© Απαγορεύεται από το δίκαιο της Πνευμ. Ιδιοκτησίας η καθ΄οιονδήποτε τρόπο παράνομη χρήση/ιδιοποίηση του παρόντος, με βαρύτατες αστικές και ποινικές κυρώσεις για τον παραβάτη
Ο «Φαέθων» του Δημήτρη Δημητριάδη επανέρχεται στη σκηνή και παρουσιάζεται στο θέατρο Φούρνος από τη νέα θεατρική ομάδα Bonaventura, σε σκηνοθεσία Χρύσας Καψούλη, κάθε Δευτέρα και Τρίτη [Μαυρομιχάλη 168, Νεάπολη Εξαρχείων].
Το μεσοαστικό σαλόνι της οικογένειας Λομ στο βόρειο Λονδίνο μετατρέπεται σε πεδίο πυρηνικής αναμέτρησης του Καλού και του Κακού. Του Εξουσιαστή και του Εξουσιαζόμενου. Της Υποταγής και της Ανυπακοής. «Το κακό πρέπει να συντριβεί»· αντιστρέφοντας τον αρχαίο μύθο…
Η Χρύσα Καψούλη μίλησε μαζί μας.
Να ξεκινήσουμε με την υπόθεση του έργου; Τι συναντάμε στον πυρήνα του;
«Στον “Φαέθοντα” του Δημήτρη Δημητριάδη παρακολουθούμε μια οικογένεια που λειτουργεί κάτω από ένα καθεστώς απόλυτου ελέγχου. Ο πατέρας ορίζει τι είναι σωστό και τι λάθος, μετατρέποντας την πίστη και την ηθική σε εργαλεία επιβολής. Οι υπόλοιποι χαρακτήρες έχουν μάθει να ζουν μέσα σε αυτή τη συνθήκη, αποδεχόμενοι τη βία ως κάτι φυσιολογικό. Η μητέρα και οι κόρες δεν αντιδρούν, όχι επειδή συμφωνούν, αλλά επειδή δεν μπορούν να φανταστούν έναν άλλο τρόπο ζωής. Ο γιος, ο Λέλο, παρότι εμφανίζεται ως το πιο αδύναμο μέλος της οικογένειας, είναι εκείνος που θέτει το κεντρικό υπαρξιακό ερώτημα του έργου: αν αξίζει να συνεχίσει κανείς να ζει μέσα σε έναν κόσμο, χωρίς ελευθερία. Το έργο δεν αναλαμβάνει να δώσει εύκολες απαντήσεις ούτε να προτείνει λύσεις, αλλά να δείξει πώς γεννιέται η ανάγκη για ρήξη όταν η καταπίεση γίνεται απόλυτη. Στον πυρήνα του “Φαέθοντα” βρίσκεται η σύγκρουση ανάμεσα στην επιβολή και την προσωπική ευθύνη, ανάμεσα στην επιβίωση και στην επιλογή».
Τι σας προσέλκυσε στο ανέβασμά του;
«Ο πυρήνας του έργου, ο Δημήτρης Δημητριάδης και η επιθυμία της ομάδας Bonaventura. Νομίζω ότι είναι ένα κείμενο επίκαιρο όσο τίποτα άλλο και με έναν άκρως ποιητικό τρόπο παρουσιάζει τη νοσηρότητα που υπάρχει στον οικογενειακό πυρήνα. Δεν υπάρχει μία μορφή οικογένειας, αυτή η ειδυλλιακή όπως στις διαφημίσεις, αλλά πολλές φορές μέσα στις μεγάλες πόλεις, στα γκέτο όπου η φτώχεια διαστρέφει και διαβάλλει τις προσωπικότητες μπορεί η οικογένεια να είναι ό,τι πιο καταστροφικό. Άνθρωποι που γυρνάνε στο σπίτι χωρίς ανθρωπιά αφού την έχουνε χάσει στον αγώνα τους για την επιβίωση, εγκαταλελειμμένα παιδιά μπροστά στις τηλεοράσεις· αλλά και για να μη θίξω μόνο μία κοινότητα, αυτό το παράδειγμα μπορούμε να το δούμε και μέσα σε μεσοαστικά και αστικά περιβάλλοντα. Στο έργο του “Φαέθοντα” έχουμε μια μεσοαστική οικογένεια, όπου ο πατριάρχης Πατέρας έχει ερμηνεύσει με τον δικό του τρόπο, το τρίπτυχο Πατρίς, Θρησκεία, Οικογένεια».
Μια περιγραφή σας για τα κεντρικά πρόσωπα του έργου;
«Όπως ανέφερα και πριν, ο πυρήνας της οικογένειας αποτελείται από τη μητέρα Τζούλι (Μάγδα Κατσιπάνου) που δεν εργάζεται, τις δύο κόρες Ανν (Κλέλια Μαμουνάκη) και Μπεθ (Κατερίνα Κέντρου) στις οποίες δεν επιτρέπεται να βγούνε από το σπίτι και τον γιο Λέλο (Δημήτρης Βουτσής) που είναι ανίκανος να δουλέψει, να ταξιδέψει, να βγει έξω, “να πάει”. Η εξουσιαστική, βίαιη προσωπικότητα του πατέρα έχει καταστρέψει όλες τους τις επιθυμίες και τις ανάγκες. Ο Λέλο πεπεισμένος ότι η απάντηση είναι η ίδια η ζωή, ως ένας άλλος Άμλετ αναλαμβάνει να σκοτώσει τον πατέρα. Η έξοδός του είναι ηρωική. Σαν πατροκτόνος αναλήπτεται στους ουρανούς και θεοποιείται».
Μιλήστε μας για τη σύνδεση του έργου με τη μυθική ιστορία του Φαέθοντα.
«Ο Δημήτρης Δημητριάδης χρησιμοποιεί τον μύθο του Φαέθοντα όχι για να τον αφηγηθεί, αλλά για να τον ανατρέψει. Στον αρχαίο μύθο, ο Φαέθων αποτυγχάνει να ελέγξει το άρμα του Ήλιου και τιμωρείται με θάνατο για να αποτραπεί η καταστροφή του κόσμου. Στο έργο, αυτή η λογική αντιστρέφεται: ο “κίνδυνος” δεν είναι ο γιος, αλλά η εξουσία του πατέρα. Ο Λέλο, όπως ο μυθικός Φαέθων, αμφισβητεί την τάξη που του επιβάλλεται και επιχειρεί μια πράξη υπέρβασης, όχι από αλαζονεία αλλά από ανάγκη επιβίωσης. Εκεί όπου ο μύθος μιλά για πτώση και τιμωρία, ο Δημητριάδης μιλά για δικαίωση και ανάληψη, μεταφέροντας το βάρος από το λάθος του παιδιού στη βία της πατρικής εξουσίας».
Πού εστίασε η σκηνοθετική σας ματιά; Τι θελήσατε να αναδείξετε;
«Η σκηνοθετική μου προσέγγιση ξεκίνησε από μια βαθιά μελέτη του έργου, με στόχο να κατανοήσω τη δομή του και τον πυρήνα του, δηλαδή τα θεμελιώδη ζητήματα που θέτει για την ανθρώπινη ύπαρξη, την εξουσία και την υποταγή. Από εκεί, η σκηνική μου δουλειά αφορούσε τη μεταφορά αυτών των θεμάτων σε εικόνες και σχέσεις επί σκηνής, χωρίς να προδίδεται η λογική του συγγραφέα. Η συνεργασία με τους ηθοποιούς ήταν καθοριστική: κάθε πρόσωπο φέρει τη δική του αντίληψη για τον χαρακτήρα του και μαζί εξερευνούμε πώς οι επιλογές αυτών των χαρακτήρων συνθέτουν ένα σύμπαν που διαρκώς ακροβατεί και μεταλλάσσεται. Για μένα, η σκηνοθεσία δεν είναι μόνο τεχνική κατασκευή· είναι μια διαδικασία υπαρξιακής κατανόησης, όπου οι ηθοποιοί γίνονται φορείς των ερωτημάτων του κειμένου για την ελευθερία, την ευθύνη και τη ρήξη με τη βία. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, προσπαθούμε να φωτίσουμε όχι μόνο την ιστορία της οικογένειας του έργου, αλλά και το βαθύτερο ερώτημα για το τι σημαίνει να ζει κανείς σε έναν κόσμο, στον οποίο δεν μπορεί να υπάρξει».
Πού συναντά, πώς συνδέεται ο δικός σας «Φαέθων» με τη σύγχρονη ελληνική οικογένεια;
«Στον “Φαέθοντα”, βλέπουμε μια οικογένεια που μπορεί να είναι και καταφύγιο και παγίδα, ταυτόχρονα. Στη σημερινή ελληνική πραγματικότητα, συχνά οι οικογένειες είναι χώροι στήριξης και αγάπης, αλλά υπάρχουν και περιπτώσεις όπου η πίεση, η βία ή η έλλειψη επικοινωνίας κάνουν τα παιδιά να αισθάνονται εγκλωβισμένα. Αυτό που με ενδιαφέρει στη σκηνή είναι να δείξω πώς η καταπίεση μπορεί να διαβρώσει σχέσεις και ψυχές, αλλά και πώς ακόμη και το πιο αδύναμο μέλος μπορεί να βρει τρόπο να αντισταθεί, να πάρει θέση και να αναζητήσει την ελευθερία. Το θέατρο εδώ λειτουργεί ως καθρέφτης της πραγματικότητας: μας επιτρέπει να κοιτάξουμε τι συμβαίνει πίσω από κλειστές πόρτες, να σκεφτούμε τις συνέπειες της αδιαφορίας και να αναρωτηθούμε ποιο ρόλο μπορούμε εμείς οι ίδιοι να παίξουμε».
Ένας από τους ήρωες που ιδιαίτερα σας διακινεί· και γιατί;
«Ο Λέλο Λομ. Κατ’ αρχάς για την υπέρβαση. Υψώνει το ανάστημά του απέναντι στο νοσηρό. Είναι ο επαναστάτης με αιτία. Έχει υψηλά ιδανικά. Ξεπερνάει το φόβο του. Τα βάζει με τον εχθρό, σώμα με σώμα. Και για τον ιδιαίτερα ποιητικό λόγο του συγγραφέα, που είναι ένας ακατάσχετος χωρίς ανάσα λόγος, που αφορά την αφύπνιση της ύπαρξής του, της ίδιας της οικογένειας και την έξοδό του προς το άγνωστο. Οι συμβολισμοί του ρόλου λειτουργούν σε πάρα πολλά επίπεδα. Ένας εξαιρετικός ρόλος για άνδρα ηθοποιό αντίστοιχος του Άμλετ».
Θα μας πείτε και κάποια λόγια του ήρωα αυτού; Όποια σας έρθουν πρώτα στον νου.
«“Να ζεις –αυτό είν’ όλο το ζήτημα / Να ζεις / Μπορεί να πέφτω στον ύπνο / να κρύβομαι στις δίπλες του / δεν καταφέρνω να μη ζω / Δεν καταφέρνω ν’ αντέχω να ζω / Τίποτε δεν τελειώνει με τον ύπνο / ούτε οι δυστυχίες τής καρδιάς / ούτε οι απαιτήσεις τής σάρκας / ούτε οι στροφές τού μυαλού / Δεν είν’ εκεί η λύση / Ζω / σημαίνει πώς / θα καταφέρω / να ζω / πώς να ζήσω / πώς θα τα βγάλω πέρα / μ’ αυτό”»
Δημήτρης Δημητριάδης· δεν είναι η πρώτη φορά που σκηνοθετείτε έργο του· το αντίθετο, θα λέγαμε. Τι είναι αυτό που σας έλκει στη γραφή του;
«Με συγκινεί ο τρόπος που ο Δημήτρης Δημητριάδης καταγράφει τη ζωή με όλη της τη δύναμη και την αδυναμία. Η γραφή του δεν περιορίζεται σε ιστορίες· θέτει ερωτήματα που αφορούν κάθε άνθρωπο προσωπικά: πώς ζούμε, τι σημαίνει ευθύνη, τι αξίζει να υπερασπιστούμε. Στον “Φαέθοντα”, αυτά τα ερωτήματα περνάνε μέσα από την οικογένεια, τις σχέσεις, την πίεση της εξουσίας, και τον αγώνα των προσώπων να βρουν χώρο να υπάρξουν. Με συγκινεί γιατί κάθε φορά που διαβάζω το κείμενο ή το δουλεύω στη σκηνή, έρχεται η ίδια αίσθηση ανακάλυψης: αναρωτιέμαι για τον τρόπο που ζούμε, για τις επιλογές μας, για το τι σημαίνει να πάρεις στα χέρια σου τη ζωή σου και να την υπερασπιστείς. Η γραφή του είναι, για μένα, μια πρόκληση να κοιτάξουμε την ανθρώπινη ύπαρξη κατάματα».
Σκέψεις, συναισθήματα που, ίσως, συνοδεύουν τον θεατή μετά το τέλος της παράστασης;
«Αναρωτιέμαι κι εγώ. Είναι μεγάλη έκπληξη, όταν ακούς τι νιώθουν και πώς σκέφτονται οι θεατές όταν έχουνε δει μια παράσταση. Κάθε φορά εκπλήσσομαι από το τι βλέπει ο καθένας, ξεχωριστά, μέσα από το έργο μου. Βέβαια, δεν κρύβω ότι ο προσωπικός μου στόχος είναι ο θεατής να μπορέσει να μεταστραφεί, ίσως, σε κάποιες αντιλήψεις, σκέψεις, θέσεις. Πιστεύω σε ένα θέατρο που θέτει ερωτήματα. Πιστεύω σε μια παράσταση που δεν έχει απαντήσεις αλλά που ο καθένας μπορεί να τη διαβάσει, σύμφωνα με τα δικά του ζητούμενα. Επιλέγω έργα που έχουν βαθιά πολιτική διάσταση».
Να κλείσουμε με λίγα λόγια για τη συνεργασία σας με τη νεοσύστατη θεατρική ομάδα Bonaventura;
«Με ευαισθητοποιεί ιδιαίτερα η ανάληψη της ευθύνης που έχουν πάρει τα άτομα που συναποτελούν την ομάδα. Η ορμή, η δύναμη, η αποφασιστικότητα που έχουν πάρει για την ίδια τους τη ζωή και την τέχνη του θεάτρου. Η γνωριμία μας δεν είναι πρόσφατη και ήταν πολύ μεγάλη η χαρά μου όταν με πλησίασαν και μου ζήτησαν να τους σκηνοθετήσω ένα έργο. Ως άλλοι Φαέθοντες, έχουν αναλάβει να υπερασπιστούν τους ίδιους τους τους εαυτούς μέσα σε μια κοινωνία που σου λέει συνέχεια όχι. Οι Bonaventura αποφάσισαν να πουν Ναι. Ναι στο θέατρο, Ναι στη ζωή. Είναι πολύ συγκινητικό να συνεργάζεσαι με ανθρώπους που αγαπάς και εκτιμάς και θέλω να πιστεύω ότι αυτό θα επικοινωνηθεί και στο κοινό».
Ταυτότητα Παράστασης
Συγγραφέας: Δημήτρης Δημητριάδης
Σκηνοθεσία: Χρύσα Καψούλη
Scenography – Video Scenography – Costume design: Xsquare DesignLab
Φωτισμοί: Απόστολος Τσατσάκος
Βοηθός σκηνοθέτη: Κατερίνα Κέντρου, Κλέλια Μαμουνάκη
Μουσική επιμέλεια: Χρύσα Καψούλη, Κατερίνα Κέντρου
Υλικό προώθησης – Trailer: Xsquare DesignLab
Ερμηνεύουν:
Χριστόφορος Κώνστας (Άμνετ Λομ)
Μάγδα Κατσιπάνου (Τζούλι)
Κατερίνα Κέντρου (Μπεθ)
Κλέλια Μαμουνάκη (Ανν)
Δημήτρης Βουτσής (Λέλο)
Προπώληση Εισιτηρίων https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/faethon-tou-dimitri-dimitriadi/ και στο ταμείο του θεάτρου [Μαυρομιχάλη 168, Νεάπολη Εξαρχείων].
Σημείωση: Η παράσταση είναι αυστηρώς ακατάλληλη για ανηλίκους.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
