Με ή χωρίς συμφωνία για το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ, οι Ηνωμένες Πολιτείες εκτιμούν ότι οι στρατιωτικοί στόχοι στο Ιράν μπορούν να επιτευχθούν «μέσα σε δύο εβδομάδες, ίσως και λίγο περισσότερο».
Αυτό τουλάχιστον δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δίνοντας σήμα ότι το τέλος του πολέμου είναι κοντά.
Αξιοσημείωτα η δήλωσή του ήρθε πάντως μία μέρα μετά από προειδοποίησή προς την Τεχεράνη, απειλώντας τις ιρανικές υποδομές εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου και το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ.
Την Τρίτη είχε δηλώσει επίσης ότι οι χώρες που δεν έχουν συμμετάσχει στον πόλεμο της Μέσης Ανατολής, αλλά παλεύουν με ελλείψεις καυσίμων, θα πρέπει «να πάνε να πάρουν το δικό τους πετρέλαιο» από το Στενό του Ορμούζ.
Ίσως μάθουμε περισσότερα σε λίγες ώρες καθώς έχει προγραμματιστεί να απευθύνει διάγγελμα προς τους Αμερικανούς πολίτες για τον πόλεμο στο Ιράν.
Πάντως ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που αναζητούν απάντηση είναι η τύχη των Στενών του Ορμούζ στην περίπτωση που ο Αμερικανός πρόεδρος αποφασίσει να σταματήσει να ασχολείται με το ζήτημα.
Σε αυτή την περίπτωση, η Telegraph συνοψίζει τέσσερα πιθανά σενάρια:
Η νέα κανονικότητα
Το πρώτο σενάριο θέλει το Ιράν να διατηρεί του κυριαρχία του στο Στενό του Ορμούζ.
Το στενό βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε καθεστώς «επιλεκτικού αποκλεισμού» καθώς τα πλοία από το Ιράν και τις φιλικές στο καθεστώς χώρες επιτρέπεται να διέλθουν. Την ίδια ώρα, η απειλή επίθεσης με drone ή πυραύλους διατηρεί τα ασφάλιστρα υψηλά και τα περισσότερα πλοία σε αποχή.
Από τις 15 Μαρτίου, οι Ιρανοί έχουν δημιουργήσει έναν ημιεπίσημο διάδρομο διέλευσης που ελέγχεται από το σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης. Κάνει κύκλο γύρω από το νησί Λαράκ, κοντά στις ιρανικές ακτές, δίνοντας στο Ιράν πολύ στενό έλεγχο των πλοίων.
Αυτή η ρύθμιση μοιάζει με τον τρόπο που ελέγχουν οι αντάρτες Χούθι της Υεμένης την Ερυθρά Θάλασσα, «αλλά με στεροειδή: έτσι οι κανόνες είναι σκόπιμα ασαφείς και διφορούμενοι», εξηγεί η Μισέλ Μπόκμαν, αναλύτρια στην Windward.
Πολλές διελεύσεις γίνονται «στο σκοτάδι», με τα πλοία να απενεργοποιούν τους αναμεταδότες τους. Και η φύση των συμφωνιών μεταξύ του Ιράν, άλλων κυβερνήσεων και ναυτιλιακών εταιρειών παραμένει μυστήριο.
Γνωστό είναι πάντως ότι η κυκλοφορία και προς τις δύο κατευθύνσεις μέσω του στενού έχει μειωθεί από περίπου 138 πλοία την ημέρα σε μόλις έξι. Αλλά αυτό θα μπορούσε να αλλάξει.
«Βλέπουμε πλοία που συνδέονται με την Κίνα, την Ινδία, το Πακιστάν, το Μπαγκλαντές -όλες αυτές τις χώρες που διακινούν γεωργικά προϊόντα από ή προς το Ιράν- να διέρχονται με ασφάλεια μέσω αυτής της διαδρομής», παρατήρησε η Μπόκμαν επισημαίνοντας τη διέλευση δύο πλοίων της Cosco. Όπως είπε, αυτό δείχνει ότι ισχύει μία «νέα κανονικότητα» στην περιοχή.
Διόδια
Το δεύτερο πιθανό σενάριο θέλει το Ιράν όχι μόνο να επισημοποιεί το status quo, αλλά και να το εκμεταλλευτεί οικονομικά.
Ήδη η Τεχεράνη προσπαθεί να επιτύχει την αναγνώριση της κυριαρχίας της επί του στενού ως έναν από τους όρους για τις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου.
Ο Αλαεντίν Μπορουτζερντί, μέλος της επιτροπής ασφαλείας του ιρανικού κοινοβουλίου, δήλωσε στις 22 Μαρτίου ότι το Ιράν χρεώνει 2 εκατομμύρια δολάρια ως τέλος διέλευσης για τα πλοία που είχαν περάσει από τη διαδρομή Λαράκ. Ωστόσο, ειδικοί του κλάδου δήλωσαν ότι δεν υπάρχουν στοιχεία ότι τα χρήματα έχουν δοθεί.
Στο μεταξύ, το κοινοβούλιο του Ιράν ενέκρινε την Τρίτη ένα σχέδιο για την επιβολή τελών διέλευσης στα Στενά του Ορμούζ. Το σχέδιο προβλέπει, πέραν των διοδίων, και σαφείς αποκλεισμούς: πλοία των ΗΠΑ και του Ισραήλ δεν θα μπορούν να διέρχονται, ενώ περιορισμοί θα ισχύουν και για χώρες που έχουν συμμετάσχει σε κυρώσεις κατά της Τεχεράνης.
Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι το σχέδιο θα απαιτούσε τη συμφωνία και άλλων χωρών δίπλα στο στενό, αλλά δεν ανέφεραν πόσο θα χρεώνεται.
Η αναγνώριση ότι το σχέδιο θα πρέπει να συζητηθεί με άλλες χώρες του Κόλπου, που ότι η Τεχεράνη ελπίζει να εξασφαλίσει περιφερειακή υποστήριξη μοιράζοντας το τέλος με τους γείτονές της.
Σε αυτό το σημείο αξίζει να σημειωθεί ότι η ιδέα της επιβολής φόρου έχει βρει την θέση της στις συζητήσεις μεταξύ του Πακιστάν και των περιφερειακών δυνάμεων σχετικά με τον τρόπο τερματισμού του πολέμου.
Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να αποτελέσει σοβαρή πηγή εσόδων. Η Αίγυπτος κερδίζει μεταξύ 700 και 800 εκατομμυρίων δολαρίων το μήνα από τη Διώρυγα του Σουέζ. Το ποσό των 2 εκατομμυρίων δολαρίων που ανέφερε ο Μπορουτζερντί, ακόμη και αν εφαρμοστεί μόνο σε μεγάλα δεξαμενόπλοια αργού πετρελαίου, θα μπορούσε να αποφέρει αντίστοιχα κέρδη για την Τεχεράνη.
Πάντως, όπως σημειώνει η Telegraph, η χρέωση για τη διέλευση από μια ανοιχτή πλωτή οδό -ακόμα και μιας που, όπως το Ορμούζ, διέρχεται από τα κυρίαρχα χωρικά ύδατα του Ομάν και του Ιράν- πιθανότατα θα ήταν παράνομη βάσει της σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το δίκαιο της θάλασσας.
Ανθρωπιστικός διάδρομος
Ένα τρίτο σενάριο θέλει να μπαίνει σε εφαρμογή ένα σχέδιο που «έπεσε» από τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο.
Διπλωματικές πηγές δήλωσαν στην Telegraph την Τρίτη ότι ο Ρούμπιο παρουσίασε στους υπουργούς Εξωτερικών της G7 σχέδια την περασμένη εβδομάδα για μια πολυεθνική κοινοπραξία που θα αναλάβει τη διαχείριση του Στενού.
Σύμφωνα μα τα όσα είπε, δεν θα υπάρχουν «τέλη αλλά ελεύθερη κυκλοφορία» μέσω της βασικής ναυτιλιακής οδού.
Η Βρετανία μάλιστα επρόκειτο να φιλοξενήσει σύνοδο κορυφής αρχηγών ναυτικών από 30 χώρες για να συζητήσουν πώς ακριβώς θα λειτουργούσε αυτό. Ο Βρτεανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ προειδοποίησε ωστόσο τη Δευτέρα ότι το άνοιγμα του στενού «είναι πιο εύκολο να το λες παρά να το κάνεις».
Η Telegraph ανέφερε τη Δευτέρα ότι η Βρετανία ηγείται της προσπάθειας για τη σύσταση διεθνούς ομάδας εργασίας για τον καθαρισμό της ναυτιλιακής οδού, κάτι που θα περιλαμβάνει έναν στόλο πολεμικών πλοίων και, ενδεχομένως, οπλισμένα μη επανδρωμένα αεροσκάφη που θα μπορούσαν να προστατεύουν τα εμπορικά δεξαμενόπλοια.
Η προσπάθεια μοιάζει με την επιχείρηση συνοδείας ουδέτερων πλοίων από ιρανικές και ιρακινές επιθέσεις κατά τη διάρκεια του λεγόμενου Πολέμου των Δεξαμενόπλοιων στα τέλη της δεκαετίας του 1980.
Αλλά η ομάδα εργασίας είναι πιθανό να μην αναπτυχθεί μέχρι να υπάρξει κατάπαυση του πυρός και σχεδόν σίγουρα θα χρειαστεί την συναίνεση της Τεχεράνης.
Πιθανότατα θα μοιάζει με την ρύθμιση για τον διάδρομο σιτηρών της Μαύρης Θάλασσας που διαμεσολαβήθηκε από τον ΟΗΕ για την περίοδο 2022-23 και επέτρεψε την ασφαλή διέλευση τροφίμων μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, σχολίασε η Μπόκμαν.
Επιστροφή στην… προηγούμενη κατάσταση
Υπάρχει και ένα τέταρτο, αν και με ελάχιστες πιθανότητες, σενάριο που θέλει το στενό να επιστρέφει στην κανονικότητα.
Ο αποκλεισμός του Ορμούζ, σύμφωνα με τον Φαρζάν Σαμπέτ, επικεφαλής ερευνητή στο Κέντρο Κυρώσεων και Βιώσιμης Ειρήνης στο Ινστιτούτο Μεταπτυχιακών Σπουδών της Γενεύης, ήταν η πυρηνική επιλογή του Ιράν: ένα μέτρο απόγνωσης που πάρθηκε για να αντιμετωπίσει πολύ δύσκολες καταστάσεις.
«Έτσι, στο σενάριο ότι ο Τραμπ απλώς δηλώνει τη νίκη, προχωρά και δεν κάνει τίποτα με τους Ιρανούς, τίθεται το εξής ερώτημα: το Ιράν συνεχίζει να βάλλει με drones εναντίον πλοίων που διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ και προσπαθεί να εισπράξει διόδια;», είπε.
«Εάν το κάνουν, αναγκάζουν τις ΗΠΑ να επανενταχθούν και αναγκάζουν άλλους παράγοντες, ιδίως τις χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, να λάβουν μέτρα, επειδή θεωρούν ότι αυτό είναι ένα απαράδεκτο αποτέλεσμα», εκτίμησε.
«Έτσι, επιβάλλουν την επανέναρξη του πολέμου, ενώ ένας από τους λόγους που κάνουν αυτά που κάνουν είναι ακριβώς για να τερματίσουν τον πόλεμο», συμπλήρωσε.
Αυτό το επιχείρημα ωστόσο βασίζεται στην υπόθεση ότι το Ιράν υποφέρει πολύ περισσότερο από ό,τι φαίνεται μέχρι στιγμής, παρά την οικονομική, στρατιωτική και φυσική ζημιά που προκλήθηκε από τις ισραηλινές και αμερικανικές επιθέσεις.
Μείνετε συντονισμένοι για όλες τις εξελίξεις στο liveblog της Ναυτεμπορικής.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
