Τη βελτίωση της οργάνωσης των Φορέων Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦοΔΣΑ) και τον συστηματικότερο έλεγχο της λειτουργίας τους επιδιώκει ο Κλάδος Αποβλήτων της ΡΑΑΕΥ (Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων).
Η προσπάθεια εξελίσσεται, ωστόσο, σε ένα περιβάλλον όπου οι αναγκαίες υποδομές εξακολουθούν να υπολείπονται και η ανακύκλωση παραμένει καθηλωμένη σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, μόλις στο 19% των παραγόμενων απορριμμάτων. Η απόσταση ανάμεσα στους επίσημους στόχους και στην πραγματική εικόνα της διαχείρισης των απορριμμάτων δεν είναι πλέον απλώς μεγάλη και με τα σημερινά δεδομένα, δύσκολα μπορεί να καλυφθεί μέσα στα επόμενα χρόνια.
Όπως ανέφερε χθες ο καθηγητής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και αντιπρόεδρος του Κλάδου Αποβλήτων της ΡΑΑΕΥ, Κωνσταντίνος Αραβώσης, σε σχετική ενημέρωση του Τύπου, η Αρχή, έπειτα από σχεδόν δύο χρόνια ενασχόλησης με τον τομέα, περνά πλέον από την πιστοποίηση της διαχειριστικής επάρκειας των φορέων στη μέτρηση της απόδοσης ολόκληρου του συστήματος διαχείρισης στερεών αποβλήτων.
Από την πιστοποίηση στη μέτρηση της απόδοσης
Στόχος δεν είναι μόνο να διαπιστώνεται εάν ένας ΦοΔΣΑ διαθέτει το απαιτούμενο προσωπικό, τις δομές και τις βασικές διαδικασίες λειτουργίας. Η ΡΑΑΕΥ επιδιώκει να αποκτήσει μετρήσιμη εικόνα για το κόστος, την αποτελεσματικότητα, την ανακύκλωση και την περιβαλλοντική επίδοση κάθε φορέα, ώστε να μπορούν να γίνονται συγκρίσεις και να εντοπίζονται οι περιοχές όπου απαιτούνται παρεμβάσεις.
Έως το τέλος του 2026 σχεδιάζεται η πρώτη συνολική αποτύπωση των δεικτών διαχείρισης στερεών αποβλήτων στους ΦοΔΣΑ και στις περιοχές ευθύνης τους. Θα ακολουθήσουν η επικαιροποίηση της δέσμης μέτρων για την επιχειρησιακή τους λειτουργία και η αναθεώρηση του οδηγού πιστοποίησης, με βάση τις ανάγκες που έχουν προκύψει από την έως τώρα εφαρμογή του συστήματος.
Στις παρεμβάσεις περιλαμβάνονται ακόμη νέα μεθοδολογία κοστολόγησης και τιμολόγησης των υπηρεσιών, οδηγοί για την εφαρμογή του συστήματος «Πληρώνω όσο Πετάω» στους δήμους και στις επιχειρήσεις φιλοξενίας και εστίασης, καθώς και πρακτικός οδηγός για τη διαχείριση των βιοαποβλήτων.
Ενιαίοι κανόνες και μεγαλύτερη λογοδοσία
Το ζητούμενο είναι οι φορείς να αρχίσουν να λειτουργούν με κοινά δεδομένα, ενιαίους κανόνες και μεγαλύτερη λογοδοσία. Μέχρι σήμερα, σύμφωνα με τα στελέχη της ΡΑΑΕΥ οι διαφορετικές μέθοδοι υπολογισμού, η ελλιπής διασύνδεση των υπηρεσιών και η περιορισμένη εξοικείωση με τη συστηματική υποβολή στοιχείων δεν επιτρέπουν πάντα αξιόπιστες συγκρίσεις. Σε αρκετές περιπτώσεις, ακόμη και η εξαγωγή μιας καθαρής εικόνας για το πραγματικό κόστος των υπηρεσιών αποδεικνύεται δύσκολη.
Από τον Οκτώβριο του 2024, ο Κλάδος Αποβλήτων έχει πιστοποιήσει ως διαχειριστικά επαρκείς τους 13 από τους 14 ΦοΔΣΑ για το 2025 και το σύνολο των 14 φορέων για το 2026. Έχει επίσης εκδώσει εκθέσεις διαχειριστικής επάρκειας, οδηγό πιστοποίησης και δέσμη μέτρων για τη διασφάλιση της επιχειρησιακής λειτουργίας τους. Η πιστοποίηση αποτελεί προϋπόθεση, καθώς σε διαφορετική περίπτωση οι φορείς δεν θα μπορούσαν να λάβουν την προβλεπόμενη χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ, συνολικού ύψους 600 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, αναπτύσσονται χρηματοοικονομικοί, τεχνικοί και περιβαλλοντικοί δείκτες, εργαλεία παρακολούθησης της ανακύκλωσης και της εφαρμογής των Περιφερειακών Σχεδίων Διαχείρισης Αποβλήτων, καθώς και γεωπληροφοριακός χάρτης των υφιστάμενων υποδομών. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η ψηφιακή πλατφόρμα παραπόνων και καταγγελιών myRAAEY, που απευθύνεται στους πολίτες.
Οι στόχοι και η πραγματικότητα
Η οργανωτική βελτίωση των ΦοΔΣΑ αποτελεί, πάντως, μόνο τη μία πλευρά του προβλήματος. Η άλλη είναι οι επιδόσεις της χώρας, οι οποίες παραμένουν μακριά από τις ευρωπαϊκές υποχρεώσεις. Η Ελλάδα απέχει κατά πολύ από τον στόχο δραστικού περιορισμού της ταφής. Το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων προβλέπει τη μείωσή της κάτω από το 10% έως το 2030.
Η επίτευξη αυτού του στόχου, ο οποίος απορρέει από τις ευρωπαϊκές υποχρεώσεις της χώρας, θεωρείται πρακτικά αδύνατη μέσα στον χρόνο που απομένει, γεγονός που ενισχύει τον κίνδυνο νέων ευρωπαϊκών κυρώσεων. Η διαφορά δεν καλύπτεται μόνο με καλύτερη καταγραφή στοιχείων ή αυστηρότερη εποπτεία. Απαιτεί εγκαταστάσεις, χωριστή συλλογή, ουσιαστική λειτουργία των συστημάτων ανακύκλωσης και σταθερή εφαρμογή των μέτρων από τους δήμους. Με άλλα λόγια, απαιτεί πολιτική βούληση πρωτίστως από το υπουργείο Περιβάλλοντος και δευτερευόντως από την τοπική αυτοδιοίκηση.
Η μεγάλη εκκρεμότητα της Αττικής
Σε αρκετές περιοχές της χώρας έχουν κατασκευαστεί σύγχρονες μονάδες διαχείρισης απορριμμάτων. Άλλες βρίσκονται σε διαδικασία υλοποίησης, με σχετικούς διαγωνισμούς να είναι ακόμη σε εξέλιξη.
Η εικόνα στην Αττική είναι εντελώς διαφορετική. Το Λεκανοπέδιο, όπου παράγεται σχεδόν το μισό των απορριμμάτων της χώρας, παραμένει ουσιαστικά στο σημείο μηδέν ως προς τις κρίσιμες νέες υποδομές. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη εκκρεμότητα του εθνικού σχεδιασμού και, ταυτόχρονα, για τον βασικό λόγο που οι συνολικοί στόχοι μοιάζουν ολοένα περισσότερο θεωρητικοί.
Η πρόκληση για την επόμενη ημέρα
Η μετάβαση σε ένα σύστημα με μετρήσιμη απόδοση μπορεί να ενισχύσει τη διαφάνεια και να περιορίσει τις στρεβλώσεις στις χρεώσεις. Δεν μπορεί, όμως, από μόνη της να αναπληρώσει τις υποδομές που δεν κατασκευάστηκαν ούτε τον χρόνο που χάθηκε. Η ΡΑΑΕΥ μπορεί να καταγράφει, να συγκρίνει και να πιέζει τους φορείς να ανταποκριθούν. Η τελική εικόνα θα κριθεί από το εάν η κεντρική διοίκηση και η αυτοδιοίκηση θα βάλουν ψηλά στην ατζέντα τους το μείζον θέμα της διαχείρισης των απορριμμάτων.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
