγιστες καταστροφές, για να κάνει ο Μακρόν την ανάγκη φιλοτιμία.
Ο ρεαλισμός φαίνεται να επέστρεψε αναγκαστικά στις Βρυξέλλες.
Υπάρχει ελάχιστη οικονομική και πολλή πολιτική διάσταση στις αποφάσεις της συνόδου κορυφής των Βρυξελλών: αντιμέτωπη με τα ανυπέρβλητα εμπόδια των γεγονότων, η ΕΕ φαίνεται να έχει ξεκινήσει μια ρεαλιστική μετατόπιση. Μια διόρθωση πορείας απέναντι στη Ρωσία βρίσκεται σε εξέλιξη, από μια «υπαρξιακή απειλή» σε μια «ζωτική σχέση».
Η προσπάθεια μποϊκοτάζ των συνεχιζόμενων διαπραγματεύσεων ΗΠΑ-Ρωσίας για έναν «αξιοπρεπή τερματισμό του πολέμου» έχει αποτύχει, παρά τις έντονες πιέσεις του καγκελάριου Μερτς και της συνοδοιπόρου του, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Με λίγα λόγια, αυτή τη φορά στις Βρυξέλλες «επικράτησε η κοινή λογική». Αλλά να δούμε μέχρι πότε…
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
