Ο πόλεμος μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν έχει προκαλέσει τεράστιο οικονομικό κόστος στη Μέση Ανατολή, αλλά για την Τουρκία δημιουργεί μια σπάνια συγκυρία: την ευκαιρία να ενισχύσει τον ρόλο της ως εμπορικού, ενεργειακού και χρηματοοικονομικού κόμβου ανάμεσα στην Ασία και την Ευρώπη.
Όπως επισημαίνει ο Economist παρότι η άνοδος των τιμών του πετρελαίου επιβάρυνε τον πληθωρισμό και δοκίμασε τις αντοχές της τουρκικής οικονομίας, η Άγκυρα εκτιμά ότι μπορεί να απορροφήσει μέρος της επιχειρηματικής δραστηριότητας που απομακρύνεται από τις χώρες του Κόλπου εξαιτίας της γεωπολιτικής αστάθειας.
Το τίμημα του πολέμου
Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, ο πόλεμος έχει προκαλέσει ζημιές ύψους περίπου 600 δισ. δολαρίων στο Ιράν, ενώ η σύγκρουση έχει επιβαρύνει συνολικά τις οικονομίες της περιοχής, μειώνοντας τον αναμενόμενο ρυθμό ανάπτυξης στη Μέση Ανατολή.
Η Τουρκία δεν έμεινε ανεπηρέαστη. Η εκτόξευση των τιμών της ενέργειας οδήγησε τον μηνιαίο πληθωρισμό πάνω από το 4% τον Απρίλιο, ενώ η κεντρική τράπεζα αναγκάστηκε να δαπανήσει περισσότερο από το μισό των συναλλαγματικών της διαθεσίμων προκειμένου να στηρίξει τη λίρα.
Η Κωνσταντινούπολη ως εναλλακτικός κόμβος
Παρά τις πιέσεις, η τουρκική κυβέρνηση θεωρεί ότι η κρίση ανοίγει σημαντικές προοπτικές, σημειώνει ο Economist. Η Κωνσταντινούπολη καταγράφει αυξημένη εμπορική δραστηριότητα, καθώς επιχειρήσεις και καταναλωτές που υπό φυσιολογικές συνθήκες θα κατευθύνονταν προς το Ντουμπάι ή άλλα κέντρα του Κόλπου επιλέγουν πλέον την Τουρκία.
Παράλληλα, τα τουρκικά λιμάνια διαχειρίζονται πρωτοφανείς όγκους φορτίων, καθώς ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ ανάγκασε πολλές εταιρείες να αναζητήσουν εναλλακτικές διαδρομές. Ενισχυμένες εμφανίζονται και οι ενεργειακές ροές μέσω των αγωγών που διασχίζουν την Τουρκία προς την Ευρώπη, με τις μεταφορές πετρελαίου από το Ιράκ μέσω του αγωγού Κιρκούκ-Τσεϊχάν να αναμένεται να τριπλασιαστούν έως τον Αύγουστο σε σχέση με τον Απρίλιο.
Στόχος οι νέοι εμπορικοί διάδρομοι
Η Άγκυρα επιδιώκει να αξιοποιήσει τη συγκυρία για να προωθήσει μεγάλα έργα μεταφορών που θα παρακάμπτουν τις θαλάσσιες οδούς υψηλού κινδύνου.
Στα σχέδια περιλαμβάνονται νέοι σιδηροδρομικοί και οδικοί διάδρομοι που θα συνδέουν τη Μέση Ανατολή με την Ευρώπη μέσω του τουρκικού εδάφους, προσελκύοντας επενδύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ.
Μεταξύ αυτών ξεχωρίζει και η αναβίωση του ιστορικού σιδηροδρόμου Χετζάζ, ο οποίος θα μπορούσε να μεταφέρει τόσο επιβάτες όσο και πετρέλαιο από τη Σαουδική Αραβία προς τη Μεσόγειο.
Ταυτόχρονα, η τουρκική αμυντική βιομηχανία εμφανίζεται ως ένας ακόμη δυνητικός κερδισμένος της κρίσης, καθώς, σύμφωνα με Τούρκους αξιωματούχους, τρεις χώρες του Κόλπου διαπραγματεύονται νέες συμφωνίες για την προμήθεια οπλικών συστημάτων.
Το στοίχημα του χρηματοπιστωτικού κέντρου
Ένα ακόμη μεγάλο στοίχημα είναι η προσέλκυση τραπεζών, επενδυτικών εταιρειών και κεφαλαίων που αναζητούν ασφαλέστερη βάση εκτός του Κόλπου.
Η κυβέρνηση προβάλλει ως βασικό όχημα το Χρηματοοικονομικό Κέντρο της Κωνσταντινούπολης, το οποίο εγκαινιάστηκε το 2023 και προσφέρει πλέον σημαντικά φορολογικά κίνητρα σε ξένους επενδυτές.
Σύμφωνα με την τουρκική κυβέρνηση, δεκάδες τράπεζες και χρηματοοικονομικοί οργανισμοί από τις χώρες του Κόλπου εξετάζουν το ενδεχόμενο εγκατάστασης στην Κωνσταντινούπολη.
Τα εμπόδια παραμένουν
Η εικόνα, ωστόσο, απέχει από το να είναι ιδανική. Παρά τη βελτίωση της οικονομικής πολιτικής υπό τον υπουργό Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ και τον διοικητή της κεντρικής τράπεζας Φατίχ Καραχάν, ο πόλεμος επιβάρυνε τόσο τον κρατικό προϋπολογισμό όσο και το ισοζύγιο πληρωμών.
Οι φορολογικές ελαφρύνσεις στα καύσιμα εκτιμάται ότι θα κοστίσουν περίπου το 0,6% του ΑΕΠ, ενώ τα καθαρά συναλλαγματικά διαθέσιμα μειώθηκαν από 79 δισ. δολάρια τον Ιανουάριο σε μόλις 18 δισ. τον Απρίλιο, εξαιτίας των παρεμβάσεων για τη στήριξη της λίρας.
Την ίδια στιγμή, ξένοι επενδυτές έχουν αποσύρει περίπου 10 δισ. δολάρια από την Τουρκία από την έναρξη του πολέμου, ενώ αρκετές επιχειρήσεις που εγκαταλείπουν τον Κόλπο προτιμούν προορισμούς όπως το Μαϊάμι, το Μιλάνο, το Λονδίνο ή η Γενεύη αντί της Κωνσταντινούπολης.
Μια ευκαιρία που δεν αρκεί από μόνη της
Παρότι η γεωπολιτική κρίση δημιουργεί σημαντικές ευκαιρίες για την Τουρκία στους τομείς των μεταφορών, της ενέργειας, του εμπορίου και των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, οι αναλυτές εκτιμούν ότι δεν αρκεί από μόνη της για να μεταμορφώσει την οικονομία της χώρας.
Η Άγκυρα μπορεί να βελτιώσει τη διεθνή της θέση αξιοποιώντας τη μετατόπιση εμπορίου και κεφαλαίων από τον Κόλπο, όμως η μακροπρόθεσμη επιτυχία θα εξαρτηθεί από τη διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας, την ενίσχυση της αξιοπιστίας της οικονομικής πολιτικής και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των ξένων επενδυτών.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
