Η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται σε ζώνη υψηλού κινδύνου, καθώς η κλιμάκωση του πολέμου στο Ιράν πυροδοτεί ένα νέο, βαθύ ενεργειακό σοκ.
Στη σκιά των δηλώσεων Τραμπ για κατάληψη της νήσου Χαργκ, προκειμένου οι ΗΠΑ να πάρουν το πετρέλαιο του Ιράν, το πετρέλαιο εκτοξεύεται εκ νέου το πρωί της Δευτέρας, οι μετοχές είναι σε ελεύθερη πτώση και η αβεβαιότητα επιστρέφει με ένταση που θυμίζει τις πιο σκοτεινές περιόδους των τελευταίων δεκαετιών.
Εκρηκτικό ράλι στο πετρέλαιο
Οι τιμές του πετρελαίου κινούνται πλέον με ρυθμούς κρίσης. Το Brent ξεπέρασε τα 115 δολάρια το βαρέλι, καταγράφοντας άλμα άνω του 3% μέσα σε λίγες ώρες, ενώ το αμερικανικό WTI κινείται πάνω από τα 103 δολάρια.
Η άνοδος αυτή δεν είναι απλώς μία ακόμη αντίδραση της αγοράς. Πρόκειται για μια ιστορικών διαστάσεων κίνηση, που φέρνει το Brent κοντά στη μεγαλύτερη μηνιαία άνοδο όλων των εποχών. Mέσα στον Μάρτιο η τιμή έχει ενισχυθεί περίπου 50%, ενώ από τις αρχές του έτους καταγράφει κέρδη της τάξης του 90%.
Από τα περίπου 72 δολάρια στα τέλη Φεβρουαρίου, η αγορά έχει περάσει σε ένα εντελώς διαφορετικό καθεστώς τιμολόγησης κινδύνου, με τα συμβόλαια να έχουν αγγίξει μέσα στον πόλεμο ενδοσυνεδριακά ακόμη και τα 119,5 δολάρια – επίπεδα που είχαν να εμφανιστούν από το 2022, όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία προκαλώντας ενεργειακό σοκ στην Ευρώπη.
Μίνι κραχ στα χρηματιστήρια της Ασίας
Το ενεργειακό σοκ μεταφέρθηκε άμεσα στις αγορές. Τα ασιατικά χρηματιστήρια άνοιξαν με έντονες απώλειες, καθώς οι επενδυτές εγκαταλείπουν το ρίσκο και προεξοφλούν ένα νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων και επιβράδυνσης της ανάπτυξης.
Στο Τόκιο, ο Nikkei 225 υποχωρεί κατά 4,5%, ενώ στη Σεούλ ο Kospi καταγράφει πτώση της τάξης του 4%. Πτώση άνω του 2% εμφανίζουν επίσης τόσο ο Hang Seng στο Χονγκ Κονγκ όσο και ο Bensex στο Χρηματιστήριο της Βομβάης.
Με βαριές απώλειες αναμένεται να ανοίξουν και τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια σε λίγες ώρες, καθώς οι επενδυτές φαίνεται να προεξοφλούν μία χερσαία επέμβαση στο Ιράν, η οποία θα έκανε πραγματικότητα τα πιο εφιαλτικά σενάρια.
Η εικόνα αποτυπώνει έναν κλασικό, αλλά πάντα ανησυχητικό μηχανισμό: όταν το ενεργειακό κόστος εκτινάσσεται, η οικονομική δραστηριότητα απειλείται και οι αγορές αντιδρούν βίαια.
Η σύγκρουση διευρύνεται
Η ένταση αυξήθηκε κατακόρυφα μετά την εμπλοκή των Χούθι της Υεμένης, που προχώρησαν σε επιθέσεις κατά του Ισραήλ, ανοίγοντας ένα νέο μέτωπο. Την ίδια στιγμή, η Τεχεράνη απειλεί με επέκταση των αντιποίνων, ακόμη και με στοχοποίηση αμερικανικών και ισραηλινών συμφερόντων εκτός πεδίου μάχης.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο Ντόναλντ Τραμπ επανέφερε το πιο επιθετικό σενάριο, δηλώνοντας ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να «πάρουν το πετρέλαιο του Ιράν» και να καταλάβουν το Χαργκ, τον βασικό κόμβο εξαγωγών της χώρας. Μια τέτοια κίνηση θα ισοδυναμούσε με άμεση στρατιωτική εμπλοκή σε κρίσιμη ενεργειακή υποδομή, ανεβάζοντας δραματικά το ρίσκο.
Τα Στενά του Ορμούζ
Στο επίκεντρο όλων βρίσκεται ένα σημείο στον χάρτη: τα Στενά του Ορμούζ. Από εκεί διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και LNG.
Σήμερα, η ναυσιπλοΐα έχει σχεδόν παραλύσει. Οι απειλές της Τεχεράνης προς πλοία που επιχειρούν να περάσουν από το στενό έχουν περιορίσει δραστικά τις ροές, δημιουργώντας ένα απότομο σοκ προσφοράς που μεταφράζεται σε εκρηκτικές αυξήσεις τιμών.
Η αποστολή επιπλέον 3.500 Αμερικανών στρατιωτών στη Μέση Ανατολή ενισχύει την αίσθηση ότι η σύγκρουση εισέρχεται σε πιο επικίνδυνη φάση. Από την άλλη πλευρά, Ιρανοί αξιωματούχοι δηλώνουν ότι οι δυνάμεις τους «περιμένουν» τις αμερικανικές κινήσεις, προαναγγέλλοντας μια πιθανή ευθεία αντιπαράθεση.
Ένα σοκ χωρίς ορατό τέλος
Αυτό που αποτυπώνεται πλέον στις αγορές δεν είναι μια πρόσκαιρη αναταραχή, αλλά η αρχή ενός νέου κύκλου αβεβαιότητας.
Η διατάραξη των ενεργειακών ροών, η στρατιωτική κλιμάκωση και η ανοιχτή συζήτηση για έλεγχο κρίσιμων υποδομών δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα. Και όσο τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν σε καθεστώς ασφυξίας, η παγκόσμια οικονομία θα συνεχίσει να κινείται σε τεντωμένο σχοινί.
Μείνετε συντονισμένοι για όλες τις εξελίξεις στο liveblog της Ναυτεμπορικής.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
