Τα 8 σενάρια για τη διαταραχή στα Στενά του Ορμούζ – Ο ρόλος ΗΠΑ, Κίνας και τι θέλουν Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ

Εξαιρετικά αβέβαια παραμένει η κατάσταση για τα δεξαμενόπλοια στην Μέση Ανατολή και τον Περσικό Κόλπο. Η έντονη μείωση στις διελεύσεις δεξαμενόπλοιων από τα από τα στενά του Ορμούζ και η αύξηση των ναυλώσεων VLCC για χρήση ως πλωτή αποθήκη πετρελαίου στον Κόλπο δείχνουν ότι η μεταφορά ενέργειας γίνεται πλέον με γνώμονα τη διαχείριση κινδύνου και όχι με βάση τη συνήθη λειτουργία της αγοράς.

Η επικεφαλής αναλύτρια της Signal Ocean Μαρία Μπερτζελέτου θέτει έξι βασικούς άξονες που θα ορίσουν τις ροές του πετρελαίου, ενώ εξετάζει και οκτώ σενάρια για το πώς θα εξελιχθεί η διαταραχή στα Στενά.

Συνολική εκτίμηση

Η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά αβέβαιη και είναι δύσκολο να προβλεφθεί ποιο από τα παραπάνω σενάρια θα επικρατήσει.
Τα βασικά ζητήματα αυτή τη στιγμή είναι:
-η διατήρηση ασφαλούς ναυσιπλοΐας
-η έκθεση της αγοράς ναυτιλιακής ασφάλισης
-ο ρόλος της Κίνας και των ΗΠΑ στην προστασία των θαλάσσιων διαδρομών
-Βραχυπρόθεσμα, η μεταφορά ενέργειας ενδέχεται να βασιστεί περισσότερο σε συνδυασμό θαλάσσιων μεταφορών και αγωγών.
-Το δίκτυο αγωγών της Σαουδικής Αραβίας μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση των εξαγωγών, ενώ οι ναυτικές δυνάμεις, κυρίως των ΗΠΑ, συνεχίζουν να προστατεύουν βασικές θαλάσσιες αρτηρίες.
-Η περιφερειακή διπλωματία μπορεί επίσης να επηρεάσει την εξέλιξη της κρίσης. Αν το Ομάν εντείνει τις πρωτοβουλίες διαμεσολάβησης και κινητοποιήσει άλλους περιφερειακούς παράγοντες, ενδέχεται να δημιουργηθούν προϋποθέσεις αποκλιμάκωσης.

Τα σενάρια

Τα πιο πρόσφατα δεδομένα AIS δείχνουν ότι η εμπορική κίνηση δεξαμενόπλοιων έχει σχεδόν ακινητοποιηθεί. Τα περισσότερα πλοία παραμένουν αγκυροβολημένα στον Κόλπο, καθώς οι πλοιοκτήτες και οι ναυλωτές αξιολογούν τους κινδύνους ασφάλειας και ασφάλισης.
Οι τρέχοντες δείκτες, όπως η δραστηριότητα στα σημεία διέλευσης και τα μοτίβα κίνησης των πλοίων, αποτελούν τη βάση για τα πιθανά σενάρια διαταραχής που εξετάζονται παρακάτω.

Τα οκτώ πιθανά σενάρια για τη διαταραχή στα Στενά του Ορμούζ είναι:

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Γιατί το δολάριο ανανεώνει την κυριαρχία του, ενώ υποχωρεί το ευρώ

Σενάριο 1: Έμμεσος περιορισμός των διελεύσεων και αύξηση της πλωτής αποθήκευσης
ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ: ΠΟΛΥ ΥΨΗΛΗ — ΗΔΗ ΕΞΕΛΙΣΣΕΤΑΙ
Η πιο άμεση εξέλιξη φαίνεται να είναι η σχεδόν πλήρης επιβράδυνση των κινήσεων δεξαμενόπλοιων, και όχι ένα πλήρες κλείσιμο της ναυσιπλοΐας.
Πλοιοκτήτες και ναυλωτές αξιολογούν πιο προσεκτικά τους λειτουργικούς κινδύνους, ενώ ορισμένες αναχωρήσεις καθυστερούν μέχρι τα ναύλα να δικαιολογούν οικονομικά το ταξίδι.
Παράλληλα αυξάνεται η πλωτή αποθήκευση. Ορισμένα δεξαμενόπλοια που κανονικά θα αναχωρούσαν αμέσως μετά τη φόρτωση παραμένουν ανοικτά των λιμανιών, καθώς οι διαχειριστές τους εξετάζουν εναλλακτικές διαδρομές και συνθήκες αγοράς.
Ήδη αρκετά πλοία έχουν υποστεί ζημιές ή έχουν δεχθεί απειλές από επιθέσεις με drones και πυραύλους στην περιοχή, γεγονός που ενισχύει τη διστακτικότητα των πλοιοκτητών να περάσουν από τα στενά.
Η ναυσιπλοΐα στον διάδρομο παραμένει τυπικά ανοιχτή, αλλά η δραστηριότητα πιθανότατα θα συνεχιστεί σε χαμηλότερα επίπεδα όσο οι ναυτιλιακές εταιρείες προσαρμόζονται στο νέο περιβάλλον ασφάλειας και ασφάλισης.
Σε αυτό το στάδιο πρόκειται περισσότερο για εμπορική αντίδραση στην αβεβαιότητα, παρά για επίσημο περιορισμό της διέλευσης.

Σενάριο 2: Δομή εξαγωγών με δύο διαδρομές
ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ: ΥΨΗΛΗ
Αν η διαταραχή συνεχιστεί, οι παραγωγοί πετρελαίου θα βασιστούν όλο και περισσότερο σε έναν συνδυασμό:
-εξαγωγών μέσω αγωγών
-επιλεκτικών θαλάσσιων μεταφορών
Οι αγωγοί που παρακάμπτουν τα στενά αποκτούν ιδιαίτερη στρατηγική σημασία, κυρίως στη Σαουδική Αραβία και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, όπου το αργό μπορεί να φτάσει σε λιμάνια εκτός του στενού περάσματος.
Ωστόσο, οι υποδομές αυτές δεν μπορούν να διαχειριστούν ολόκληρο τον όγκο εξαγωγών του Κόλπου. Έτσι, ορισμένες θαλάσσιες μεταφορές συνεχίζονται, αλλά με αυστηρότερο προγραμματισμό και υψηλότερα ασφάλιστρα κινδύνου.

Σενάριο 3: Σταθεροποίηση της αγοράς μέσω μέτρων ασφάλειας
ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ: ΜΕΣΑΙΑ – ΥΨΗΛΗ
Αν η επιβράδυνση αρχίσει να επηρεάζει την προσφορά πετρελαίου, ενδέχεται να ενισχυθούν οι επιχειρήσεις θαλάσσιας ασφάλειας στην περιοχή.
Το Αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό διατηρεί ήδη ισχυρή παρουσία στον Κόλπο και μπορεί να παρακολουθεί την κίνηση των δεξαμενόπλοιων και να υποστηρίζει την ασφαλή ναυσιπλοΐα.
Συζητήσεις πολιτικής έχουν ήδη ξεκινήσει για:
-ναυτικές συνοδείες δεξαμενόπλοιων
-προσωρινές εγγυήσεις ασφάλισης
Στην πράξη, αυτά τα μέτρα θα μπορούσαν να επιτρέψουν σταδιακή επανεκκίνηση των μεταφορών, με πιο ενεργό ρόλο των στρατιωτικών δυνάμεων στη διατήρηση των εμπορικών θαλάσσιων διαδρομών.

Σενάριο 4: Σοκ στην αγορά και προσωρινή άνοδος τιμών
ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ: ΥΨΗΛΗ
Η διαταραχή στις μεταφορές πετρελαίου στον Κόλπο αντανακλάται ήδη στις τιμές της αγοράς.
Ένα ιστορικό παράδειγμα αποτελεί η περίοδος των επιθέσεων σε δεξαμενόπλοια τη δεκαετία του 1980, όταν οι διαταραχές στον Περσικό Κόλπο προκάλεσαν έντονες διακυμάνσεις στους ναύλους.
Σήμερα τα δεδομένα AIS επιτρέπουν σχεδόν σε πραγματικό χρόνο να εντοπίζεται πότε μειώνεται ή αλλάζει η κίνηση των πλοίων σε κρίσιμες θαλάσσιες διαδρομές.

Σενάριο 5: Άτυπος συντονισμός μεταξύ βασικών παικτών
ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ: ΜΕΣΑΙΑ – ΥΨΗΛΗ
Σε περιόδους κρίσης στη ναυτιλία συχνά εμφανίζεται ένας άτυπος συντονισμός μεταξύ: εξαγωγέων πετρελαίου – ναυτιλιακών εταιρειών – ασφαλιστικών οργανισμών- κυβερνήσεων. Στόχος είναι συνήθως η διατήρηση της ροής του εμπορίου χωρίς επίσημες συμφωνίες.
Χώρες όπως η Σαουδική Αραβία  και τα ΗΑΕ έχουν ισχυρό κίνητρο να διατηρήσουν τις εξαγωγές τους, ενώ οι ΗΠΑ παρέχουν υποστήριξη στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.

Σενάριο 6: Πιθανή διπλωματική παρέμβαση της Κίνας
ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ: ΜΕΣΑΙΑ
Ως ο μεγαλύτερος αγοραστής πετρελαίου από τον Κόλπο, η Κίνα έχει ισχυρό συμφέρον να αποτρέψει μια παρατεταμένη διαταραχή.
Αντί για στρατιωτική παρουσία, το Πεκίνο είναι πιθανότερο να κινηθεί μέσω:
-διπλωματικών επαφών με παραγωγούς
-διαβουλεύσεων με εισαγωγείς όπως η India
μεσολάβησης για τη σταθεροποίηση των ενεργειακών ροών
Μέχρι στιγμής, τα στοιχεία δείχνουν περισσότερο διπλωματική επιρροή παρά δημιουργία επίσημου συνασπισμού.

Σενάριο 7: Επέκταση της ναυτιλιακής κρίσης
ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ: ΜΕΣΑΙΑ
Το πιο σοβαρό σενάριο θα ήταν η διαταραχή στον Κόλπο να συνδυαστεί με αστάθεια και στην Ερυθρά Θάλασσα.
Οι επιθέσεις των Χούθι έχουν ήδη αυξήσει τους κινδύνους στο Bab el-Mandeb Strait.
Παρότι το πέρασμα παραμένει ανοιχτό, οι επιθέσεις σε εμπορικά πλοία έχουν ήδη αναγκάσει πολλά να αλλάξουν διαδρομή και να αποφύγουν το πέρασμα από τη Διώρυγα του Σουέζ.
Μια περαιτέρω κλιμάκωση, όπως συνεχείς επιθέσεις, ναρκοθέτηση θαλάσσιων διαδρόμων και ευρύτερη περιφερειακή αστάθεια θα μπορούσε να αναγκάσει ακόμη περισσότερα πλοία να παρακάμψουν την περιοχή μέσω του του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας, αυξάνοντας τον χρόνο ταξιδιού και το κόστος μεταφοράς.

Σενάριο 8: Διαταραχή στην αγορά ναυτιλιακών καυσίμων
ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ: ΧΑΜΗΛΗ – ΜΕΣΑΙΑ
Η κλιμάκωση της έντασης μπορεί να επηρεάσει και τις υποδομές καυσίμων πλοίων στον Περσικό Κόλπο.
Στη Φουτζάιρα ξέσπασε πυρκαγιά σε ενεργειακή εγκατάσταση όταν συντρίμμια από drone που αναχαιτίστηκε προκάλεσαν έκρηξη.
Σε άλλο περιστατικό, επίθεση drone προκάλεσε ζημιές σε δεξαμενή καυσίμων στο Duqm Port.
Αν οι διελεύσεις από τα στενά παραμείνουν περιορισμένες, η ζήτηση για καύσιμα πλοίων μπορεί να μετακινηθεί προς ασιατικούς κόμβους όπως, Σιγκαπούρη, Κολόμπο,  λιμάνια της Ινδίας.  Στην Ευρώπη, η περιοχή ανεφοδιασμού γύρω από το Ρότερνταμ, την Αμβέρσα και το Άμστερνταμ έχει ήδη δει πιο περιορισμένη προσφορά και υψηλότερα ασφάλιστρα καυσίμων, ενώ αυξημένη δραστηριότητα καταγράφεται και στο λιμάνι του Γιβραλτάρ.
.