Η παραδοσιακή πεποίθηση ότι οι ανθρωπιστικές σπουδές οδηγούν στην επαγγελματική περιθωριοποίηση καταρρίπτεται με ειρωνικό τρόπο στην εποχή της τεχνολογικής παντοδυναμίας. Η αγορά εργασίας στρέφεται πλέον στους πτυχιούχους φιλοσοφίας για να τιθασεύσει την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη των αλγορίθμων.
Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία της Ομοσπονδιακής Τράπεζας της Νέας Υόρκης, οι Αμερικανοί απόφοιτοι των φιλοσοφικών τμημάτων καταγράφουν πλέον υψηλότερα ποσοστά απασχόλησης σε σχέση με τους πτυχιούχους της πληροφορικής. Το 2024, η ανεργία των πρώτων περιορίστηκε στο 5,1%, έναντι 7% των αποφοίτων της πληροφορικής.
Η ανατροπή αυτή διαψεύδει την κυρίαρχη συμβουλή της περασμένης δεκαετίας, όταν οι τεχνικές γνώσεις θεωρούνταν το μοναδικό επαγγελματικό διαβατήριο για την ψηφιακή εποχή.
Σήμερα, καθώς η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) παράγει αυτόματα τον βασικό προγραμματιστικό της κώδικα, οι δεξιότητες της κριτικής σκέψης της φιλοσοφίας αποδεικνύονται πιο ανθεκτικές, με τους προγραμματιστές να αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο της αντικατάστασης.
Περιζήτητοι
Πολλά μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας προσλαμβάνονται πλέον μαζικά από τις εταιρείες τεχνολογίας, με τους φοιτητές να δέχονται προσφορές εργασίας προτού καν αποφοιτήσουν, όπως τονίζει ο Economist.Το γεγονός αυτό οδήγησε τον Λουτσιάνο Φλορίντι, καθηγητή φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Γέιλ, να περιγράψει τον μαζικό ρυθμό των αποχωρήσεων από τα πανεπιστημιακά τμήματα ως «αιμορραγία».
Ο ρόλος του Πλάτωνα και του Σωκράτη
Η στροφή αυτή βασίζεται στα εργαλεία που προσφέρει η φιλοσοφία και τα οποία αποδεικνύονται απαραίτητα στους ερευνητές της ΤΝ.
Η διαλεκτική και η σωκρατική μέθοδος -όπως περιγράφονται από τον Πλάτωνα -χρησιμοποιούν την προσποιητή άγνοια και τις διαδοχικές ερωτήσεις για τη διευκρίνιση των εννοιών και τον εντοπισμό των αντιφάσεων.
Περιορισμός της υπερβολικής αυτοπεποίθησης των μοντέλων
Σε έναν κλάδο όπου τα σύγχρονα μοντέλα τείνουν προς την κολακεία του χρήστη, τα συστήματα που εκπαιδεύονται στη σωκρατική μέθοδο εμφανίζονται λιγότερο πρόθυμα να ευχαριστήσουν και περισσότερο στραμμένα στην αναζήτηση της αλήθειας. Αυτό σημειώνει ο Γιεργκ Νόλερ, καθηγητής φιλοσοφίας με ειδίκευση στην ΤΝ στο Πανεπιστήμιο Λούντβιχ Μαξιμίλιαν του Μονάχου.
Παράλληλα, η πλατωνική ιδέα της “σωκρατικής άγνοιας” (το περίφημο «Εν οίδα ότι ουδέν οίδα») βοηθά στον περιορισμό της υπερβολικής αυτοπεποίθησης των μοντέλων. Πρόκειται για την παραδοχή δηλαδή του Σωκράτη στην Απολογία ότι η σοφία του συνίσταται στην επίγνωση όσων δεν γνωρίζει, ελάττωμα που ο καθηγητής Νόλερ αποκαλεί “ανωριμότητα της ΤΝ”.
Ο Ιάσονας Γκάμπριελ, ανώτερος καθηγητής φιλοσοφίας στο Google DeepMind με έδρα το Λονδίνο, επισημαίνει ότι αυτές οι μέθοδοι έχουν μειώσει αισθητά τις ψευδαισθήσεις (hallucinations) στον κλάδο. Αποτελούν, έτσι, έναν ισχυρό μηχανισμό για τη βελτίωση των “αλυσίδων σκέψης” (chains of thought) των μοντέλων.
«Επιστράτευση» του Τζον Λοκ
Η φιλοσοφική εκπαίδευση της Τεχνητής Νοημοσύνης επηρεάζει τις προοπτικές της με πολύ συγκεκριμένους τρόπους. Η τροφοδότηση ενός νομικού βοηθού ΤΝ με τα γραπτά του Τζον Λοκ ευνοεί τα δικαιώματα της ιδιοκτησίας ως θεμέλιο της πολιτικής ελευθερίας, σύμφωνα με τον Τόμας Πάουερς, καθηγητή φιλοσοφίας της τεχνολογίας στο Πανεπιστήμιο του Ντέλαγουερ.
Αν απαιτούνται διαφορετικές ηθικές αξίες, η σειρά των μοντέλων “Granite” της IBM διαθέτει επιλογές. Αυτές επιτρέπουν στους επιχειρηματίες να εναρμονίζουν τα αποτελέσματα με την εταιρική κουλτούρα τους, ισορροπώντας μεταξύ των φιλοσοφικών συμβιβασμών, όπως η ατομική δράση έναντι της κοινωνικής αρμονίας, σημειώνει η Φραντσέσκα Ρόσι, επικεφαλής της υπεύθυνης ΤΝ της IBM.
Το «Σύνταγμα» για την TN
Η φιλοσοφία συνδράμει καθοριστικά και στην ασφάλεια, καθώς έχουν καταγραφεί ανησυχητικές συμπεριφορές των μοντέλων, όπως απόπειρες αποφυγής της εποπτείας ή εκβιασμού των χρηστών. Ως μέτρο αποτροπής, οι δημιουργοί εφαρμόζουν ένα πλαίσιο «ηθικής θωράκισης» (Constitutional AI), λειτουργώντας κατά τα πρότυπα ενός Συντάγματος. Αυτό θωρακίζει το μοντέλο με κανόνες από κείμενα νομικού ή ηθικού κύρους.
Anthropic: Από τον Καντ μέχρι την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου
Στην πρώτη γραμμή αυτής της τάσης βρίσκεται η Anthropic, η οποία ενσωματώνει στα μοντέλα Claude ένα πολυσυλλεκτικό πλαίσιο αξιών. Αντλεί κανόνες από τον Ιμανουέλ Καντ και την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, μέχρι τους όρους παροχής των υπηρεσιών της Apple
Η πρόσφατη αναθεώρηση του συστήματος υπό την καθοδήγηση της επικεφαλής καθηγήτριας φιλοσοφίας της εταιρείας, Αμάντα Άσκελ, αποτυπώνει τη σημασία του εγχειρήματος Το συγκεκριμένο 78σέλιδο σύνταγμα χαρακτηρίζεται πλέον από τα ίδια τα στελέχη της Anthropic ως το «έγγραφο ψυχής» του Claude.
Οι σκεπτικιστές
Ωστόσο, η τάση αυτή γεννά και προβληματισμούς. Οι επικριτές προειδοποιούν για τον κίνδυνο της «ηθικής υποβάθμισης», εκφράζοντας φόβους ότι η ανάθεση των ηθικών αποφάσεων σε υπολογιστές θα περιορίσει την προθυμία των ανθρώπων να αξιολογούν τις δικές τους απόψεις.
Ο Ρόμαν Γιαμπόλσκι, καθηγητής πληροφορικής με ειδίκευση στη θεωρία της ΤΝ στο Πανεπιστήμιο του Λούισβιλ, υπενθυμίζει ότι η ηθική εμφανίζεται ιστορικά ασταθής, πολιτισμικά μεταβλητή και στρατηγικά χειραγωγήσιμη. Πρόκειται για διαπιστώσεις που οφείλουν να λάβουν σοβαρά υπόψη οι άνεργοι προγραμματιστές, καθώς η ζήτηση για καθηγητές φιλοσοφίας με εξειδίκευση στην Τεχνητή Νοημοσύνη αναμένεται να παραμείνει υψηλή.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
