Όταν η ειρήνη αποκτά πρόεδρο εφ’ όρου ζωής: Ο νέος ΟΗΕ του Τραμπ έρχεται – Ποιοι θα γίνουν μέλη;

Με μια κίνηση που ήδη προκαλεί σοβαρούς τριγμούς στη διεθνή αρχιτεκτονική, ο Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να μετατρέψει το λεγόμενο Συμβούλιο Ειρήνης σε έναν μόνιμο, παγκόσμιο μηχανισμό, σε ρόλο «ειρηνοποιού».

Αυτός – σύμφωνα με νομικούς και διπλωμάτες – κινείται στα όρια, αν όχι πέραν, του διεθνούς δικαίου και ευθέως ανταγωνιστικά προς τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών.

Το Συμβούλιο Ειρήνης εγκρίθηκε αρχικά τον Νοέμβριο του 2025 με το Ψήφισμα 2803 του Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, αποκλειστικά και μόνο ως προσωρινός μηχανισμός εποπτείας ειρήνης και ανοικοδόμησης στη Γάζα, με σαφές χρονικό όριο έως το τέλος του 2027.

Όμως, μόλις δύο μήνες αργότερα, η «χάρτα» του Συμβουλίου Ειρήνης, που εστάλη σε δεκάδες πρωτεύουσες δεν περιλαμβάνει ούτε μία αναφορά στη Γάζα. Ο Αμερικανός πρόεδρος αναμένεται να αποκαλύψει περισσότερα για το όραμά του στην αποψινή του ομιλία στο Νταβός.

Ένα «συμβούλιο» με πρόεδρο εφ’ όρου ζωής

Η ιδρυτική χάρτα προβλέπει ότι ιδρυτικός πρόεδρος εφ’ όρου ζωής είναι ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ. Ο πρόεδρος:

• αποφασίζει ποια κράτη γίνονται μέλη,
• μπορεί να αποβάλλει κράτη μονομερώς (εκτός αν υπάρξει αντίδραση 2/3),
• εγκρίνει ή μπλοκάρει όλες τις αποφάσεις,
• ορίζει διάδοχο της επιλογής του.

Η μόνιμη συμμετοχή διασφαλίζεται μόνο για κράτη που καταβάλλουν τουλάχιστον 1 δισ. δολάρια τον πρώτο χρόνο λειτουργίας. Ένα μοντέλο που διπλωμάτες περιγράφουν ως «pay-to-play παγκόσμια διακυβέρνηση».

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Έντονη δυσαρέσκεια των δικηγόρων για την ίδρυση πολλών νέων ιδιωτικών νομικών σχολών

Πρόκληση προς τον ΟΗΕ – χωρίς να τον κατονομάζει

Στο προοίμιο της χάρτας γίνεται λόγος για «αποτυχία θεσμών» και για ανάγκη «απομάκρυνσης από δομές που δεν αποδίδουν». Ο ΟΗΕ δεν αναφέρεται ονομαστικά, όμως το μήνυμα είναι σαφές.

Όπως σημειώνει ο διεθνολόγος Eliav Lieblich από το Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ, «η χάρτα είναι σχεδιασμένη ως πρόκληση προς τον ΟΗΕ και δήλωση δυσπιστίας απέναντί του».

Η ειρωνεία είναι ότι η ίδια η νομική βάση του Συμβουλίου Ειρήνης αντλείται από τον Χάρτη του ΟΗΕ – τον οποίο, στην πράξη, επιχειρεί να υποκαταστήσει.

Ποιοι προσκαλούνται – και ποιοι διστάζουν

Περίπου 60 χώρες έχουν λάβει πρόσκληση. Μεταξύ αυτών:

• κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, όπως η Γερμανία, ο Καναδάς, η Τουρκία και η Ουγγαρία,
• χώρες της Μέσης Ανατολής (Αίγυπτος, Ιορδανία),
• ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ήταν από τα πρώτα που δήλωσαν επίσημα συμμετοχή.

Η Ρωσία, δια του Κρεμλίνου, άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο συμμετοχής του Βλαντίμιρ Πούτιν – εξέλιξη που από μόνη της αρκεί για να προκαλέσει ανησυχία στη Δύση.

Στον αντίποδα, Γαλλία και Γερμανία εμφανίζονται διατεθειμένες να πουν «όχι».

Αθήνα: Επιφυλάξεις και ευρωπαϊκός συντονισμός

Η Ελλάδα, ως μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας, εξετάζει το ζήτημα με αυξημένη προσοχή. Το Συμβούλιο Ειρήνης, όπως σχεδιάζεται, αποκλίνει σαφώς από το Ψήφισμα 2803 και δημιουργεί μια παράλληλη, μόνιμη δομή διεθνούς διακυβέρνησης.

Το δίλημμα είναι σαφές:

Άρνηση, με κίνδυνο πολιτικού κόστους και αμερικανικών πιέσεων.
Αποδοχή, με τίμημα τη θεσμική αποδυνάμωση του ΟΗΕ και τη νομιμοποίηση ενός προσωποπαγούς μηχανισμού.

Νέος ΟΗΕ ή «αυλή ισχύος»;

Για πολλούς αναλυτές, το Συμβούλιο Ειρήνης θυμίζει λιγότερο πολυμερή οργανισμό και περισσότερο μια παγκόσμια εκδοχή της αυλής του Μαρ-α-Λάγκο: ένα σύστημα όπου τα κράτη πληρώνουν, στοιχίζονται και ανταγωνίζονται για επιρροή κοντά στον ισχυρό.

Το αν το εγχείρημα θα εξελιχθεί σε πραγματικό θεσμικό αντίπαλο του ΟΗΕ ή σε ένα φιλόδοξο αλλά ασταθές πολιτικό project θα εξαρτηθεί από το πόσες χώρες θα πουν τελικά «ναι». Το βέβαιο είναι ότι, για πρώτη φορά μετά το 1945, τίθεται ανοιχτά το ερώτημα: ποιος ορίζει πλέον την παγκόσμια ειρήνη – οι θεσμοί ή οι ισχυροί;