«Όποιος ελέγχει τις πρώτες ύλες, ελέγχει και το μέλλον». Είναι μία παλαιά γεωπολιτική αλήθεια, μόνο που η σημερινή αλυσίδα είναι εύθραυστη και, κυρίως, ανισόρροπα ελεγχόμενη.
Η Κίνα κατέχει πάνω από το 90% της παγκόσμιας επεξεργασίας σπάνιων γαιών. Η κυριαρχία της δεν είναι τυχαία: αποτελεί προϊόν στοχευμένης βιομηχανικής πολιτικής δεκαετιών, με κρατικές επιδοτήσεις, περιβαλλοντικές παραχωρήσεις και γεωοικονομική στρατηγική. Και, φυσικά, χρησιμοποιεί αυτό το πλεονέκτημα ως όπλο επιρροής, όπως παλαιότερα οι χώρες του ΟΠΕΚ το πετρέλαιο. Οι πρόσφατες απειλές της για εξαγωγικούς περιορισμούς έδειξαν πώς μπορεί να σφίξει ή να χαλαρώσει την παγκόσμια παραγωγή μικροτσίπ, ηλεκτρικών κινητήρων και πυραυλικών συστημάτων, ρυθμίζοντας έτσι απλά την προσφορά των πρώτων υλών.
Συνειδητοποιώντας την εξάρτηση της Δύσης, η Ουάσιγκτον επιχειρεί τώρα επανεκκίνηση της δικής της εξορυκτικής βάσης. Με αφορμή την αντιπαράθεση με την Κίνα, τα ορυχεία σπάνιων γαιών σε ΗΠΑ, Καναδά και Γροιλανδία γνωρίζουν άνευ προηγουμένου ανάπτυξη, με την άνοδο των μετοχών εταιρειών, όπως η Critical Metals και η NioCorp, να αποτυπώνει τον «πυρετό του νέου χρυσού», θυμίζοντας τη «φούσκα» του Διαδικτύου, στις αρχές του 2000, γεμάτη υποσχέσεις και επενδυτικές υπερβολές.
Ωστόσο, η στροφή αυτή δεν είναι απλώς οικονομική. Είναι πολιτικοστρατηγική: στόχος, η δημιουργία μιας αλυσίδας εφοδιασμού που να εξασφαλίζει ενεργειακή και τεχνολογική ανεξαρτησία από την Ασία. Η «μάχη» για τις σπάνιες γαίες αφορά κυριαρχία και ασφάλεια, ενώ κάθε νέα εξορυκτική επένδυση, διακρατική συμφωνία ή περιορισμός εξαγωγών είναι μια πράξη γεωπολιτικής σκακιέρας.
Βέβαια, υπάρχει και μια ειρωνεία: η πράσινη μετάβαση που υπόσχεται να απελευθερώσει τον κόσμο από τα ορυκτά καύσιμα, τον καθιστά ακόμη πιο εξαρτημένο από τα κρίσιμα ορυκτά, με όλη την περιβαλλοντική τους επιβάρυνση, ίσως το νέο σημείο τριβής ανάμεσα στην οικολογία και τη γεωπολιτική ισχύ.
Πάντως, η εποχή των σπάνιων γαιών είναι ήδη εδώ. Οι επόμενες δεκαετίες θα κριθούν από το ποιος θα κατορθώσει να παράγει, να επεξεργάζεται και να ανακυκλώνει αυτά τα κρίσιμα υλικά με βιώσιμο και ασφαλή τρόπο. Που σημαίνει πως ο πλούτος και η ισχύς τού αύριο θα μετριούνται όχι σε βαρέλια πετρελαίου, αλλά σε τόνους νεοδυμίου και δυσπροσίου.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
